Sau khi lá đơn của 371 nhạc sĩ và thân nhân của họ kiến nghị về việc chi trả tiền bản quyền của một số đơn vị như Đài tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình Việt Nam, VTC và các đơn vị truyền hình cáp trên cả nước đã được gửi gần một tháng, ngày 27-6, VTV đã có ý kiến phản hồi chính thức về vấn đề này. Theo đó, VTV dự định sẽ thực hiện trả phí bản quyền trực tiếp đến các tác giả ca khúc Việt Nam hoặc thân nhân các nhạc sĩ.

Trả bản quyền âm nhạc, đâu là giá hợp lý?

VTV khẳng định đã tự giác và nghiêm túc bàn bạc, thực hiện hợp đồng trả bản quyền âm nhạc thông qua Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (TTBVQTGÂN). Việc chi trả tiền bản quyền âm nhạc được thực hiện nghiêm túc từ 3 năm nay với tổng số tiền là 1,5 tỷ đồng cho việc sử dụng các bài hát phát lại trên sóng, bình quân 426.000.000 đồng/năm, chưa kể nhuận bút trả cho các tác phẩm lần sử dụng đầu.

VTV cho biết năm 2008, mặc dầu đã đề xuất với TTBVQTGÂN về việc nâng mức chi trả so với năm trước song trung tâm đưa ra cách tính mà theo VTV là không hợp lý. Cụ thể phí tác quyền âm nhạc VTV sẽ phải chi trả là 0,26% tổng doanh thu của VTV, hoặc theo nguyên tắc bản quyền phải trả từ 3% - 15% tổng doanh thu theo quy định tại Việt Nam.

Khác với các Đài truyền hình thương mại, toàn bộ nguồn thu của VTV đều được coi là nguồn tài chính để phục vụ trở lại cho việc thực hiện các nhiệm vụ tuyên truyền chính trị - xã hội. Thực tế, nguồn thu từ các chương trình ca nhạc có tài trợ phát trên sóng VTV không đủ bù đắp chi phí cho việc sản xuất bản thân chương trình hoặc sự kiện ca nhạc đó. Do vậy, việc TTBVQTGÂN đưa ra mức thu quá lớn, thiếu cơ sở xác thực, như vậy có thể làm việc quảng bá các tác phẩm âm nhạc Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng theo chiều hướng không tốt.

Song cho tới thời điểm này, do TTBVQTGÂN vẫn bảo lưu cách tính thu phí bản quyền của mình, do vậy hợp đồng giữa 2 bên bị ngắt quãng. Quyền lợi của các nhạc sĩ cũng vì thế mà chịu ảnh hưởng.

VTV sẽ tự mình giải quyết vấn đề tác quyền âm nhạc

Việc thực hiện chi trả bản quyền âm nhạc không chỉ là vấn đề thực thi các quy định, mà còn là vấn đề đạo lý và tình cảm giữa VTV và các nhạc sĩ. Do vậy, để giải quyết những rắc rối về việc chi trả tiền tác quyền âm nhạc đang tồn tại, VTV đã đưa ra đề xuất sẽ trực tiếp thanh toán tiền tác quyền cho các tác giả theo định kỳ.

Phương thức chi trả bản quyền mới sẽ được VTV áp dụng từ năm 2008 được đề xuất cụ thể. Bản quyền dành cho bài hát trong chương trình không có tài trợ được phát trên sóng các kênh VTV1, VTV2, VTV3 là 100.000 đồng/lần/bài. Với ca khúc phát trên sóng của Đài TH khu vực thuộc VTV là 30.000 đồng/lần/bài. Đặc biệt, trong các chương trình có tài trợ, tác quyền dành cho các bài hát là 300.000 đồng/lần/bài. Riêng với các chương trình có sử dụng tác phẩm ca nhạc VTV ghi hình, phát sóng nhưng không phải là người tổ chức, mà do đơn vị khác tổ chức, VTV cũng sẽ yêu cầu đơn vị chủ trì hoạt động đó trả phí bản quyền cho tác giả.

Để đảm bảo việc chi trả công bằng, VTV sẽ thống kê các bài hát được sử dụng trên sóng, cập nhật danh sách đó trên website chính thức của Đài THVN để nhạc sĩ có thể kiểm tra, đối chiếu với thực tế phát sóng. Theo đó, mức chi trả bản quyền cho mỗi lần phát ca khúc được xem xét và điều chỉnh tăng lên với mức tăng không thấp hơn mức tăng doanh thu của VTV trong năm. Trường hợp doanh thu của VTV sụt giảm, vẫn đảm bảo tăng tối thiểu 10% mức trả bản quyền ca khúc.

Sau những phản hồi đầu tiên của Đài tiếng nói Việt Nam, nay là VTV, cùng nhiều vụ việc “lình sình” xung quanh vấn đề tác quyền âm nhạc là dấu hiệu cho thấy sự thiếu đồng bộ trong việc hiểu và thực thi các vấn đề về bản quyền. Hy vọng rằng khi thông tư “Hướng dẫn thực hiện việc thu và phân phối tiền nhuận bút, thù lao và các quyền lợi vật chất khác khi sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng” do Bộ VHTTDL và Tài chính ban hành, đời sống âm nhạc sẽ không còn những vụ việc đáng tiếc này. 

VĨNH XUÂN