Tán thành quan điểm xuyên suốt trong dự thảo luật là chuyển từ khen thưởng theo quá trình sang khen thưởng theo giá trị thực chất và hiệu quả, đồng chí Tô Lâm nhận định, các quy định hiện hành vẫn nặng về cộng dồn thành tích theo năm công tác, nhưng những hành động anh hùng có khi chỉ được quyết định, thực hiện trong giây lát. Những hành động anh hùng có tính đột phá, tính dẫn dắt rất cao. Do đó, khen thưởng không chỉ là công cụ ghi nhận thành tích mà phải là cơ chế, động lực khơi dậy đổi mới sáng tạo.
Cũng theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, về nguyên tắc thi đua khen thưởng, dự thảo luật đã có bước điều chỉnh quan trọng khi làm rõ “một thành tích thì khen thưởng một lần, một hình thức, khắc phục tình trạng cộng dồn”. Tuy nhiên, dự thảo cần góp phần khắc phục tình trạng phổ thông hóa hoặc bình quân hóa thi đua khen thưởng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải bảo đảm tính thực chất, khắc phục tình trạng bệnh thành tích, khen thưởng tràn lan. Hình thức khen thưởng phải hướng mạnh về cơ sở, người trực tiếp lao động sản xuất để tạo công bằng, lan tỏa niềm tin cho xã hội.
Đồng chí Tô Lâm nêu quan điểm, khen thưởng không chỉ là vấn đề quản lý nhà nước mà còn góp phần tạo dựng văn hóa, đạo đức và niềm tin xã hội. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng không chỉ là hoàn chỉnh một văn bản pháp luật mà còn định hình lại cách thức Nhà nước ghi nhận, tôn vinh và dẫn dắt các giá trị phát triển xã hội; tác động trực tiếp đến cống hiến cho xã hội.
“Cốt lõi lần này là phải xử lý dứt điểm mối quan hệ giữa khuyến khích và sàng lọc, giữa mở rộng đối tượng nhưng giữ vững tiêu chuẩn. Nếu quá thận trọng không kịp thời ghi nhận thì sẽ triệt tiêu động lực cống hiến”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định.
Thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, công tác thi đua sắp tới hướng mạnh vào việc thực hiện các nghị quyết của Bộ Chính trị, trong đó có Nghị quyết 57 (về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia). Đồng thời, tránh tình trạng thi đua, khen thưởng mà 1 cá nhân có nhiều danh hiệu; cần có cơ chế khen thưởng rõ ràng, công bằng giữa doanh nghiệp tư nhân và FDI...
Đại biểu Trần Thị Hồng An (Quảng Ngãi) đề nghị rà soát các quy định, tiêu chuẩn xét khen thưởng trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, để bảo đảm những người có đóng góp xứng đáng đều được khen thưởng kịp thời, vì đây là những lĩnh vực trọng yếu trong giai đoạn hiện nay.
Đại biểu cũng đề nghị, với các danh hiệu quốc gia, nếu sau đó phát hiện người được trao danh hiệu có các vi phạm thì cần thu hồi giải thưởng, để bảo đảm giá trị giải thưởng...
