Trong 2 tháng qua, thanh tra Sở VH-TT đã mở đợt cao điểm kiểm tra hoạt động quảng cáo ngoài trời trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Đoàn đã lập khoảng 80 biên bản ghi nhận diễn biến thực tế và xử phạt những vụ vi phạm. Có đơn vị bị phạt tới vài trăm triệu đồng do sở hữu hàng chục bảng panô quảng cáo vi phạm.
Hoạt động quảng cáo nói chung là một hoạt động có yếu tố kinh tế nhưng lại mang tính chất văn hóa rõ nét. Hình thức trình bày và nội dung thể hiện qua câu chữ trong quảng cáo đều thuộc phạm trù văn hóa. Đằng sau đó là những hợp đồng kinh tế cụ thể giữa đơn vị thực hiện và khách hàng. Giá cả quảng cáo ngoài trời tùy thuộc vị trí gần hay xa khu vực “rốn” thành phố (chợ Bến Thành). Mới đây công ty quảng cáo V đã gởi bảng chào giá cả trăm ngàn USD/năm/ô quảng cáo nằm trên nóc trạm chờ xe buýt tại vòng xoay công trường Quách Thị Trang, đối diện mặt tiền chợ Bến Thành. Điều này cho thấy tính phức tạp của tình hình quảng cáo ngoài trời do giành ôm vị trí đẹp, phá giá lẫn nhau, đặt chồng lấn che khuất mặt nhau…
Những lỗi vi phạm thường thấy là bảng quảng cáo không ghi số giấy phép hoặc không phép, vượt quá diện tích quy định, nhô khỏi tường nhà, sai ma-két được duyệt (chữ nước ngoài lớn hơn chữ Việt, dùng từ ngữ cường điệu…). Một số trường ngoại ngữ dựng bảng quảng cáo bao bọc kín chung quanh căn nhà làm mất vẻ mỹ quan và thiếu an toàn về phòng cháy chữa cháy. Gần đây, mỗi khi có một sự kiện hoặc phong trào xã hội được phát động thì lập tức một số công ty quảng cáo bám vào đó, tìm tài trợ và bung ra treo băng rôn đầy đường. Thực chất là quảng cáo cho thương hiệu của nhà tài trợ. Đây cũng là một ý tưởng kinh doanh mới dựa dẫm vào việc tham gia cổ động phong trào. Thực tế này đã bộc lộ một số bất cập cả về công tác quản lý nhà nước và phương hướng phát triển của quảng cáo.
Cách nay 2 thập kỷ, trong cả nước chỉ có một vài đơn vị kinh doanh dịch vụ quảng cáo, đến nay đã có hơn 3.000 đơn vị quảng cáo và phần lớn đều tập trung hoạt động ở TP Hồ Chí Minh. Sự ra đời ồ ạt của các doanh nghiệp quảng cáo trong thời gian qua còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch tổng thể.
Một số quy định của pháp luật chưa theo kịp sự phát triển của hoạt động quảng cáo. Hơn nữa, tình trạng quảng cáo rao vặt tràn lan làm ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan, môi trường đô thị; hiện tượng lách luật, biến tướng vẫn diễn ra, sản phẩm quảng cáo thiếu tính thẩm mỹ, gây phản cảm; hình ảnh Việt Nam trong các sản phẩm quảng cáo chưa tương xứng; quảng cáo không đúng với chất lượng thực của sản phẩm, hàng hóa; quảng cáo kèm biển hiệu còn phổ biến dẫn đến tình trạng thể hiện nội dung mập mờ giữa biển quảng cáo (tấm nhỏ) và biển hiệu; vi phạm bản quyền khi thể hiện thương hiệu của các doanh nghiệp trong bảng quảng cáo đang có chiều hướng gia tăng...
Muốn chấn chỉnh có hiệu quả hoạt động quảng cáo, trước hết phải làm thí điểm chấn chỉnh, củng cố các công ty quảng cáo lớn. Trong số hàng ngàn đơn vị làm quảng cáo chỉ khoảng 10 đơn vị tầm cỡ có thực lực tài chính và khả năng chuyên môn chi phối tới 80% thị phần quảng cáo ngoài trời trên địa bàn thành phố. Chỉ cần số đơn vị này chấp hành tốt sẽ tạo hiệu ứng dây chuyền có tính định hướng cho hoạt động quảng cáo trên địa bàn.
Theo đó, quảng cáo phải thể hiện rõ bản sắc văn hóa dân tộc, chuyển tải tiềm lực và sức mạnh Việt Nam trong giai đoạn hội nhập, phát triển. Khi quy hoạch quảng cáo nên đặt nặng tính văn hóa, thẩm mỹ, thể hiện nếp sống văn minh đô thị, song song với việc tăng cường quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo, khẳng định vai trò vị trí của quảng cáo trong đời sống xã hội, làm cho hoạt động quảng cáo ở Việt Nam phát triển lành mạnh, góp phần tích cực vào công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước .
XUÂN THÁI
