Linh hồn của đảo
Đặc khu Côn Đảo có 104 cây cổ thụ được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam (VACNE) vinh danh là “Cây di sản Việt Nam”, trong đó có 58 cây bàng có tuổi đời từ 130 đến 150 năm. Cây bàng hiện diện khắp nơi: trong những di tích lịch sử; tỏa bóng sân trường, trung tâm, công sở; san sát bờ biển và dọc theo sườn núi. Nhiều cây bàng thân to 3-4 vòng tay người ôm, cao hàng chục mét. So với bàng trồng ở đất liền, cây bàng ở Côn Đảo lá thẫm, to và dày hơn, gốc trải rộng, vỏ cây xù xì, gân guốc hơn…
Theo lời kể của hướng dẫn viên Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa - Vũng Tàu Trần Thị Vịnh, cây bàng đã gắn bó với đảo từ bao đời nay, kiên cường trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên để vươn lên mạnh mẽ, như những chứng nhân lịch sử. Trong giai đoạn đấu tranh cách mạng giành độc lập, cây bàng đã góp phần cứu sống nhiều chiến sĩ bị giặc đày ra đảo. Mỗi lần được cai ngục cho ra ngoài, người tù thường lén hái những lá bàng non và cả trái bàng xanh, giấu trong người, ngậm trong miệng... đem vào phòng giam chia cho đồng đội cùng ăn. Ban đầu, việc ăn lá bàng hay trái bàng chỉ vì người tù thiếu rau xanh do bữa ăn rất thiếu thốn. Sau đó, người tù nhận ra, lá bàng non còn có thể giúp vết thương bớt đau nhức, mưng mủ, chữa tiêu chảy… Những chiếc lá bàng vàng rụng trên sân được người tù gom nhặt dành lót nằm, để có chút hơi ấm trên nền đá lạnh trại giam.
“Những chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày còn đốt lá bàng khô lấy tro làm mực viết thư truyền thông tin cho nhau, chọn gốc bàng xù xì nhiều rễ nổi tạo thành hang hốc làm hộp thư liên lạc bí mật. Nhiều người còn tìm những lá bàng lành lặn nhất để chép những vần thơ đầy khí phách, tố cáo tội ác dã man của giặc, động viên nhau giữ vững ý chí chiến đấu, vượt qua gian lao...”, hướng dẫn viên Trần Thị Vịnh kể.
Kết nối văn hóa - du lịch
Ngoài cây bàng, Côn Đảo còn có nhiều cây cổ thụ như bằng lăng, điệp bèo, thị rừng, sao đen, phong ba, lim vàng, me tây… Thời gian qua, Đặc khu Côn Đảo, Vườn quốc gia Côn Đảo và các doanh nghiệp du lịch, lữ hành trên địa bàn đã khai thác tour “Hành trình về cây di sản”, vừa trải nghiệm vẻ đẹp của rừng, vừa theo dấu lịch sử.
Anh Nguyễn Văn Kiên (tỉnh An Giang) cho biết, mỗi lần đến Côn Đảo, ngoài tham quan di tích, anh đặc biệt thích tản bộ dưới những hàng cây cổ thụ trên đường Tôn Đức Thắng và đường Lê Duẩn. “Khi được tận mắt nhìn ngắm những cây cổ thụ to, thân cây xù xì, cằn cỗi nhưng vẫn hiên ngang vươn cao giữa biển trời Côn Đảo và nghe những câu chuyện về cây trong giai đoạn lao tù của các chiến sĩ cách mạng..., tôi cảm thấy như đang chạm đến những giá trị của văn hóa - lịch sử, mà có lẽ chỉ ở Côn Đảo mới có được”.
Trong hầu hết các tour tham quan và về nguồn ở Côn Đảo, du khách đều muốn check-in với những “cây di sản” khu vực trung tâm. Ngoài ra, nhiều du khách cũng thích các tour đi bộ xuyên rừng Vườn quốc gia Côn Đảo khám phá những “cây di sản”, như: cây bàng tại Hòn Bảy Cạnh (237 tuổi, chu vi 7m, cao 17m), cây bàng tại Bãi Ông Đụng (155 tuổi, chu vi 4,6m, cao 14m), cây sao đen tại Bãi Dài (237 tuổi, chu vi 7,9m, cao 25m) và quần thể 21 cây phong ba tại Hòn Cau (119 tuổi, tổng chu vi 274m)...
