Tại Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM, ĐB Trần Hoàng Ngân bày tỏ sự ủng hộ việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công; coi đây là bước đi tất yếu và hợp lý về mặt thực tiễn.
Theo ĐB, chi đầu tư công thực chất là chi đầu tư phát triển từ ngân sách, do đó việc duy trì 2 luật riêng biệt gây ra sự trùng lắp về quy trình và kế hoạch.
ĐB Trần Hoàng Ngân đề xuất, phân cấp, phân quyền "trọn gói và triệt để" cho địa phương đối với các khoản đầu tư từ ngân sách địa phương; bổ sung nguồn vốn nhà nước tại doanh nghiệp vào phạm vi đầu tư công; làm rõ thẩm quyền của Quốc hội trong việc quyết định các sắc thuế theo Hiến pháp, tránh sự đan xen với quyền hạn của Chính phủ…
Phát biểu thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (TPHCM) nhấn mạnh định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) nhằm giải quyết căn bản điểm nghẽn thể chế, đồng bộ với Luật Đầu tư công và đổi mới, đáp ứng nhu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong giai đoạn mới.
Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, chính sách trọng tâm của dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) là phải đổi mới phân cấp ngân sách, tăng quyền chủ động cho địa phương, hoàn thiện cơ chế phân chia nguồn thu, phân định rõ ràng giữa nguồn thu ngân sách trung ương hưởng 100%, ngân sách địa phương hưởng 100% và các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm, tăng tính chủ động cho các đô thị động lực.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần linh hoạt hóa ranh giới giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên; cho phép sử dụng kinh phí thường xuyên cho các nhiệm vụ mang tính chất đầu tư quy mô nhỏ như cải tạo, nâng cấp, mở rộng, sửa chữa tài sản công hiện có, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc; lập, thẩm định quy hoạch và chuyển đầu tư dự án cần phân định dựa trên bản chất, mục tiêu thay vì trên nguồn vốn áp dụng…
Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm cần chuyển đổi sang quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra, chuyển từ phân bổ theo chứng từ đầu vào sang giao vốn theo KPI. Đầu ra Trung ương chỉ kiểm soát trần ngân sách, chỉ tiêu kết quả thì thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách là các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh phải chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả chi tiêu trong phạm vi nguồn lực được giao...
Quan tâm đến cơ chế tài khóa cho các đô thị đặc biệt như Hà Nội và TPHCM, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, mặc dù đã được cải thiện tỷ lệ phân chia vốn ngân sách nhưng vẫn tạo áp lực rất lớn khi 2 thành phố đều đang phải giải quyết bài toán về hạ tầng đô thị, ngập úng, ùn tắc giao thông, mạng lưới an sinh xã hội cho hàng triệu lao động, dân cư.
Trên cơ sở nhận định trên, Chủ tịch Quốc hội đưa ra 3 gợi mở. Trong đó, quá trình hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước với Luật Đầu tư công phải thiết kế một chương riêng về tài chính ngân sách cho đô thị đặc thù; chuyển phương thức kiểm soát từ tiền kiểm trần nợ sang hậu kiểm chỉ số an toàn tài khóa; ổn định dài hạn tỷ lệ điều tiết tỷ lệ phần trăm giữ lại ngân sách của Hà Nội, TPHCM, ít nhất bằng 2 thời kỳ ổn định ngân sách là 10 năm để 2 thành phố chủ động cân đối nguồn lực, cam kết tài chính quốc tế và thực hiện các dự án theo phương thức PPP quy mô lớn...
Làm rõ lý do hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tỷ lệ vốn đầu tư phải được nâng khoảng 31-32% GDP hiện nay lên khoảng 40% GDP hàng năm. Quan trọng hơn, hiệu quả sử dụng vốn, thể hiện qua chỉ số ICOR, phải được cải thiện từ khoảng 6,4 trong giai đoạn 2021-2025 xuống còn khoảng 4,5-4,8. Nếu không nâng được hiệu quả quản lý, sử dụng vốn sẽ không có cách nào để huy động được nguồn lực cho phát triển.
Chính vì thế, từng đồng đầu tư công, từng đồng chi tiêu của ngân sách đều phải tính đến hiệu quả.
Theo Bộ trưởng, Trung ương đặt ra yêu cầu phải đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của từng dự án, áp dụng với cả chi đầu tư và chi thường xuyên. Giai đoạn 2026-2030, nguồn lực đầu tư công cần huy động 8,42 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, còn lại là ngân sách địa phương. Đầu tư công chiếm khoảng 20%-22% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Như vậy, gần như tất cả các chỉ số đều gấp đôi giai đoạn trước, do đó phải đặt vấn đề tăng hiệu quả sử dụng vốn...
