Trong đề thi chuyên Văn kỳ thi tuyển sinh lớp 10 TPHCM, ở câu Nghị luận xã hội, đề yêu cầu từ ngữ liệu gợi dẫn và trải nghiệm cuộc sống, hãy viết bài văn với nhan đề: "Sức mạnh" của quan điểm "Tôi luôn luôn đúng". Câu Nghị luận Văn học, yêu cầu của đề là phân tích bài thơ "Tiếng trống đồng" của Lâm Thị Mỹ Dạ; từ đó bàn về giá trị của Văn chương trong việc giúp "cuộc sống chật hẹp của cá nhân" trở nên "rộng rãi gấp nghìn lần" (Hoài Thanh).
Chia sẻ cảm nhận về đề thi chuyên, em Nguyễn Ngọc Trâm Anh, học sinh Trường THCS Quang Trung (xã Hòa Hội) nhận định đề thi không quá khó nhưng để đạt điểm cao lại không hề dễ dàng.
Theo Trâm Anh, câu nghị luận xã hội về quan điểm “Tôi luôn luôn đúng” là một đề mở, đòi hỏi học sinh phải nhìn nhận vấn đề ở nhiều góc độ. Bởi bản thân cụm từ này mang tính cá nhân, thể hiện thế giới nội tâm độc lập, chủ quan và đôi khi có phần vị kỷ. Tuy nhiên, điều khiến em chú ý nhất là cụm từ “sức mạnh” trong yêu cầu của đề. Em cho rằng, dù câu khẳng định “Tôi luôn luôn đúng” có thể mang sắc thái tiêu cực, nhưng khi đặt trong mối liên hệ với từ “sức mạnh” thì lại mở ra một hướng nhìn tích cực hơn. Với đề bài này, thí sinh phải biết cân nhắc cả mặt sáng lẫn mặt tối của vấn đề, thay vì nhìn nhận một chiều.
Trong bài làm, nữ sinh đã đưa ra quan điểm, trong cuộc sống có những người ít nhận được sự công nhận từ cha mẹ, thường xuyên bị bạn bè đánh giá hoặc phủ nhận giá trị bản thân. Những trải nghiệm đó không chỉ làm tổn thương tâm hồn mà còn bào mòn sự tự tin của con người. Trong hoàn cảnh ấy, việc giữ cho mình niềm tin “tôi luôn luôn đúng” có thể trở thành điểm tựa tinh thần. Nhưng điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi niềm tin được đặt trên nền tảng của tri thức, sự hiểu biết và những giá trị đúng đắn. Khi biết điều gì là đúng và kiên định với nó, con người sẽ không dễ bị dao động trước những ý kiến tiêu cực từ bên ngoài.
Đối với câu nghị luận văn học, Trâm Anh cho rằng bài thơ “Tiếng trống đồng” mang đậm màu sắc văn hóa và lịch sử ngay từ nhan đề. Theo em, tác phẩm không chỉ giúp học sinh hiểu thêm về những giá trị lịch sử, bồi đắp tình yêu và niềm tự hào đối với văn hóa truyền thống dân tộc mà còn để lại nhiều dư âm trong lòng người đọc, giống như tiếng trống đồng vẫn ngân vang mãi.
Với phần lý luận văn học, Trâm Anh đánh giá nội dung vừa sức đối với học sinh lớp 9. Tuy nhiên, muốn “chạm” đúng và sâu, thí sinh cần trang bị cho mình những kiến thức chắc chắn, trau chuốt diễn đạt và liên hệ bản thân chân thật, sâu sắc.
Em Nguyễn Hà Tú Uyên, học sinh Trường THCS Vũng Tàu (phường Vũng Tàu) đánh giá, phần nghị luận xã hội là một đề văn hay, mang tính thời sự và có khả năng chạm đến những vấn đề nổi bật của con người trong xã hội hiện đại.
Việc đặt ra quan điểm "Tôi luôn luôn đúng" phản ánh tâm lý cá nhân, gợi mở suy ngẫm về chủ nghĩa cá nhân, văn hóa tranh luận và khả năng lắng nghe, điều hiếm khi xuất hiện trong các đề thi trước đây.
Với yêu cầu của đề, em đã liên hệ và “xoay chuyển” nhiều mặt của vấn đề thay vì chỉ nêu tác động tiêu cực. Điểm khó khi làm bài là việc lựa chọn dẫn chứng sao cho đa dạng và tạo điểm nhấn trong bài viết. Riêng phần nghị luận văn học, ngữ liệu và vấn đề đặt ra khá gần gũi, phù hợp.
Cùng quan điểm, em Vương Quỳnh Trang, học sinh Trường THCS Nguyễn An Ninh (phường Tam Thắng) cho biết: “Đề thi Văn chuyên được xây dựng với phạm trù kiến thức vốn quen thuộc và gần gũi. Đề thi nhân văn, hay, sáng rõ và gợi mở khá nhiều, đặc biệt là cho giới trẻ. Tuy nhiên, để triển khai toàn diện và đặc sắc thì không dễ dàng mà cần đủ trải nghiệm sâu sắc”.
Trong bài làm của mình, Quỳnh Trang đã viết về sức mạnh tiêu cực lẫn tích cực của quan điểm "Tôi luôn luôn đúng". Đồng thời, em phân tích được cái hay trong bài thơ của Lâm Thị Mỹ Dạ, để từ đó gợi suy tư về giá trị văn chương.
