Cái cối xay bột của nội

SGGP
Cái cối xay bột của bà nội có từ hồi nào tôi không rõ, chỉ biết rằng khi tôi lớn lên, đã thấy nó có sẵn ở góc bộ ván cũ rồi. Hiện tại, cái cối xay bột vẫn còn. Sau khi bà nội tôi mất, những vật dụng rất cũ kỹ mà còn dùng được thì có món cô tôi giữ lại làm kỷ niệm, có món cô tôi cho chị dâu lớn của tôi “tiếp quản”.

Và cái cối xay bột của bà nội, chị dâu tôi cũng để trên bộ ván y như hồi bà tôi còn sống. Chỉ khác một chút, nó được “di chuyển” từ căn nhà rất cũ của bà tôi sang căn nhà hơi cũ mà cha tôi để lại. Hai nhà chỉ cách nhau một con mương, giống như đa phần các gia đình ở miền Tây, nhà con cháu cách nhà ông bà, cha mẹ một con mương nhỏ. 

Cái cối xay bột của nội ảnh 1 Minh họa: A.Dũng
Cái cối xay bột bằng đá góp phần nuôi lớn tuổi ấu thơ của anh em tôi bằng các món bánh từ bàn tay của bà, của mẹ. Ở ruộng đồng quanh năm suốt tháng, lâu lâu thấy bà hoặc mẹ ngâm gạo, mấy anh em tôi lại loi nhoi đợi. Bây giờ làm bánh đơn giản vì vật liệu có sẵn; còn ngày xưa, phải mất nhiều công đoạn như ngâm gạo, xay bột...

Bà nội tôi từng làm phụ bếp cho nhà hàng của Pháp hồi trước năm 1950, vì vậy, các món ăn nói chung và các món bánh nói riêng mà nội làm có chút cầu kỳ. Ngâm gạo tẻ làm các món bánh khác thì ít kỳ công, nhưng ngâm gạo nếp để làm bánh ít, nấu chè trôi nước sẽ vất vả hơn.

Trước đó vài ngày, bà tôi phải đón xuồng bán hàng đi ngang để mua bằng được mấy trái khóm (thơm). Bà băm khóm thật nhuyễn, vắt lấy nước, cho gạo nếp vào ngâm, cốt để cho bột sau khi xay sẽ thơm, trong và dai hơn. Từ lúc ngâm gạo nếp đến khi xay ít nhất phải 1-2 ngày. 

Hồi tôi hơi lớn một chút, mẹ tôi cứ kể hoài câu chuyện về bà nội tôi. Bà nội rất thảo thơm và hiếu khách, mỗi khi sắp đến ngày kỵ cơm của ông nội, bà ngâm rất nhiều gạo nếp để xay bột làm bánh ít. Thường bà làm đến năm bảy trăm cái, trước để cúng kiếng, đãi khách, sau làm quà biếu bà con, láng giềng. Vì bà nội tôi sống một mình ở quê, nên thường 1-2 ngày trước giỗ, bà kêu mẹ tôi sang cùng bà xay bột.

Số lượng gạo nhiều nên mẹ chồng - con dâu cùng xay cho nhẹ tay bớt. Mẹ tôi xả gạo nếp ngâm khóm, xả mấy lần nước, rồi mới cho nước mưa trong vắt vào xay. Trong lúc đó, bà nội gắn bồng bột vào cối. Trời khuya, đèn dầu tù mù, mắt bà kém, không hiểu gắn bồng bột kiểu gì mà sau khi mẹ chồng nàng dâu từ tốn xay bột, đến khi rõ mặt người, dưới đất là một màu sáng choang của bột.

Lúc này, kiểm tra lại mới hay, phía dưới bồng bột bị hở, bột xay, thay vì chảy xuống bồng bột, lại chảy lênh láng xuống nền đất. Năm đó, cúng giỗ ông nội tôi, bà thay thế bánh ít bằng các món bánh khác. Ký ức này đã quá cũ, nhưng mỗi khi nhớ, trong tôi lại dạt dào cảm xúc. Thương bà, thương mẹ vất vả mà không thu được “thành quả lao động”.

Trong số rất nhiều loại bánh bà làm, tôi thích nhất là bánh cam, bánh còng. Hai loại này không quá tốn sức của bà. Nhớ có lần bà xay bột làm bánh còng, lúc đó cái răng sữa của tôi lung lay. Tôi rất sợ nhổ răng. Bà đang xay bột thì ngưng lại, kêu tôi há miệng cho bà kiểm tra. Bà nói, để bà cột chỉ vào tay cối xay, bà xay một vòng là răng rớt ra thôi, không chảy máu, không đau.

Nghe bà “dụ dỗ”, tôi đồng ý. Đúng như bà nói, chỉ cần một vòng quay, chiếc răng sữa đã rụng, kèm theo ít máu và không đau chút nào cả. Mà cũng có thể là đau, nhưng nghĩ đến những cái bánh còng sắp ăn, tôi thèm quá nên quên béng nỗi sợ đau.

Hôm rồi, khi về thăm quê, nhìn cái cối xay bột của bà để lại, thời ấu thơ như ùa về trong tôi với bao nhiêu hình ảnh đẹp cùng những món bánh dân dã nhưng đầy tình thương của bà và mẹ. Vườn xưa cảnh cũ nay thay đổi ít nhiều, duy cái cối xay bột vẫn để trên góc bộ ván cũ. Cái cối vẫn cũ như hồi tôi chưa lớn!

HUỲNH THÚY KIỀU

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cờ đỏ sao vàng trên sân vận động Việt Trì (Phú Thọ). Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

Có những ngày SEA Games

Trước khi SEA Games 31 diễn ra, cứ tưởng bà con trong Nam ít quan tâm đến đại hội thể thao tầm khu vực này, bởi năm nay các môn thể thao đều được tổ chức ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Nhưng không phải vậy, dù cách trở, người dân phương Nam vẫn dành tình cảm cho sự kiện này.

Phim

Âm nhạc

Chương trình nghệ thuật “Bác Hồ một tình yêu bao la” - tiếng hát được cất lên từ sâu thẳm con tim

Tối 18-5, chương trình nghệ thuật Bác Hồ một tình yêu bao la do Báo Văn Hóa, Bộ VH-TT-DL phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức đã mang đến cho khán giả thật nhiều cảm xúc. Dòng chảy âm nhạc ngọt ngào, với những ca khúc bất hủ một lần nữa được những nghệ sĩ, ca sĩ ở nhiều thế hệ cất lên từ sâu thẳm trái tim, mừng kỷ niệm 132 năm ngày sinh nhật Bác (19-5-1890 – 19-5- 2022).

Sân khấu

Hát bội - Khát khao một sàn diễn

Hàng năm, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TPHCM có lịch diễn dày đặc, nhất là vào mùa hát chầu lễ Kỳ Yên, trong tháng 2, tháng 3 âm lịch và đợt hai vào tháng 10, tháng 11 âm lịch. Các nghệ sĩ cũng được ca diễn trong các suất hát theo kế hoạch của Sở VH-TT TPHCM và trong một số chương trình phục vụ dịp lễ tết. Nhưng bao nhiêu đó thực sự chưa đủ… 

Sách và cuộc sống

Sáng tạo cùng bìa sách

“Để vẽ được một bìa sách cần trải qua nhiều bước, trong đó khâu quan trọng nhất chính là đọc, cảm nhận sách, sau đó trao đổi, tìm ý tưởng chung với tác giả hoặc biên tập viên. Đi qua 2 bước này, họa sĩ chỉ việc tập trung triển khai nó bằng đường nét và màu sắc”, họa sĩ trẻ Trần Quốc Anh nói về công việc thiết kế bìa sách mà mình theo đuổi 7 năm qua.

Sáng tác

Thương về đóa sen xứ Nghệ

Mỗi tháng năm về, tôi vẫn thường có cảm giác nhớ thật nhớ những đầm sen xứ Nghệ. Dầu rằng xứ Nghệ chẳng phải là vùng đất sen được nhắc nhiều đến, dù rằng những con đường ở thành phố nơi tôi ở mùa này vẫn đầy những xe đạp chở hoa sen và ra khỏi ngoại thành vẫn gặp những hồ sen bát ngát…

Mỹ thuật

Phòng trưng bày nghệ thuật kỹ thuật số kiểu mới

Trung tâm Trưng bày nghệ thuật kỹ thuật số tại London (Anh) vừa nâng cấp phiên bản mới cho show Van Gogh Alive, mang đến trải nghiệm mới lạ cho người xem về cuộc đời và những tác phẩm của Van Gogh.