Cán bộ cơ sở “đi trước một bước”
“Chào cô Phương. Cô rảnh không, có việc này con định nhờ cô hướng dẫn giúp”. Đang loay hoay quét dọn lá cây trước sân nhà trong con hẻm 109 Phan Chu Trinh (phường Bình Thạnh, TPHCM), nghe tiếng gọi, bà Đào Thị Lan Phương, Trưởng khu phố 11, nhìn lên thấy chị Trần Hồng Hạnh đang đi tới. Thấy trên tay chị Hạnh là chiếc điện thoại thông minh cùng xấp giấy tờ, bà Phương lên tiếng hỏi: “Có việc gì đó Hạnh, em bé nay khỏe không?”.
Chị Hạnh quê ở Vĩnh Long, đang tạm trú tại hẻm 109 Phan Chu Trinh. Chị vừa sinh con trai thứ 2 được hơn 5 tháng. “Dạ, thằng nhỏ khỏe. Nay con ghé định nhờ cô hướng dẫn cách làm hồ sơ trực tuyến xin cấp bản sao bằng tốt nghiệp Cao đẳng. Con muốn nộp đơn xin việc làm, mà loay hoay nhập từ sáng đến giờ chưa được”.
Kéo chiếc ghế mời chị Hạnh ngồi, bà Phương nhẹ nhàng hướng dẫn chị vào ứng dụng cổng dịch vụ công trên điện thoại, tìm kiếm thủ tục cấp bản sao văn bằng, chứng chỉ từ sổ gốc, sau đó thực hiện đúng các bước theo chỉ dẫn với các thủ tục không quá phức tạp. Bà Phương cũng hỗ trợ chị Hạnh nộp lệ phí trực tuyến do chị Hạnh không sử dụng ứng dụng của ngân hàng. “Vậy là xong, con chờ vài hôm, giấy tờ con cần sẽ được gửi về đến nhà”, bà Phương nói.
Chị Hạnh không phải là trường hợp duy nhất được bà Phương hướng dẫn các thủ tục hành chính trực tuyến. Thời gian qua, với vai trò của mình, bà Phương đã giúp nhiều người dân hoàn tất thủ tục hành chính một cách nhanh chóng, thuận lợi.
Câu chuyện giúp người dân “chạm” vào dịch vụ công ngay tại nhà đang diễn ra tại nhiều khu dân cư ở TPHCM. Không chỉ ở các phường khu vực trung tâm thành phố, nhiều xã ở vùng ven như Thái Mỹ, Tân Nhựt, Củ Chi… cũng triển khai hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến tại ấp, giúp người dân không phải đi xa, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.
Từ đầu tháng 4 đến nay, cứ vào sáng thứ 7 hàng tuần, “Điểm hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến” tại văn phòng ấp Bình Hạ Đông (xã Thái Mỹ) lại nhộn nhịp người dân đến làm các thủ tục hành chính. Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Thái Mỹ và tổ công nghệ số cộng đồng đã trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục trực tuyến như đăng ký khai sinh, kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân, thủ tục về trợ cấp xã hội, bảo hiểm, tạo và sử dụng tài khoản VNeID…
Còn ở phường Phú Nhuận, tháng 3 vừa qua, khi nghe tin báo từ người dân rằng ông Ngô Văn Thêm (thuộc hộ gia đình neo đơn, có con trai là người khuyết tật) qua đời, công chức phụ trách hộ tịch phường liền nhanh chóng thụ lý hồ sơ, phối hợp cảnh sát khu vực kiểm tra tính chính xác của thông tin và tham mưu lãnh đạo UBND phường ký ban hành giấy khai tử cho ông Thêm.
Chỉ chưa đến 4 giờ đồng hồ, giấy khai tử được công chức tư pháp phường mang đến nhà trao cho gia đình. Trong lúc tang gia bối rối, cách làm nhanh chóng này đã giúp gia đình ông Thêm không phải mất thời gian làm thủ tục khai tử cho người đã mất.
“Chạm” dịch vụ công ngay tại nhà
Theo đại diện Trung tâm phục vụ hành chính công xã Tân Nhựt, quý 1-2026, xã đã tiếp nhận hơn 6.250 hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết hơn 6.220 hồ sơ, đạt tỷ lệ 99,49%; trong đó hồ sơ trực tuyến chiếm hơn 99%. Để đạt được con số trên, nhất là giúp người lớn tuổi tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, xã Tân Nhựt đã triển khai mô hình “Điểm hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến” ngay khu phố, ấp. Đặc biệt, nhiều khóa bồi dưỡng, hướng dẫn cán bộ khu phố, ấp tiếp cận công nghệ để có thể trực tiếp giúp đỡ người dân sử dụng cổng dịch vụ công đã được triển khai.
Nếu như những năm trước, bà Đào Thị Lan Phương chỉ hỗ trợ, hướng dẫn người dân chuẩn bị đầy đủ giấy tờ để thực hiện nộp hồ sơ trực tiếp tại phường, thì từ khi TPHCM thực hiện các thủ tục hành chính trên cổng dịch vụ công, bà Phương đã tìm hiểu và tiếp cận các buổi học về công nghệ. “Mình ở gần người dân, trực tiếp gặp người dân hàng ngày thì trong thời buổi công nghệ phát triển như hiện nay, mình phải tiếp cận, học tập để có kiến thức, hướng dẫn lại người dân khi cần thiết”, bà Phương chia sẻ.
Nhiều tháng qua, bà Phương bắt đầu tìm các lớp về chuyển đổi số để tham gia học tập. Bà cũng nghiên cứu các văn bản, những lúc rảnh rỗi bà lại lên phần mềm dịch vụ công để tìm hiểu. Nhờ đó, bà có kiến thức để hỗ trợ người dân khi cần. Không ít cán bộ khu phố sau khi tham gia các khóa học còn chuẩn bị một quyển sổ tay chuyển đổi số, trong đó ghi chép cụ thể từng thao tác, quy trình thực hiện các dịch vụ trên cổng dịch vụ công.
Bí thư Đoàn Thanh niên phường Bình Thạnh Nguyễn Hoàng Đan Khanh chia sẻ, tuổi trẻ phường Bình Thạnh đã triển khai mô hình “Bình dân học vụ số” ở nhiều điểm trong các quán cà phê. Đoàn viên thanh niên còn đi đến các con hẻm để hướng dẫn người dân, nhất là người lớn tuổi, tiếp cận công nghệ ngay tại nhà. Kết quả rõ nét mà mô hình mang lại là nhiều người lớn tuổi đã dần quen và sử dụng thành thạo công nghệ.
“Trước giờ tôi vẫn sử dụng điện thoại thông minh, nhưng ít khi vào các ứng dụng, nhất là ngân hàng, vì sợ mình không am hiểu thì dễ bị mất thông tin cá nhân. Nhưng sau khi được đoàn viên thanh niên hướng dẫn, tôi an tâm hơn. Giờ tôi không ngại quét mã QR để chuyển khoản. Sử dụng dần rồi cũng quen, khi nắm được các kỹ năng cơ bản của chuyển đổi số, tôi thấy cuộc sống thuận tiện hơn”, bà Trần Khánh Hoàng Lan, ngụ khu phố 26, phường Bình Thạnh, bày tỏ.
Hành trình 50 năm vinh dự mang tên Bác của TPHCM không chỉ được viết bằng những con số GRDP hay những công trình hạ tầng ngàn tỷ đồng. Hành trình đó còn được viết bằng tâm huyết của những con người bình dị, lấy sự phục vụ nhân dân làm lẽ sống.
Thành phố đang vươn tầm đô thị toàn cầu, một đô thị thông minh bậc nhất, và sự thông minh ấy luôn được dẫn dắt bởi trái tim nghĩa tình. Từ cái nắm tay của bà Phương trong con hẻm nhỏ đến sự nhanh chóng của cán bộ hộ tịch phường Phú Nhuận, tất cả đều minh chứng một điều: Con người chính là điểm tựa, là động lực và cũng là mục tiêu cuối cùng của mọi chuyển động phát triển.
Sự chuyển động đồng bộ từ tâm thức đến hành động
Một đặc trưng rõ nét của TPHCM trong giai đoạn hiện nay là việc cụ thể hóa các cam kết chính trị thành những chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI) sát sườn với đời sống. Lãnh đạo các địa phương không chỉ hứa chung chung, mà cam kết rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Việc số hóa toàn diện y tế, giáo dục và giao thông không chỉ nhằm mục đích quản lý đô thị hiện đại, mà là để giải phóng thời gian, sức lao động cho người dân, để họ có được một cuộc sống chất lượng và hạnh phúc hơn.
Đặc biệt, TPHCM đang dốc sức hiện thực hóa mục tiêu quản lý đất đai hiện đại, minh bạch thông qua chiến dịch “90 ngày đêm” làm sạch dữ liệu cho hơn 4 triệu thửa đất. Điểm nhấn là việc bỏ hoàn toàn lưu trữ giấy, chuyển sang dữ liệu số liên thông thời gian thực giữa các ngành thuế, xây dựng, tư pháp và công an.
Với phương châm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, thành phố hướng tới việc người dân có thể nộp hồ sơ, thực hiện nghĩa vụ tài chính hoàn toàn trên môi trường điện tử. “Thành phố vì con người” - triết lý ấy đã thực sự thấm đẫm vào từng quyết sách, từng hành động của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân thành phố mang tên Bác.
