Thủ tướng Italia, Silvio Berlusconi vừa chính thức xin lỗi Libya vì những thiệt hại Italia đã gây ra trong thời kỳ chiếm Libya làm thuộc địa. Đồng thời, ông Berlusconi cũng ký với nhà lãnh đạo Libya, Muammar Kadhafi hợp đồng đầu tư 5 tỷ USD vào Libya như một cách bồi thường thiệt hại.
Xứng đáng được xin lỗi
Ông Berlusconi (trái) và ông Gaddafi bên cạnh bức tượng “Venus ở Cyrene” được trao trả cho Libya ngày 30-8.
Thủ tướng Berlusconi đưa ra lời xin lỗi ngày 30-8 trong chuyến thăm thành phố Benghazi, cách thủ đô Tripoli khoảng 1.000km về phía Đông. Ông Berlusconi nói: “Đó là trách nhiệm của tôi, người đứng đầu chính phủ, nhân danh người Italia bày tỏ sự hối tiếc và xin lỗi về những tổn thương sâu sắc chúng tôi đã gây ra cho các bạn”.
Tại Benghazi, ông Berlusconi cũng gặp nhà lãnh đạo Libya, Kadhafi để ký thỏa ước hợp tác với quốc gia Bắc Phi giàu dầu mỏ này. Việc ký “thỏa ước hữu nghị và hợp tác” này như một cách Italia đền bù cho những thiệt hại gây ra ở Libya trong thời thuộc địa. Ông Berlusconi nói: “Thỏa ước sẽ giúp chấm dứt 40 năm bất hòa. Đó là sự thừa nhận cụ thể và có đạo đức về thiệt hại Italia gây ra cho Libya thời thuộc địa”. Sau lễ ký diễn ra trong vườn cung điện từng là nơi ở của toàn quyền Italia thời thuộc địa, ông Kadhafi phát biểu trước các các nhà ngoại giao và đông đảo con cháu những anh hùng kháng chiến Libya: “Đây là một thời điểm lịch sử khi dũng cảm thừa nhận sự thất bại của chủ nghĩa thực dân. Người Libya đã chịu đựng nhiều bất công và bị tấn công ngay tại quê hương mình nên họ xứng đáng được xin lỗi và được bồi thường”.
Hợp tác cùng có lợi
Libya từng là một phần của đế chế Ottoman và bị Italia chiếm đóng năm 1911, trước khi bị trở thành thuộc địa vào những năm 1930. Đến năm 1951, Libya giành được độc lập sau thời gian ngắn đặt dưới quyền cai quản của Anh và Pháp theo sự ủy nhiệm của Liên Hợp Quốc. Sau đó, Italia và Libya đã có nhiều năm điều đình về vấn đề bồi thường cho sự chiếm đóng và thực dân hóa. |
Theo thỏa ước, mỗi năm Italia sẽ tài trợ cho Libya 200 triệu USD trong 25 năm, thông qua việc đầu tư vào các dự án hạ tầng ở Libya. Một trong những dự án chính là xây xa lộ dọc bờ biển, chạy từ biên giới Tunisia đến Ai Cập. Dự án xa lộ này từng được ông Berlusconi cam kết hồi năm 2004, khi ông thăm Tripoli trong nhiệm kỳ thủ tướng lúc đó. Italia cũng tài trợ xây nhà, tặng học bổng cho sinh viên Libya sang Italia học và trả lương hưu cho những người Libya bị thương vì mìn của quân đội Italia.
Thỏa ước cũng bao gồm sự hợp tác quan trọng trong việc chống nạn nhập cư lậu, mà theo cách gọi của ông Berlusconi là “cuộc chiến chống buôn nô lệ”. Trong chuyến thăm Libya tháng 6 qua, ông Berlusconi cũng đã thúc giục việc hợp tác ngăn chặn nạn nhập cư lậu vào châu Âu. Vùng bờ biển Italia, nhất là đảo nhỏ Lampedusa ở Nam Sicily, là nơi đến chính của người nhập cư lậu từ Bắc Phi với hy vọng tìm cuộc sống mới ở châu Âu. Cũng trong ngày 30-8, Italia trao trả cho phía Libya một tượng nữ thần Venus có từ thế kỷ thứ 2, được lính Italia phát hiện hồi năm 1913 ở gần tàn tích khu định cư Hy Lạp - La Mã Cyrene, vùng duyên hải Libya và đưa về trưng bày ở Rome đến nay.
Hồng Chuyên (theo AFP)
