Bệnh tăng huyết áp âm thầm tấn công người trẻ

Chủ quan, lối sống thiếu khoa học

Mới đây, anh H.Q.P. (38 tuổi, ngụ phường Bình Trị Đông, TPHCM) bị ngưng tim sau bữa cơm chiều với gia đình. Theo lời người thân, anh P. mới lập gia đình, chưa có con. Trong lần khám sức khỏe tại cơ quan mới nhất, phát hiện tăng huyết áp nhưng anh chủ quan không điều trị vì nghĩ mình còn trẻ, khỏe. Ngày 18-5, sau khi ăn, anh P. than mệt rồi ra trước hiên ngồi nghỉ. Ít phút sau, anh gục xuống ngưng tim, ngưng thở.

Bác sĩ CK2 Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, phụ trách trạm cấp cứu vệ tinh thuộc mạng lưới Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM, cho biết, khi kíp cấp cứu đến nơi, anh P. trong tình trạng hôn mê, tím tái tay chân, đồng tử giãn 5mm. Dù nỗ lực hồi sinh nhưng anh P. đã tử vong.

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM thường xuyên tiếp nhận người bệnh nguy kịch, được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng bỏ điều trị, bỏ tái khám. Theo GS-TS-BS Trương Quang Bình, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, trước đây người bệnh trên 60 tuổi tăng huyết áp chiếm tỷ lệ cao. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều người bệnh dưới 60 tuổi được chẩn đoán mắc bệnh lý này, chiếm 40% trong tổng số người bệnh đi khám và phát hiện tăng huyết áp tại bệnh viện.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ hóa bệnh lý tăng huyết áp là do lối sống, chế độ sinh hoạt không đúng dẫn đến nhiều yếu tố nguy cơ gây bệnh như: thói quen ăn mặn, ăn nhiều thức ăn nhanh, uống nhiều bia rượu, ít vận động, tình trạng béo phì, thường xuyên căng thẳng, lo âu…

Bệnh tăng huyết áp đa phần không có triệu chứng. Nguy hiểm hơn, có đến 90% người bệnh không có nguyên nhân gây bệnh. Ở người trẻ tuổi, tâm lý chủ quan khiến nhiều người vô tình phát hiện bệnh khi đến khám sức khỏe tổng quát hoặc nghiêm trọng hơn là khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Thậm chí, nhiều trường hợp bất ngờ bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim, nhồi máu não trong khi trước đó sức khỏe còn rất tốt, nguyên nhân đa số là do biến chứng của bệnh tăng huyết áp gây ra. Bệnh tăng huyết áp còn dẫn đến nhiều biến chứng khác như: phì đại cơ tim, suy tim, xuất huyết đáy mắt, mất thị lực, suy thận hoặc các bệnh lý động mạch chủ… Đây là các biến chứng nặng nề, nhiều trường hợp có thể tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Tuân thủ điều trị

TS-BS Trần Hòa, Phó Trưởng khoa Tim mạch can thiệp Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, chia sẻ, khoảng 20%-25% dân số thế giới và Việt Nam mắc tăng huyết áp. Cách tốt nhất để phát hiện sớm tăng huyết áp là đi khám sức khỏe định kỳ. Mỗi người cũng có thể tự đo huyết áp hoặc đến các cơ sở y tế gần nhất. Chỉ cần một trong 2 trị số: huyết áp tâm thu (số trên) từ 140 mmHg trở lên, huyết áp tâm trương (số dưới) từ 90 mmHg trở lên, đã tính là tăng huyết áp.

Ngay khi phát hiện tăng huyết áp hoặc có những triệu chứng dù chỉ thoáng qua như: hồi hộp, đánh trống ngực, nhức đầu mỗi buổi sáng thức dậy... nên đi thăm khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Người có các yếu tố nguy cơ: thói quen ăn mặn, môi trường sống ít vận động, uống nhiều rượu bia, căng thẳng thường xuyên, lớn tuổi và tiền căn gia đình có người mắc tăng huyết áp nên khám sức khỏe định kỳ.

Một vấn đề đáng lo ngại hiện nay, người được chẩn đoán mắc tăng huyết áp nhưng chưa tuân thủ điều trị chiếm đến 50%. Bên cạnh đó, nhiều người dù đã được chẩn đoán, điều trị nhưng huyết áp vẫn không đạt được huyết áp mục tiêu (dưới 140/90 mmHg). Nguyên nhân do người bệnh không tuân thủ điều trị bằng thuốc và có lối sống chưa phù hợp (thói quen ăn mặn, thiếu vận động, thừa cân - béo phì…). Ngoài ra, người bệnh thường quên uống thuốc, chưa phối hợp thuốc để kiểm soát các yếu tố nguy cơ hoặc uống thuốc không đủ liều theo chỉ định của bác sĩ.

Để đạt hiệu quả trong điều trị tăng huyết áp, người bệnh nên phối hợp tốt với bác sĩ trong quá trình điều trị, kiểm soát bệnh. Việc điều trị cần tuân thủ cả việc sử dụng thuốc và duy trì chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt, tập luyện đều đặn. "Người bệnh phải tuân thủ đúng, mới giảm thiểu được nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng. Ngoài việc tái khám định kỳ, khi có bất cứ tình trạng nào khác thường về trị số huyết áp, tần số tim thay đổi nhiều, nặng ngực, giảm sự gắng sức, khó thở..., nên tái khám ngay”, TS-BS Trần Hòa khuyến cáo.