Trước đó, bà Nguyễn Thị Bình bị Tòa án nhân dân Khu vực 1 - Hà Nội tuyên 3 năm tù về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Như Báo SGGP đã thông tin, sai phạm của bà Nguyễn Thị Bình xoay quanh việc thu tiền dạy thêm cao hơn mức trần quy định tại Quyết định 22/2013 ngày 25-6-2013 của UBND Hà Nội quy định về dạy thêm học thêm.
Theo quy định này, lớp 20-40 học sinh chỉ được thu tối đa 7.000-9.000 đồng/tiết. Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Bình yêu cầu giáo viên thu 15.000 đồng/tiết. Trong số tiền thu được, 70% trả cho giáo viên trực tiếp giảng dạy, 30% dùng cho quản lý và cơ sở vật chất.
Tại phiên tòa sơ thẩm, bà Bình cho rằng, việc thu tiền được thực hiện sau khi có thỏa thuận với phụ huynh, phù hợp Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT. Luật sư của bà Nguyễn Thị Bình khẳng định, về luật, nếu 2 văn bản quy phạm pháp luật (Quyết định 22/2013 và Thông tư 17/2012) có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn (theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong trường hợp này là Thông tư của Bộ GD-ĐT).
Sau phiên tòa sơ thẩm, cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình kháng cáo toàn bộ bản án và gửi kiến nghị tới Bộ Tư pháp đề nghị xem xét tính hợp pháp đối với Quyết định 22/2013 của UBND Hà Nội.
Tại kết luận ngày 4-5, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ tư pháp) dẫn Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT chỉ nêu: tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường. Thông tư này không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa. Như vậy, Quyết định 22/2013 của TP Hà Nội áp "giá trần" là chưa phù hợp. Một ngày sau kết luận của Bộ Tư pháp, UBND TP Hà Nội đã ra quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định 22/2013, có hiệu lực từ ngày ký.
Câu hỏi đặt ra sau phiên tòa sơ thẩm là có cần thiết xem xét lại bản án, các nội dung liên quan cần xử lý như thế nào để đảm bảo đúng pháp luật.
Ngày 8-5, trao đổi với phóng viên, luật sư Nguyễn Văn Linh (Công ty Luật Pháp lý Sao Liên Việt) cho biết, việc căn cứ vào Quyết định 22/2013 để xác định hành vi “thu vượt trần” của bà Nguyễn Thị Bình là chưa đủ căn cứ pháp lý, vì khi các văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn.
“Việc xác định trách nhiệm hình sự đối với bà Nguyễn Thị Bình dựa trên Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội là chưa thật sự thuyết phục, bởi bị bãi bỏ theo Quyết định 2339/QĐ-UBND ngày 5-5-2026 của UBND TP Hà Nội.
Theo đó, căn cứ pháp lý dùng để buộc tội đang tồn tại nhiều vấn đề cần xem xét lại, đồng thời chưa làm rõ được yếu tố vụ lợi - dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội phạm theo điều 356 Bộ luật hình sự 2015.
Vì vậy, dấu hiệu hình sự của vụ án chưa rõ ràng, cơ quan tiến hành tố tụng cần đánh giá toàn diện, khách quan hơn nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân cũng như nguyên tắc thượng tôn pháp luật”, luật sư Nguyễn Văn Linh nêu quan điểm.
Trong khi đó, luật sư Mỵ Thị Phương (Công ty Luật TNHH Hà Trọng Đại) cho rằng, tòa án cấp sơ thẩm áp dụng Quyết định 22/2013 và các văn bản hướng dẫn làm căn cứ pháp lý trung tâm để xác định hành vi “thu sai”, nhưng các văn bản được sử dụng làm căn cứ đã bị cơ quan có thẩm quyền kết luận có nội dung trái pháp luật sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính có căn cứ của bản án sơ thẩm cũng như việc áp dụng pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án.
Theo luật sư Phương, đây không còn là sai sót hình thức đơn thuần, mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc định tội và đánh giá tính chất hành vi của bị cáo.
“Nếu Quyết định 22/2013 của UBND TP Hà Nội là căn cứ pháp lý trung tâm của bản án sơ thẩm để xác định hành vi “làm trái công vụ” và xác định hậu quả thiệt hại, thì theo tôi việc xem xét lại bản án sơ thẩm là cần thiết nhằm bảo đảm nguyên tắc áp dụng đúng pháp luật và tránh nguy cơ làm oan sai. Còn nếu ngoài Quyết định 22/2013, bản án sơ thẩm vẫn còn đủ căn cứ độc lập khác để chứng minh hành vi phạm tội thì trách nhiệm hình sự vẫn có thể được đặt ra, luật sư Mỵ Thị Phương cho biết.
"Với tính chất của vụ án này, việc xem xét lại bản án sơ thẩm là cần thiết nhằm bảo đảm nguyên tắc áp dụng đúng pháp luật và tránh nguy cơ kết tội trên cơ sở những quy định không bảo đảm tính hợp pháp”, luật sư Mỵ Thị Phương nêu quan điểm.
