Người chép lịch sử cải lương bằng hình ảnh

SGGP
Nhiếp ảnh gia, nhà báo Huỳnh Công Minh (tên thật Huỳnh Văn Tư), ở tuổi 86, vẫn tạo cho người đối diện những cảm nhận thú vị về một tay máy sàn diễn cải lương say nghề. Những ký ức về sân khấu cải lương, với ông, luôn đậm nét, nhất là khoảng thời gian ông làm việc cho đoàn Thanh Minh - Thanh Nga, theo chân nữ nghệ sĩ tài danh Thanh Nga để ghi lại vẻ đẹp đời thường và những vai diễn để đời của “Nữ hoàng sân khấu” một thời.

Người chép lịch sử cải lương bằng hình ảnh

Kho ảnh khổng lồ về cải lương

Năm ở khu về, Huỳnh Công Minh mới 18 tuổi, chàng trai trẻ gặp được người quen và xin vào Thảo Cầm viên Sài Gòn làm thợ chụp hình. Làm công cho người ta 2 năm, ông học được rất nhiều công đoạn, kỹ thuật làm ra một tấm ảnh hoàn chỉnh. Nhờ vậy, sau này, khi chụp ảnh sân khấu, ông thích tự mình làm hết các khâu, từ chụp, tráng phim, rửa ảnh, bảo quản...

Ông cho biết: “Chính vì lúc chụp ảnh, tôi thấy tiếc cái công của mình nên cố gắng lưu giữ ảnh thật kỹ. Ảnh chụp xong, vào công đoạn tráng rửa, tôi ngâm phim trong thuốc rồi bỏ đó đi chơi vài giờ, để đủ thời gian hóa chất hết bám trên phim. Nhờ vậy mà phim giữ được lâu, hình ảnh để đến hôm nay vẫn rõ, đẹp”. 

Người chép lịch sử cải lương bằng hình ảnh ảnh 1 Nghệ sĩ Thanh Nga trên sàn diễn . Ảnh: Huỳnh Công Minh
Nhìn về quá khứ, cũng nhờ sáng kiến quảng bá vở diễn qua hình ảnh treo trước rạp cho đoàn Thanh Minh - Thanh Nga nên ông đã gắn bó luôn với nghề nhiếp ảnh sân khấu, dấn thân làm bầu đoàn Thanh Minh - Thanh Nga 2, rồi tham gia viết báo... cùng “sống” với sàn diễn cải lương những năm hưng thịnh.

Nhiếp ảnh gia Huỳnh Công Minh nhớ lại: “Sau khi hình ảnh nghệ sĩ đoàn Thanh Minh treo trước rạp hát, khán giả đến coi rất đông, đoàn hát phải tăng thêm suất diễn. Sự kiện này cũng lan truyền đến các đoàn hát tỉnh. Vậy là tôi nhận được nhiều lời mời chụp ảnh cho các đoàn. Hễ đoàn nào có vở diễn mới là tôi có mặt ghi lại những hình ảnh vở diễn. Tôi đi tới tận Quy Nhơn, Rạch Giá…, nhờ vậy mà có được một kho phim quý giá, lưu giữ đến hôm nay”. 

Kho ảnh khổng lồ của ông về sân khấu, gồm hình ảnh 550 vở tuồng cải lương của 50 đoàn hát lớn nhỏ và hình ảnh một số sự kiện sân khấu quan trọng diễn ra ở Sài Gòn từ năm 1954 - 1968 bằng phim trắng đen, ông đã không quản công giữ gìn, bảo quản kỹ lưỡng.

Đến năm 2009, lần đầu tiên ông cầm nhà, lấy tiền làm hoàn chỉnh gần 200 bức ảnh “nữ hoàng sân khấu” Thanh Nga khổ lớn, trao tặng cho Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ để thực hiện đợt triển lãm ảnh “Nghệ sĩ Thanh Nga - Những vai diễn tiêu biểu” tại Nhà hát Bến Thành. 

Vui vì mình còn bảo quản, lưu giữ được kho hình ảnh đắt giá của sân khấu cải lương xưa, nhưng ông cũng rất lo lắng vì đã trải qua hơn 50 năm, nay tuổi cao, sức yếu, ông sợ đến một lúc nào đó không còn sức khỏe, minh mẫn thì tài sản quý giá này không được bảo quản cẩn thận.

Có một giai đoạn, ông nảy ra ý định muốn nhượng lại toàn bộ phim ảnh của mình cho người có điều kiện bảo quản tốt hơn. Có người đã tìm đến ông, trả giá 1 triệu đồng/phim một vở tuồng, lúc này vàng chỉ có 7,5 triệu đồng/lượng. Nhưng sau khi suy nghĩ, ông quyết định không bán. Mãi sau này, khi liên lạc được với Bảo tàng TPHCM, ông đã quyết định trao lại kho tư liệu ảnh quý giá này cho bảo tàng. 

Luôn nhiệt huyết với cải lương

Nhiếp ảnh gia Huỳnh Công Minh tâm tư: “Nhìn lại quãng đường đã qua, tôi thấy mình có nhiều may mắn, từ chụp hình dạo, lấn sang chụp hình sân khấu, chụp hình cho báo, rồi dấn thân vào nghề viết báo với bước đầu làm thông tín viên kịch trường, sau này cộng tác với nhiều tờ báo thành phố viết về lĩnh vực sân khấu, âu đó cũng là duyên nghiệp của tôi”.

Trong hành trình gắn bó với sân khấu, ông rất tâm huyết với sàn diễn nghệ thuật cải lương nên đã tự đầu tư viết và xuất bản 5 tập san “Vang bóng một thời - Sân khấu cải lương Sài Gòn”, in lần đầu 2.000 bản vào năm 2006, tập san được tái bản lần hai với 1.000 cuốn. Đó là sản phẩm báo chí ghi lại nhiều góc nhìn về sân khấu cải lương xưa đăng cùng với nhiều hình ảnh tư liệu quý giá.

Người chép lịch sử cải lương bằng hình ảnh ảnh 2 Một cảnh trong vở cải lương Đoạn tuyệt. Ảnh: Huỳnh Công Minh
Nhắc về sân khấu hôm nay, ông bày tỏ sự tiếc nuối khi nhìn sân khấu ngày càng đi xuống. Ông nói: “Với tôi, cải lương mà chết là do hai chữ “cải cách”. Cải lương vốn là loại hình nghệ thuật truyền thống đặc thù của văn hóa Nam bộ. Cần thiết có sự tham gia đóng góp làm hưng thịnh cải lương từ nhiều phía, từ sự quan tâm đầu tư của ngành quản lý văn hóa, đến nhiệt huyết của các soạn giả, đạo diễn, sự lăn xả hết mình của nghệ sĩ, vấn đề đầu tư và chế độ đãi ngộ đối với các tài năng sân khấu trẻ. Cách dựng cải lương giản đơn với quá nhiều bục bệ mang tính ước lệ, màn hình led hiện đại và lạnh lùng, khiến vở tuồng giảm đi rất nhiều sự chân thật, gần gũi như sân khấu xưa, sự “cải cách” thái quá thường phá hỏng cảm xúc về không gian cần có của sân khấu cải lương, như vậy rất khó tạo cảm xúc thật cho khán giả”. 

100 năm sân khấu cải lương, với những người gắn bó với cải lương và chứng kiến từng bước thăng trầm của loại hình nghệ thuật này, như ông Huỳnh Công Minh, thì những ý kiến đóng góp để bảo tốn và phát huy chất “thật và đẹp” của cải lương là rất đáng trân trọng.

THÚY BÌNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phim

“Cây táo nở hoa” thu hút gần 1 tỷ lượt xem và tương tác

Bộ phim truyền hình Cây táo nở hoa thu hút sự quan tâm năm 2021, chiếm top 1 những bộ phim "hot" nhất trên nền tảng phim trực tuyến OTT đã khép lại sau 71 tập, với hạnh phúc đong đầy cho các nhân vật chính và để lại nhiều cảm xúc cho khán giả.

Âm nhạc

Sân khấu

Sân khấu TPHCM: Chuẩn bị kỹ cho ngày tái ngộ

TPHCM đang chuẩn bị cho việc trở lại của các hoạt động kinh tế - văn hóa - xã hội sau ngày 15-9, cùng với các loại hình văn hóa - nghệ thuật, nhiều sân khấu truyền thống cũng có sự chuẩn bị cho riêng.

Sách và cuộc sống

Đi tìm vẻ đẹp mong manh và bất tận của văn học Nhật Bản

Dịch giả Lam Anh vốn được biết đến là một dịch giả văn học Nhật Bản uy tín với những dịch phẩm đã được giới thiệu tại Việt Nam như: Gối đầu lên cỏ, Ngày 210, Cỏ ven đường, Xứ tuyết… Ngoài dịch, chị cũng có nhiều năm giảng dạy và nghiên cứu văn học Nhật Bản. Tác phẩm Văn học Nhật Bản - Vẻ đẹp mong manh và bất tận (NXB Tổng hợp TPHCM) là thành quả đó của chị. 

Sáng tác

Chiến sĩ áo trắng

Sài Gòn đang bùng lên cơn dịch bệnh
Covid hoành hành tràn khắp mọi nơi
Dịch bủa quanh ta như ngày nào đánh giặc
Cả thành phố đau thương bao phủ
Đồng bào tôi ôi bao nỗi xót xa 

Mỹ thuật

Giới thiệu 18 tác phẩm mỹ thuật trong triển lãm trực tuyến “Con đường độc lập“

Nhân dịp kỷ niệm 76 năm ngày Cách mạng Tháng Tám (19-8-1945- 19-8-2021) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2-9-1945_2-9-2021), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu triển lãm “Con đường độc lập” dưới hình thức trực tuyến trên địa chỉ website (vnfam.vn) và fanpage(https://www.facebook.com/baotangmythuat/) từ ngày 31-8-2021.