Mong được hướng dẫn cụ thể
Bà Lê Thị Phương Thảo (36 tuổi, chủ một dãy nhà trọ tại phường Bình Hưng Hòa, TPHCM) cho rằng, quy định thông báo lưu trú là cần thiết và hợp lý. Theo bà Thảo, quy định này sẽ giúp cơ quan chức năng quản lý tốt địa bàn, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các đối tượng lợi dụng việc lưu trú để ẩn náu, qua đó góp phần giữ gìn an ninh trật tự, bảo đảm môi trường sống an toàn.
Tuy vậy, theo bà Thảo, trong quá trình thực hiện sẽ phát sinh không ít tình huống khiến người dân lúng túng. “Tôi tự hỏi những trường hợp như cha mẹ ở quê lên thăm đột xuất, hay bạn thân đến chơi rồi ngủ lại một đêm thì có nhất thiết phải thực hiện khai báo như vậy hay không?”, bà Thảo chia sẻ.
Điều bà Thảo lo lắng hơn cả là việc thực hiện khai báo như thế nào: “Mặc dù hiện nay đã có ứng dụng VNeID và Cổng dịch vụ công hỗ trợ thực hiện thủ tục, nhưng với người lớn tuổi hoặc người lao động ít sử dụng công nghệ, việc thao tác vẫn có thể gặp khó khăn, dẫn đến quên thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định”.
Cùng chung quan điểm, anh Phạm Trương Giang Xuyên (30 tuổi, ngụ phường Thủ Đức, TPHCM), nói rằng anh rất đồng tình với quy định mới. Tuy nhiên, anh Xuyên băn khoăn không biết có phải khai báo lưu trú đối với những trường hợp người thân, bạn bè đến chơi, dự đám cưới, hiếu hỉ hoặc từ tỉnh khác lên TPHCM khám bệnh rồi ở nhờ người quen một đêm hay không. Nếu người dân thực hiện chưa đúng thì sẽ bị xử lý ngay hay sẽ có bước nhắc nhở, hướng dẫn trước?
Mọi trường hợp đều phải khai báo
Những băn khoăn của người dân chủ yếu xuất phát từ quy định về thông báo lưu trú đã có một số điểm thay đổi so với trước đây. Cụ thể, từ ngày 1-7, Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật liên quan đến an ninh, trật tự chính thức có hiệu lực. Luật này đã sửa đổi, bổ sung Điều 30 Luật Cư trú số 68/2020/QH14, theo đó, khi có người lưu trú qua đêm tại chỗ ở, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.
Quy định mới đã làm rõ trường hợp phải thông báo là người lưu trú qua đêm, thay vì chỉ quy định chung là “người đến lưu trú” như trước đây. Đồng thời, luật mở rộng trách nhiệm thông báo đối với người đại diện cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch, chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý các phương tiện có chức năng lưu trú qua đêm và các cơ sở lưu trú khác.
Đối với hộ gia đình, điều luật không phân biệt người đến lưu trú là người thân, bạn bè hay khách. Chỉ cần có người ở lại qua đêm tại chỗ ở thì thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo lưu trú theo quy định. Trường hợp chủ nhà hoặc thành viên hộ gia đình không có mặt tại nơi ở thì trách nhiệm thông báo sẽ thuộc về chính người đến lưu trú.
Về thời gian thông báo lưu trú, luật quy định phải thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến lưu trú sau 23 giờ thì phải thông báo trước 8 giờ sáng ngày hôm sau. Nội dung thông báo gồm họ, tên; ngày, tháng, năm sinh; số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu; lý do lưu trú; thời gian lưu trú và địa chỉ lưu trú. Người dân có thể thông báo trực tiếp tại cơ quan công an hoặc thực hiện trực tuyến thông qua ứng dụng VNeID.
Luật sư Hoàng Thị Hồng Lĩnh (Đoàn Luật sư TPHCM) nhận xét, thực hiện quy định này là nghĩa vụ bắt buộc theo Luật Cư trú, giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và hỗ trợ công tác quản lý hành chính. Việc khai báo lưu trú giúp cơ quan chức năng nắm bắt biến động dân cư, đảm bảo an ninh trật tự, giải quyết kịp thời các vấn đề về an toàn xã hội.
Theo luật sư Hoàng Thị Hồng Lĩnh, việc tăng cường quản lý cư trú có ý nghĩa trong truy vết, phòng và chống tội phạm. Khi người dân và các cơ sở lưu trú thực hiện đúng quy định, cơ quan chức năng sẽ có cơ sở dữ liệu tương đối đầy đủ về những người có mặt trên địa bàn. Khi xảy ra vụ việc, việc xác minh, khoanh vùng và loại trừ các đối tượng sẽ nhanh hơn.
Để quy định thực sự đi vào cuộc sống, cần bảo đảm nguyên tắc đơn giản, thuận tiện và thống nhất trong quá trình thực hiện. Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng cao, hiệu quả của quy định sẽ phụ thuộc vào cách tổ chức thực hiện. Cần hướng dẫn rõ ràng, ứng dụng công nghệ thuận tiện và bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu quản lý với sự thuận lợi của người dân.
Ngoài ra, có thể hướng dẫn rõ những trường hợp không phải khai báo lưu trú, như hộ gia đình chỉ có một người già, con cái thay phiên nhau tới ngủ để chăm sóc, trông nom. Những trường hợp này nên hướng đến việc khai báo lưu trú một lần.
