Với GRDP hơn 115 tỷ USD, chiếm gần 24,4% GDP cả nước, thành phố đang hình thành không gian phát triển kết nối tài chính, công nghệ cao, công nghiệp, logistics và cảng biển. Đây là nền tảng để TPHCM chuyển từ đô thị trung tâm sang siêu đô thị kinh tế đa cực, nâng sức cạnh tranh với các trung tâm năng động trong khu vực.
Dòng vốn mới cho không gian kinh tế mới
Sau sáp nhập, TPHCM cần một thiết chế đủ mạnh để huy động, phân bổ và dẫn vốn cho nền kinh tế có quy mô lớn hơn. Vì vậy, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) được xem là trụ cột quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của thành phố. Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCMC, trung tâm đã thu hút khoảng 19,1 tỷ USD vốn cam kết của nhiều nhà đầu tư, định chế tài chính - năm 2026 đặt mục tiêu thu hút khoảng 10 tỷ USD vốn thực. VIFC-HCMC cũng đã ra mắt Fintech Hub, hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế và chuẩn bị đề án phát triển thị trường vốn thông qua sàn giao dịch chứng khoán quốc tế. Qua đó cho thấy, TPHCM đang chuyển từ vai trò trung tâm thu hút đầu tư sang điều phối dòng vốn cho công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, logistics, kinh tế biển và các dự án hạ tầng quy mô lớn.
VIFC-HCMC còn được kỳ vọng tạo bước chuyển trong kinh tế biển. Đồng chí Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, nhận định, TPHCM và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải nổi lên như một trung tâm logistics, cảng biển quan trọng của Đông Nam Á. Tuy nhiên, Việt Nam hiện mới tham gia mạnh ở “dòng chảy hàng hóa”, trong khi phần giá trị gia tăng cao hơn là “dòng chảy tài chính” như tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm hàng hải, thanh toán quốc tế, quản trị rủi ro logistics, phần lớn vẫn xử lý ở nước ngoài. Ước tính, tổng trị giá hàng hóa lưu chuyển qua hệ thống cảng khu vực TPHCM vượt 1.000 tỷ USD mỗi năm, nhưng khoảng 80% giao dịch tài chính liên quan vẫn thực hiện tại Singapore, Hồng Công (Trung Quốc)… Do đó, việc hình thành hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế thuộc VIFC-HCMC vừa qua được kỳ vọng từng bước giữ lại dòng tiền này, với mục tiêu trong 5 năm tới sẽ “nắn” khoảng 30% giá trị giao dịch đang thực hiện ở nước ngoài về Việt Nam, tương đương 300 tỷ USD mỗi năm.
Có thể nói, tầm vóc mới của TPHCM không chỉ nằm ở cảng biển, sản lượng hàng hóa hay quy mô thị trường, mà ở khả năng hình thành hệ sinh thái tài chính - logistics - hàng hải, giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng từ thương mại quốc tế và tạo thêm nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Sức hút mới từ đầu tư nước ngoài
Sự chuyển động của dòng vốn đầu tư nước ngoài là một trong những chỉ dấu rõ nhất cho thấy không gian kinh tế mới của TPHCM đang phát huy hiệu quả. Tính đến nay, TPHCM có 20.259 dự án FDI, với tổng vốn gần 142 tỷ USD từ 152 quốc gia, vùng lãnh thổ và trong nửa đầu năm 2026, TPHCM đã thu hút thành công hơn 6,8 tỷ USD vốn FDI, đạt 62% kế hoạch năm. Khu vực FDI chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu. Nhiều dự án quy mô lớn tập trung vào trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ y sinh, sản xuất thông minh và hạ tầng số, cho thấy thành phố không chỉ tăng về lượng vốn mà đang dịch chuyển rõ về chất lượng dòng vốn, hướng đến các ngành có hàm lượng công nghệ, năng suất và giá trị gia tăng cao hơn.
Thành quả này thể hiện rõ tại Khu Công nghệ cao TPHCM. Từ nền tảng những dự án lớn như Intel Products Việt Nam (hơn 1,5 tỷ USD), Samsung CE Complex (khoảng 1,4 tỷ USD), TPHCM tiếp tục thu hút dòng vốn công nghệ cao thế hệ mới. Tháng 4-2026, thành phố trao chứng nhận đầu tư cho 4 dự án chiến lược với tổng vốn hơn 1,23 tỷ USD, gồm: Trung tâm Dữ liệu siêu quy mô Evolution DC, Tổ hợp trung tâm Dữ liệu Starmason, Trung tâm Công nghệ cao của Bệnh viện đa khoa Tâm Anh, và Nhà máy Techtronic Industries mở rộng giai đoạn 2. Những dự án này tập trung vào hạ tầng số, công nghệ y sinh, sản xuất điện tử thông minh, bổ sung năng lực cho điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và nghiên cứu - phát triển (R&D). “Kết quả thu hút đầu tư thời gian qua cho thấy thành phố đang chuyển mạnh từ gia công, lắp ráp sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn”, ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM, nhấn mạnh.
Theo ông Bùi Minh Trí, Trưởng ban Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (HEPZA), TPHCM đang tổ chức lại hệ thống khu công nghiệp theo hướng hiện đại hơn. Trong quy hoạch được duyệt, thành phố có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 50.200ha; trong đó 66 khu đã có quyết định thành lập, 58 khu đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy khoảng 80%. Quy mô này giúp thành phố từng bước khắc phục điểm nghẽn thiếu không gian công nghiệp, mở thêm dư địa cho các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics và các ngành có giá trị gia tăng lớn.
Thực tế, việc mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập đã nhanh chóng chuyển hóa thành kết quả kinh tế cụ thể. Cùng với FDI tăng mạnh, 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của TPHCM tăng 10,9%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,5%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 11,46%; thu ngân sách đạt hơn 500.000 tỷ đồng, gần 62% dự toán năm. Những con số này cho thấy sáp nhập không chỉ tạo thêm quy mô hành chính, mà đang mở ra không gian kinh tế có khả năng hấp thụ dòng vốn lớn hơn, tổ chức sản xuất hiệu quả hơn và nâng chất lượng tăng trưởng rõ hơn.
Trình bày tham luận tại Hội nghị trực tuyến nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8-6-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vào sáng 30-6, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: FDI thế hệ mới không còn tìm kiếm nơi có chi phí thấp nhất, mà lựa chọn nơi có thể chế minh bạch, thị trường vốn phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng bảo vệ tài sản, môi trường đổi mới sáng tạo và năng lực kết nối với mạng lưới tài chính quốc tế. Cạnh tranh thu hút FDI trong giai đoạn mới không còn là cạnh tranh giữa các dự án, mà là cạnh tranh giữa các hệ sinh thái phát triển; không chỉ là ưu đãi đầu tư, mà trước hết là năng lực kiến tạo thể chế. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi mà Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra và cũng là yêu cầu khách quan đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Là địa bàn trọng điểm về thu hút FDI, TPHCM nhận thức sâu sắc trách nhiệm tiên phong trong hiện thực hóa Nghị quyết của Bộ Chính trị.
Tăng tốc ngành du lịch - dịch vụ
TPHCM không chỉ có trung tâm đô thị, thương mại, hội nghị và mua sắm, mà còn có thêm không gian công nghiệp, làng nghề, rừng, biển và đảo. Những con số tăng trưởng 6 tháng đầu năm cho thấy du lịch TPHCM đang phát triển mạnh mẽ, bước sang giai đoạn khai thác chiều sâu trên nền không gian phát triển rộng hơn. Ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TPHCM, chia sẻ: Thành phố định hướng phát triển du lịch xanh và bền vững, khai thác hiệu quả tài nguyên sinh thái biển, làng nghề, di sản văn hóa và công nghiệp chất lượng cao. Đây là phần bổ sung quan trọng cho sức hấp dẫn của TPHCM đối với nhà đầu tư, chuyên gia, doanh nhân và du khách quốc tế. Đặc biệt cơ hội phát triển của ngành du lịch rộng mở khi hạ tầng giao thông kết nối đã và đang hoàn thành cũng như tiếp tục đầu tư mới, nhằm rút ngắn thời gian đưa du khách tới các điểm đến như các tuyến đường cao tốc Vũng Tàu - Biên Hòa, TPHCM - Long Thành mở rộng, Hồ Tràm - Long Thành… Việc khởi động 4 dự án Khu thương mại tự do như Cần Giờ, Cái Mép Hạ, Bàu Bàng, An Bình cũng sẽ tạo nên không gian đa cực cho ngành du lịch tăng tốc.
Quan trọng hơn, TPHCM đang từng bước hình thành cấu trúc cạnh tranh mới: Trung tâm Tài chính quốc tế mở kênh dẫn vốn; FDI đưa công nghệ, quản trị hiện đại và mạng lưới toàn cầu vào thành phố; Khu Công nghệ cao tạo ra sản phẩm, xuất khẩu và năng suất thực tế; hệ thống khu công nghiệp mở rộng dư địa sản xuất; logistics - cảng biển kết nối trực tiếp với thị trường quốc tế. Khi các trụ cột này cùng vận hành trong một không gian phát triển, TPHCM không chỉ lớn hơn về quy mô, mà mạnh hơn về năng lực điều phối vốn, công nghệ, sản xuất và thương mại. Đây là nền tảng để thành phố định hình vai trò siêu đô thị kinh tế đa cực, giữ vị thế đầu tàu trong nước và từng bước nâng sức cạnh tranh với các trung tâm năng động trong khu vực.
