Dưới đây là gợi ý giải đề thi:
I. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm).
| Câu | Nội dung | Điểm |
| I | Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn nghị luận văn học | 5,0 |
| 1 | Đọc hiểu văn bản văn học | 3,0 |
| a. Lời người kể chuyện: Biết Điều mở sổ, viết vào đó một dòng. - Lời của nhân vật: Nếu mình lo sợ mất mình, thì có lẽ mình đã bắt đầu không chỉ là một robot nữa rồi. | ||
| b. Gợi ý: Có vai trò vai trò rất quan trọng trong việc thẻ hiện đặc điểm nhân vật Biết Điều - Biết Điều là một robot có đời sống nội tâm phong phú và khả năng tự nhận thức về bản thân mình, tự nhận biết về tự tồn tại, băn khoăn về ranh giới giữa máy móc và con người, biết khám phá bản thân. - Làm nổi bật tâm trạng lo lắng của Biết Điều trước nguy cơ bị xóa ký ức và cảm xúc. Chứng tỏ nhân vật này đã có những cảm xúc rất chân thực và trạng thái tinh thần vốn chỉ con người mới có. Qua đó góp phần khắc họa chân dung nhân vật Biết Điều là một nhân vật biết suy nghĩ, có cảm xúc, biết tự nhận thức bản thân. Đồng thời làm nổi bật chủ đề của tác phẩm ngợi ca khả năng cảm nhận, tự thấu hiểu và khám phá ở mỗi cá nhân. | ||
| c. Câu rút gọn: Rồi đặt tay lên vai Biết Điều (rút gọn Chủ ngữ “Ông”) - Khôi phục: Rồi ông đặt tay lên vai Biết Điều - Tác dụng: + Làm cho câu ngắn gọn hơn, thông tin nhanh hơn tránh lặp lại từ “Ông” đã xuất hiện ở câu trước. + Làm nổi bật sự tiếp nối các hành động của ông trong việc thể hiện tâm trạng có phần trăn trở, suy tư trước câu hỏi của Biết Điều. | ||
| d. - Học sinh viết đoạn văn từ 3-5 câu để trả lời câu hỏi có hay không và lập luận sao cho phù hợp, thuyết phục làm sáng tỏ câu trả lời. - Nếu “có” bởi con người đang bị chi phối rất lớn bởi công nghệ số, robot, máy móc công nghệ kĩ thuật cao. Tình cảm, cảm xúc của con người đang dần bị mất đi, chúng ta có thiên hướng làm việc theo máy móc, khuôn mẫu nhiều hơn... - Nếu “không” bởi con người sáng tạo ra máy móc, làm chủ máy móc và để máy móc phục vụ con người. Chúng ta là thực thể sống có tình cảm, cảm xúc, biết yêu thương, sẻ chia, lắng nghe không như cỗ máy vô hồn. | ||
| 2 | Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nội dung chủ đề | 2,0 |
| * HS lựa chọn Phân tích nội dung chủ đề cần lưu ý: - Xác định nội dung chủ đề: Suy ngẫm về bản chất của con người; khẳng định giá trị của cảm xúc, khả năng tự nhận thức và khát vọng tìm hiểu chính mình. - Phân tích nội dung chủ đề qua các ý sau + Đặc điểm của Biết Điều có đời sống nội tâm giống như con người. + Biết Điều lo lắng, tìm hiểu và khám phá bản thân. + Khẳng định, đề cao những phẩm chất làm nên giá trị con người - Phân tích nét đặc sắc nghệ thuật: tình huống truyện độc đáo, cách kể truyện nhẹ nhàng, yếu tố khoa học viễn tưởng, khắc họa nhân vật qua đối thoại, độc thoại nội tâm... * HS lựa chọn Phân tích nghệ thuật đặc sắc cần lưu ý: - Tình huống truyện độc đáo, khơi gợi sự suy tư: Biết Điều có cảm xúc suy nghĩ và đang trăn trở trước nguy cơ bị xóa do bị xem là “phiên bản lỗi”. - Xây dựng nhân vật thông qua yếu tố đối thoại, độc thoại nội tâm góp phần bộc lộ chiều sâu trong suy nghĩ, tâm hồn và khát vọng tìm kiếm bản thân của nhân vật. - Sử dụng một số hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, trong sáng góp phần làm nổi bật không gian, bối cảnh của truyện. - Kết hợp hài hòa giữa yếu tố khoa học viễn tưởng và hiện thực cuộc sống để tạo nên câu chuyện vừa đời thực vừa đậm chất triết lí suy tư. - Phân tích thành công của nghệ thuật đối với chủ đề: khơi gợi suy ngẫm về bản chất của con người, đồng thời khẳng định giá trị của cảm xúc, khả năng tự nhận thức và khát vọng tìm hiểu chính mình luôn tồn tại trong mỗi chúng ta. | ||
| II | Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết bài văn nghị luận xã hội | 5,0 |
| 1 | Đọc hiểu văn bản nghị luận | 1,0 |
| HS chỉ ra được lí lẽ “cuộc sống phong phú ...đem lại” và bằng chứng “nhìn một chiếc lá rụng”, “nghe một chiếc lá rụng” Tác dụng: - Làm sáng tỏ cho luận điểm về lời khuyên của tác giả. - Sự kết hợp giữa lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng cụ thể, giàu hình ảnh đã làm cho luận điểm về lời khuyên phải biết yêu cuộc sống, trân trọng vẻ đẹp và âm thanh cuộc sống mang lại trở nên rõ ràng, thuyết phục. - Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp về việc muốn nuôi dưỡng tâm hồn và giữ cho cảm xúc luôn tươi đẹp, con người cần mở lòng, biết quan sát, suy ngẫm và rung động trước những điều bình dị quanh mình. | ||
| 2 | Viết bài văn nghị luận xã hội | 4,0 |
| Đối với lựa chọn 1 - HS cần giải thích hợp lí vấn đề “thiếu cảm xúc, khô cứng và cằn cỗi cảm xúc” của một bộ phận giới trẻ hiện nay. - Phân tích được thực trạng (khá phổ biến tình trạng giới trẻ ít quan tâm tới người thân, bạn bè, thầy cô; thiếu sự lắng nghe, chia sẻ chân thành; sống khép kín; thiếu sự rung cảm trước nỗi đau khổ bất hạnh của người khác, trước vẻ đẹp của tâm hồn, thiên nhiên vạn vật...). Phân tích được nguyên nhân chủ quan và khách quan (do áp lực học tập, thi cử nên ít dành thời gian cho mọi người, sử dụng thiết bị số quá nhiều thời gian và ảnh hưởng của mạng xã hội; gia đình thiếu quan tâm, thiếu gắn kết; lối sống thực dụng khiến con người quên đi sự nghĩa tình;...). Và phân tích được hậu quả của vấn đề học sinh thiếu cảm xúc, khô cứng và cằn cỗi cảm xúc (giới trẻ thiếu sự yêu thương, quan tâm và sẻ chia; thiếu đi niềm vui, hạnh phúc; gia đình thiếu gắn kết; giảm đi giá trị của tình yêu thương, gia tăng các hành vi bạo lực; con người trở nên vô cảm...). - Đề xuất các giải pháp để thế giới cảm xúc của người trẻ thêm phần phong phú, tươi đẹp. Một số giải pháp quan trọng như: GP1: Bồi dưỡng, nâng cao đời sống tâm hồn luôn an yên, lạc quan, tươi vui, hướng về những điều tích cực. GP2: Xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong gia đình, nhà trường và xã hội trên tinh thần yêu thương, sẻ chia, thấu cảm. GP3: Sử dụng công nghệ số, mạng xã hội hợp lý, hiệu quả và biết cách ứng dựng trong việc nâng cao đời sống tinh thần cho bản thân. Học sinh có nhiều hướng khác nhau trong việc xây dựng hệ thống giải pháp, song cần đúng trọng tâm và lập luận để nêu rõ “cách thức thực hiện”, “lập luận làm sáng tỏ lí do lựa chọn giải pháp” và “bằng chứng để cho thấy rõ hiệu quả của giải pháp”. Đối với lựa chọn 2 - HS cần giải thích được “thấu hiểu cảm xúc”, “sống yêu thương”. - Cần Lập luận, phân tích và chứng minh được vai trò giá trị, mối quan hệ gắn kết của “thấu hiểu cảm xúc” đối với “biết sống yêu thương”. HS có thể đưa ra nhiều luận điểm khác nhau, một số luận điểm trọng tâm như: Luận điểm 1: Thấu hiểu cảm xúc giúp chúng ta hiểu mọi người, đồng cảm; thấu hiểu và sẻ chia. Luận điểm 2: Thấu hiểu cảm xúc giúp lan tỏa giá trị của lòng nhân ái, vị tha và xây dựng mối quan hệ giàu yêu thương. Học sinh sử dụng hệ thống các lí lẽ và phân tích bằng chứng phù hợp để làm sáng tỏ cho từng luận điểm - Bàn luận vấn đề: Phản biện để nâng cao và mở rộng về “thấu hiểu cảm xúc”. Lên án và phê phán những người không biết đặt mình vào người khác và đồng thời đề xuất các việc làm phù hợp để thấu hiểu cảm xúc và qua đó kết nối yêu thương. |
