Vượt qua lối mòn khuôn mẫu

SGGP
Trong lễ trao giải thưởng sáng tác cho thiếu nhi mang tên Dế mèn, bé Cao Khải An, 12 tuổi với bản thảo truyện dài Chuyện của Bắp ăn mơ và xóm Đồi Rơm đã được trao giải “Khát vọng Dế mèn” lĩnh vực văn học.

Bất ngờ không phải chỉ bởi một người viết nhỏ tuổi bứt phá để đoạt giải thưởng lớn mà còn bởi những chia sẻ rất thật của cậu bé, rằng: “Con không nghĩ truyện của con được chọn vì không có bài học đạo đức”. Sự chân thành của cậu bé khiến những người đang cầm bút viết cho độc giả nhỏ tuổi phải tự vấn mình rằng, liệu văn học thiếu nhi có đang sa vào lối mòn khuôn mẫu.

Phải chăng bởi luôn mang suy nghĩ về việc trẻ em là phải được dạy dỗ, trẻ em là cần phải bảo ban, uốn nắn… nên trong nhiều năm qua, truyện được cho là viết cho trẻ em cũng không ít nhưng lại chưa hấp dẫn được con trẻ. Xu hướng “đạo đức hóa” bằng văn chương đôi khi còn hơi khô cứng, hơi nghị luận tạo thành một “lề thói” trong sáng tác dành cho trẻ em. Mà điều này đã làm giảm sức hấp dẫn của dòng văn học thiếu nhi.

Trẻ em là có quyền ngốc nghếch, là đi dép trái chân, là ăn vụng, là những lần lén lút giấu nhẹm bài kiểm tra bị điểm kém… vậy hà cớ gì mà cứ bắt tả cô giáo em tóc dài, mặt trái xoan trong khi tóc xoăn xù mì đang là mốt; hay nhất định vật nuôi trong nhà phải là chó, là mèo trong khi nhiều chung cư lại cấm nuôi động vật. Cách tiếp cận khuôn mẫu, không thực tế ấy mỗi ngày vô hình trung đã cản trở sức sáng tạo, bào mòn trí tưởng tượng của con trẻ.

Nhà văn Tô Hoài, một trong những người tiên phong trong dòng văn học dành cho bạn đọc nhỏ tuổi, đã từng chia sẻ rằng, không thể giả giọng trẻ con để kể chuyện trẻ con mà cần hiểu tư duy của trẻ, kể với chúng theo cách nghĩ của chúng, lý giải sự vật theo lôgíc của trẻ. Đừng vội bắt trẻ em tập làm người lớn từ thuở còn bé thơ khi đưa ra những bài học luân lý cứng nhắc mà cứ để cho chúng ngã, để chúng sai… Dần dần lũ trẻ sẽ lớn lên với những bài học của đời sống. Có lẽ chính nhờ việc ông không nhìn trẻ con là sự thu nhỏ của người lớn, trải nghiệm cùng chúng qua những cảm xúc, hành động, suy nghĩ vừa lôgíc vừa phi lôgíc đã khiến cho truyện Dế mèn phiêu lưu ký sau hơn nửa thế kỷ vẫn là tác phẩm thiếu nhi nổi bật.

Trở lại với giải thưởng của Cao Khải An, bản thảo của cậu bé sáng tác theo kiểu hiện thực, tức là bắt rễ vào trong đời sống của chính mình để viết là một xu hướng đáng khuyến khích trong bối cảnh mà nhiều tác giả thiếu nhi viết văn theo xu hướng giả tưởng. Việc sẵn sàng “đỡ đầu” những tác phẩm dám nghĩ theo cách mới, viết theo góc nhìn tự do nhưng ăm ắp hiện thực cuộc sống của con trẻ của giải thưởng Dế mèn được kỳ vọng hé mở những cánh cửa mới cho dòng văn học thiếu nhi.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thư viện Mây được thiết lập với nhiều tiện lợi dành cho người dùng

Nuôi dưỡng tình yêu sách

Room to Read (RtR) Việt Nam vừa tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến “Thư viện Mây xin chào”, giới thiệu đến thầy cô, đặc biệt là phụ huynh cách sử dụng Thư viện Mây - thư viện sách tranh trực tuyến do RtR thực hiện. 

Phim

Âm nhạc

Nguyên Hà và dàn đồng ca y bác sĩ, tình nguyện viên hát “Đã bao lâu”

Đã bao lâu là một trong những sản phẩm âm nhạc đặc biệt nhất của ca sĩ Nguyên Hà và nhạc sĩ Đông Phong khi sản phẩm có sự tham gia của dàn đồng ca những y bác sĩ, tình nguyện viên nơi tuyến đầu chống dịch. Tất cả đều được thu live 100% qua điện thoại di động. 

Mỹ thuật

Họa sĩ Bùi Quang Lâm: Viết và vẽ để trả nợ ân tình

Hồi dịch Covid-19 chưa bùng phát, họa sĩ Bùi Quang Lâm cũng thường lui đến trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật TPHCM (số 81 Trần Quốc Thảo) để “quần anh hội” cùng chiến hữu. Khi cuốn truyện ký Đất K xuất bản, nhiều chiến hữu của ông té ngửa, bởi ngoài tài vẽ tranh, thì ngón nghề viết văn của Bùi Quang Lâm cũng không tệ. 

Sân khấu

Cải lương hài Chú Cuội và cây đa thần

Vào lúc 15 giờ ngày 21-9, Đài Truyền hình TPHCM - Kênh HTVC Thuần Việt phát sóng vở cải lương hài Chú Cuội và cây đa thần (tác giả và đạo diễn: Hoàng Duẩn, chuyển thể: Tô Thiên Kiều, biên tập: Cẩm Linh). Vở có sự tham gia biểu diễn của các nghệ sĩ: NSƯT Lê Thiện, NSƯT Tú Sương, nghệ sĩ Bạch Long, Dũng Nhí, Linh Trung… 

Sáng tác

Biển xanh, mây trắng

Màu áo xanh như lúa
Màu áo trắng như mây
Lúa mênh mang nỗi nhớ
Mây lững lờ đảo xa