Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình, một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo luật là lượng hóa tiêu chuẩn khen thưởng đối với tổ chức đảng, đoàn thể. Đây được xem là thay đổi căn bản nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, khi tiêu chuẩn “tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh” trước đây khó áp dụng do bị khống chế tỷ lệ (không quá 20%).
Chẳng hạn, đối với các huân chương cao quý như Huân chương Hồ Chí Minh, dự thảo quy định tổ chức đảng, đoàn thể phải liên tục hoàn thành tốt nhiệm vụ, trong đó có ít nhất 50% số năm đạt mức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc trong sạch, vững mạnh.
Dự thảo cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và điều chỉnh thẩm quyền khen thưởng, bảo đảm phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính. Theo đó, toàn bộ thẩm quyền quyết định tặng các danh hiệu như “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, “Lao động tiên tiến” và “Giấy khen” được chuyển từ cấp huyện về Chủ tịch UBND cấp xã; đồng thời bổ sung thẩm quyền tặng giấy khen cho thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc và trực thuộc các bộ, ban, ngành.
Đáng chú ý, dự thảo thể chế hóa các tiêu chí về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tinh thần "dám nghĩ, dám làm"; bổ sung các nội dung về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vào tiêu chuẩn xét tặng huân chương, bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và bằng khen cấp bộ, tỉnh.
Với tinh thần cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, dự thảo bãi bỏ yêu cầu phải có “chứng nhận sáng kiến” hoặc “xác nhận thành tích đột xuất” trong hồ sơ đề nghị. Thay vào đó, các nội dung này được tích hợp trực tiếp vào báo cáo thành tích.
Một nội dung đáng chú ý khác là quy định khen thưởng không nhất thiết theo trình tự “từ thấp đến cao”, theo hướng “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó”, nhất là với thành tích đột xuất. Dự thảo cũng bổ sung quy định tính tương đương giữa một số hình thức khen thưởng định kỳ của tổ chức đảng với cờ thi đua của bộ, ngành, tỉnh để làm căn cứ xét khen thưởng cấp Nhà nước.
Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành quan điểm sửa đổi, bổ sung như tờ trình, song đề nghị làm rõ tính cần thiết của nguyên tắc “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó”, vì có thể làm phá vỡ tính nhất quán của hình thức khen thưởng tích lũy, từ thấp đến cao. Ông nhấn mạnh: "Cần bảo đảm việc áp dụng nguyên tắc này không dẫn đến tùy tiện trong xét duyệt".
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cho rằng một số tiêu chí trong dự thảo còn khó định lượng, như “dám đổi mới”, “có giải pháp đột phá”. Hồ sơ dự án luật cũng được cho là còn thiếu đánh giá thực tế về tài chính, trong khi việc mở rộng đối tượng và tăng số lần xét tặng danh hiệu có thể làm tăng chi thưởng và chi phí quản lý.
