Lợi dụng mạng xã hội gây sức ép cho thẩm phán
Hoạt động xét xử đòi hỏi sự độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Tuy nhiên, nhiều đương sự hoặc người đại diện đã phản ứng tiêu cực khi không đạt được kết quả mong muốn, biến không gian mạng thành “tòa án dư luận” để gây sức ép cho thẩm phán.
Chiều 28-8 vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Cần Thơ cho biết đã khởi tố, bắt tạm giam Lý Tín Phước về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Ông Phước đăng lên mạng xã hội nhiều nội dung xúc phạm danh dự, uy tín của TAND khu vực 1 Cần Thơ và ngân hàng liên quan, sau khi thua kiện.
Tương tự, tại An Giang, tháng 2-2026, công an tỉnh đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Thị Cẩm Chi về cùng tội danh trên. Là đại diện nguyên đơn trong vụ án tranh chấp đất đai, bà Chi đã sử dụng các nền tảng mạng xã hội để đăng tải nhiều video và tài liệu không đúng về TAND TP Long Xuyên (cũ), thẩm phán chủ tọa phiên tòa sơ thẩm và các cá nhân, tổ chức khác.
Trước đó tháng 2-2025, tại Lai Châu, Trần Minh Bảo bị khởi tố về tội “Vu khống”. Dù các cấp tòa và cơ quan tố tụng trung ương đã bác yêu cầu khởi kiện trong vụ án hành chính, Bảo vẫn liên tục gửi đơn tố cáo chủ tọa phiên tòa sơ thẩm. Theo đánh giá của cơ quan chức năng, hành vi này làm gián đoạn công tác cán bộ, kéo dài thời gian tái bổ nhiệm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm phán.
3 vụ việc trên có một điểm chung là khi cơ quan chức năng vào cuộc điều tra và xử lý thì hành vi vi phạm đã hoàn thành, uy tín của cơ quan tiến hành tố tụng và danh dự của thẩm phán đã bị tổn thương thời gian dài.
Tăng cường biện pháp bảo vệ
Nhận diện rõ những bất cập và khoảng trống từ thực tiễn, dự thảo đề xuất nhiều biện pháp bảo vệ thẩm phán trước hành vi xâm phạm, đe dọa. Điểm đáng chú ý là cơ chế xử lý kịp thời, trong đó có các biện pháp can thiệp ngay khi thẩm phán và thân nhân bị đe dọa hoặc xâm phạm.
Theo Điều 7 của dự thảo thì các biện pháp bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín và an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân của thẩm phán bao gồm buộc chấm dứt hành vi xúc phạm, vu khống, xuyên tạc, quy kết trái pháp luật hoặc hành vi khác gây tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của thẩm phán; buộc cải chính thông tin, xin lỗi công khai, khắc phục hậu quả và thực hiện biện pháp cần thiết để phục hồi danh dự, uy tín của thẩm phán; phong tỏa, buộc gỡ bỏ, loại bỏ tác động tiêu cực, cải chính thông tin, buộc xin lỗi công khai; yêu cầu cơ quan chức năng gỡ bỏ, khóa, ẩn thông tin xâm phạm trên không gian mạng; bảo mật, ngăn chặn, hạn chế việc truy cập, tiếp cận thông tin, dữ liệu cá nhân của thẩm phán…
Luật sư Hoàng Thị Hồng Lĩnh (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, việc mở rộng phạm vi bảo vệ sang thân nhân của thẩm phán là cần thiết để tránh áp lực cho thẩm phán.
“Dự thảo cần quy định rõ cơ quan chức năng có quyền ngăn chặn, gỡ bỏ, khóa, ẩn ngay lập tức các nội dung bôi nhọ, thông tin sai sự thật trên mạng, thay vì phải chờ kết quả giám định hay hoàn tất quá trình tố tụng kéo dài. Việc này giúp ngăn chặn hiệu ứng đám đông, sớm bảo vệ dữ liệu cá nhân và hình ảnh của thẩm phán và người thân từ ban đầu”, luật sư Hồng Lĩnh nói.
Theo ThS Lưu Đức Quang, giảng viên Khoa Luật, Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐHQG TPHCM), công tác xét xử đòi hỏi trí tuệ, đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh cao. Việc người tham gia tố tụng tấn công thẩm phán trên mạng xã hội là thách thức đối với kỷ cương, có cơ chế bảo vệ tốt giúp đội ngũ thẩm phán yên tâm cống hiến lâu dài. Khi những người thực thi pháp luật được bảo vệ thực chất, công lý mới có điều kiện được thực thi trọn vẹn, khách quan và minh bạch.
Theo ông Phạm Tuấn Anh, Chánh án TAND khu vực 5 TPHCM, bảo vệ thẩm phán là bảo vệ sự tôn nghiêm của pháp luật và củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp. Cơ chế bảo vệ thẩm phán còn mang ý nghĩa kiến tạo một môi trường an toàn để nuôi dưỡng sự chính trực, phụng công thủ pháp, chí công vô tư. Khi thẩm phán được bảo vệ an toàn về mọi mặt, xã hội có thể kỳ vọng vào một nền tư pháp thực sự minh bạch, công bằng và thượng tôn pháp luật.
