Là bảo tàng tư nhân đầu tiên đã chính thức được công nhận và hoạt động tại TPHCM, Bảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam-FITO Museum số 41 Hoàng Dư Khương, quận 10 (gần khu du lịch Kỳ Hòa) đang là điểm đến mới dành riêng chuyên ngành y học cổ truyền, vừa thấm đượm một không gian văn hóa, kiến trúc dân tộc.
Phòng thờ hai vị y tổ Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông với bức đại từ “Y đức cao minh”.
Một trong những lý do thu hút người xem đến bảo tàng y học cổ truyền trong những ngày đầu xuân là sự quan tâm đến sức khỏe, tự tìm cách thư giãn đầu óc sau những hoạt động, công việc tất bật một năm. Khác với những bảo tàng khác, người xem sẽ bắt đầu cuộc hành trình lên tầng lầu 5 bằng thang máy, để sau đó đi xuống, ghé thăm lần lượt 16 gian phòng trưng bày hiện vật của bảo tàng.
Với cấu trúc trưng bày lịch sử y học cổ truyền Việt Nam từ thời Hùng Vương đến y học cổ truyền Việt Nam thời hiện đại và lồng ghép tái hiện mô hình, mô tả kỹ từ hình ảnh, tranh khắc, hiện vật, khá công phu của từng gian phòng, người xem có thể hình dung hoạt động khám bệnh, trị bệnh, bốc thuốc, sắc thuốc của các vị lương y, thái y.
Trong xã hội xưa, người thầy thuốc có mặt thật gần gũi từ cuộc sống của người thường dân cho đến cuộc sống của các bậc vua chúa chốn cung đình. Thế nào là dao cầu, thuyền tán, cân thuốc, chày cối giã thuốc, ấm sắc thuốc, hũ rượu ngâm thuốc...? Nhiều bộ sưu tập quý qua nhiều thời đại đã làm người xem thú vị. Bên cạnh điểm nhấn của gian phòng tôn thờ hai vị y tổ Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông còn có phòng trưng bày bức tranh điêu khắc bằng gỗ quý tôn vinh 100 vị danh y có công đóng góp cho sự nghiệp y học dân tộc từ thế kỷ XII đến XX, phòng trưng bày bộ sưu tập sách y học Hán Nôm cùng bảng thống kê tên và mô tả gần 2.000 cây thuốc Việt Nam.
Mô tả sự phát triển lịch sử y học cổ truyền qua hiện vật, cổ vật song song với cách vận dụng nghệ thuật kiến trúc cổ, cách trang trí nội thất, bài trí tranh, tượng theo mỹ thuật cổ truyền Việt Nam từ khắc gỗ, sơn son, thếp vàng đến khảm trai, cẩn ốc càng tăng thêm sự sống thực và lý thú cho khách tham quan.
Đáng chú ý, hai bức tranh khảm “Y học cổ truyền trong cộng đồng người Việt” và bức điêu khắc gỗ “Việt Nam bách gia y” được khoảng 50 nghệ nhân thực hiện ròng rã 3 năm thật hoành tráng, công phu. Lối cấu trúc phối hợp các loại hình nghệ thuật vừa tạo được cái hồn xưa vừa tạo được phong cách riêng cho một Bảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam vừa đẹp, cổ kính, tĩnh mịch. Thế nhưng, lúc chạm chân vào gian phòng cuối trưng bày sản phẩm y dược cổ truyền Việt Nam hiện đại cũng là lúc khách tham quan trở về với những phút giây thực tại...
Đôi khi, không ít người tự hỏi Y học Việt Nam có từ bao giờ, thuốc Nam là gì, thuốc Bắc là gì khi sự có mặt của y, dược phương Tây quá quen thuộc với người dân thời hiện đại. Đôi khi, từ những bộ phim của Hàn Quốc mô tả cuộc đời của những danh y của đất nước họ qua “Chuyện nàng Dae Chang Kum”, “Thần y Hur Joon” đã làm người xem băn khoăn khi nghĩ lại nền y học cổ truyền Việt Nam và những bậc danh y.
Lịch sử y học cổ truyền Việt Nam cũng có bề dày không thua kém các nước láng giềng, Việt Nam cũng có hai vị y tổ lừng danh thế giới: Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông. Tài trí hơn người nhưng cuộc đời của hai ông cũng trải qua không ít thăng trầm của thế sự… Tái hiện chân dung cuộc đời hai vị danh y qua văn học, phim ảnh, biết đâu chúng ta sẽ có được những tác phẩm hay?
Một lần viếng thăm Bảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam, người xem có thể tìm thấy sự thú vị một phần nào đó với ý nghĩa tìm về với y học và văn hóa dân tộc.
KIM ỬNG
