Thông tin từ Tập đoàn Điện lực VN (EVN) cho biết, tháng 4 và tháng 5 là hai tháng thường xảy ra tình trạng thiếu điện căng thẳng nhất. Riêng tại thủ đô Hà Nội, tháng 3 vừa qua đã thiếu khoảng 10 triệu kWh (gần bằng lượng điện năng tiêu thụ trong 1 ngày của toàn thành phố). Lượng điện năng thiếu hụt trong tháng 4 ít nhất sẽ bằng hoặc cao hơn mức này. Ngày 4-4, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH Hà Văn Hiền (ảnh) đã có cuộc trao đổi nhanh với phóng viên Báo SGGP về những “nút thắt” cần tháo gỡ để giải quyết tình trạng thiếu điện.
- PV: Thưa ông, để xảy ra tình trạng thiếu điện triền miên hàng chục năm nay là trách nhiệm của ai?
Ông HÀ VĂN HIỀN: Tôi cho rằng để phân định trách nhiệm bao nhiêu phần của ai, của ngành nào thì khó, nhưng rõ ràng và trước hết đó là trách nhiệm của ngành điện. Công tác dự báo nhu cầu để quy hoạch phát triển chưa làm tốt. Nhiều dự án nhà máy điện như Cà Mau 1, Nhơn Trạch hay Uông Bí mở rộng, tổ máy 1 Thủy điện Tuyên Quang… bị chậm tiến độ cũng làm ảnh hưởng đến nguồn cung.
- Tuy nhiên, không phải tất cả các dự án xây dựng nhà máy điện đều là của EVN. Trong số các dự án ông vừa kể cũng đã có dự án của nhà đầu tư (NĐT) khác?
Đúng vậy. Nhưng dù sao đi nữa công tác dự báo cũng vẫn là không sát, dẫn đến đầu tư không tương xứng yêu cầu trong từng giai đoạn. Lẽ ra phải lường trước được cả việc các dự án có thể bị chậm để có giải pháp bù đắp chứ! Bên cạnh đó cũng phải nói rằng cơ chế để khuyến khích đầu tư phát triển nguồn điện ngoài EVN (cả NĐT trong nước và nước ngoài) còn nhiều vướng mắc. Đặc biệt, việc đàm phán về giá bán điện của các NĐT khác cho EVN là vấn đề rất lớn, có khi kéo dài đến hàng năm trời nên các NĐT khác cũng không quá mặn mà với lĩnh vực này.
- Cho đến nay toàn bộ lượng điện năng sản xuất ra đều phải do EVN độc quyền mua để phân phối lại. Điều này có đảm bảo công bằng không, thưa ông?
Trong tình hình hiện nay thì việc giao EVN phân phối điện cũng là phù hợp, cái cần tháo gỡ là cơ chế giá mua bán điện.
- EVN luôn “kêu” lỗ khi phải mua lại điện của các NĐT khác để bù đắp phần thiếu hụt. Liệu có phải vì “né lỗ” mà họ không mua đủ điện?
Tôi chưa có đầy đủ thông tin và cũng chưa có đủ cơ sở phân tích lỗ lãi, nhưng về nguyên tắc đó là bài toán giải được. Cần nói thêm thế này, nếu bị thiếu hụt điện thì ảnh hưởng như thế nào đến tăng trưởng, GDP hụt đi bao nhiêu phần trăm cũng phải hạch toán vào, từ đó có cơ chế huy động nguồn điện bên ngoài một cách phù hợp, đảm bảo lợi ích cho cả 3 bên: người dân và toàn bộ nền kinh tế – EVN - NĐT. Chính phủ có thể cầm trịch việc này.
- Từ góc độ một người dân, ông thấy việc sử dụng điện hiện nay đã tiết kiệm chưa? Việc tiết giảm điện của EVN đã hợp lý chưa?
Tôi thấy đúng là việc sử dụng điện còn chưa tiết kiệm. Cần phải tuyên truyền cho các hộ tiêu thụ nhiều hơn nữa đồng thời tư vấn cho họ cách sử dụng điện như thế nào kinh tế nhất. Nhưng việc tiết giảm điện cũng phải xem lại, không nên cắt điện theo kiểu cơ học, khoanh một khu vực lại rồi cắt. Phải có sự lựa chọn, ưu tiên để tiết giảm đúng lúc, đúng chỗ hơn, giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống và sản xuất. UB Kinh tế đã có kế hoạch giám sát toàn bộ tình hình hoạt động của ngành điện cũng như một số dự án trọng điểm của ngành này trong thời gian tới, có thể là nửa cuối năm 2008.
- Xin cảm ơn ông.
Anh Phương thực hiện
