Bước nhảy vọt của hạ tầng hàng hải
TPHCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới của kinh tế biển khi hàng loạt dự án cảng biển quy mô lớn đồng loạt triển khai, tạo nền tảng để thành phố trở thành trung tâm logistics và hàng hải quốc tế của khu vực. Những dự án trọng điểm như cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Cái Mép Hạ và Gemalink giai đoạn 2, hứa hẹn hình thành hệ sinh thái cảng nước sâu - logistics - vận tải biển quy mô lớn.
Việc thành phố vừa trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đã mở ra bước ngoặt quan trọng cho ngành hàng hải TPHCM nói riêng và Việt Nam nói chung.
Đây được xem là “siêu cảng” chiến lược với tổng chiều dài cầu cảng khoảng 7,5km, công suất dự kiến đạt 16,9 triệu TEU vào năm 2047 và khả năng tiếp nhận tàu container tải trọng đến 250.000 tấn. Bên cạnh đó, Gemadept tổ chức khởi công Dự án Gemalink giai đoạn 2 với vốn đầu tư gần 13.800 tỷ đồng, sẽ mở rộng năng lực khai thác cảng nước sâu tại cụm Cái Mép - Thị Vải.
Ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng Giám đốc Gemadept, cho biết, việc triển khai Gemalink giai đoạn 2, nâng tổng công suất lên 3 triệu TEU/năm, sẽ giúp cảng đủ năng lực đáp ứng nhu cầu hàng hóa gia tăng, đồng thời đón dòng hàng trung chuyển từ các nước trong khu vực.
Song song đó, dự án Cái Mép Hạ quy mô hơn 351ha với tổng vốn hơn 50.000 tỷ đồng sẽ đóng vai trò trung tâm logistics cửa ngõ quốc tế phía Nam. TPHCM cũng đang lên kế hoạch triển khai hàng loạt dự án cảng và logistics giai đoạn 2026-2030 như: ICD Long Bình, cảng tổng hợp Long Sơn, cảng khách quốc tế Vũng Tàu cùng các trung tâm logistics chuyên dụng...
VIFC-HCMC sẽ ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng hải
Theo nhiều chuyên gia logistics và doanh nghiệp vận tải biển, khi hệ thống cảng biển đạt quy mô quốc tế, vấn đề tiếp theo là xây dựng Trung tâm Tài chính hàng hải mang tầm khu vực tại TPHCM. Trung tâm này sẽ tích hợp những dịch vụ tài chính, bảo hiểm hàng hải, thanh toán quốc tế, môi giới tàu biển, trọng tài hàng hải, giao dịch logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đồng tình với nhận định này, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCMC thông tin: Tổng trị giá hàng hóa lưu chuyển qua hệ thống cảng khu vực TPHCM ước vượt 1.000 tỷ USD mỗi năm.
Tuy nhiên, khoảng 80%-90% giao dịch tài chính liên quan đến trị giá hàng hóa trên lại được thực hiện tại Singapore và Hồng Công (Trung Quốc). Do vậy, việc hình thành Trung tâm Tài chính hàng hải (thuộc VIFC-HCMC) sẽ từng bước “giữ lại” dòng tiền này. Mục tiêu của Trung tâm Tài chính hàng hải là trong 5 năm tới sẽ đưa khoảng 30% trị giá giao dịch ở nước ngoài quay lại Việt Nam, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm.
Nhằm thực hiện mục tiêu này, dự kiến ngày 21-5, VIFC-HCMC ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng hải, gồm cả sàn giao dịch tài chính hàng hải với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp logistics, cảng biển, ngân hàng và các tập đoàn quốc tế...
Trước câu hỏi: Vì sao Việt Nam chưa có “cảng trung chuyển dòng vốn” cho kinh tế biển?, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân lý giải: Nhiều doanh nghiệp nước ngoài còn ngần ngại khi giao dịch nếu áp dụng hoàn toàn theo luật Việt Nam.
Thứ hai, vấn đề lưu chuyển dòng vốn khiến doanh nghiệp chưa mặn mà với thị trường Việt Nam, nhất là khi thời gian giao dịch bị kéo dài do nhiều giao dịch phải báo cáo hoặc xin phép Ngân hàng Nhà nước.
Tuy nhiên, cả hai “nút thắt” này đều được tháo gỡ khi Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) đi vào hoạt động. Theo đó, sự có mặt của tòa án quốc tế và trung tâm trọng tài quốc tế sẽ giúp những đối tác nước ngoài yên tâm hoạt động.
TS Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ Quốc gia, gợi ý: Trung tâm Tài chính hàng hải trong VIFC-HCMC cần xác định rõ sản phẩm, dịch vụ là gì. Đặc biệt, phải đẩy mạnh kết nối VIFC-HCMC và Khu thương mại tự do để phát huy tốt nhất lợi thế sẵn có. Khi đó, những hoạt động này sẽ trở thành động lực thúc đẩy kinh tế thành phố tăng trưởng mạnh mẽ.
