“Chúng tôi kỳ vọng triển lãm Giao điểm Việt Nam không chỉ là cơ hội đưa những tư liệu quý đến gần hơn với công chúng, mà còn giúp người xem, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thêm một cách tiếp cận trực quan và giàu cảm xúc về lịch sử”, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, nhấn mạnh.
Những bức ảnh “biết nói”
Trong không gian trầm mặc của Bảo tàng Đà Nẵng, những bức ảnh lặng lẽ “lên tiếng”. Không sắp đặt cầu kỳ, nhưng mỗi khuôn hình lại như một giao điểm - nơi ký ức, lịch sử và cảm xúc của nhiều thế hệ gặp nhau. Ở một góc bảo tàng, em Hồ Bảo Khánh Giang (15 tuổi, trú phường Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng) đứng khá lâu trước bức ảnh chụp những đứa trẻ đang đọc báo trong thời chiến. Cô bé chăm chú, rồi quay sang người bạn đi cùng, nói nhỏ: “Hồi đó, cha ông chúng ta đơn sơ, giản dị quá!”. Sinh ra trong thời bình, lớn lên cùng nhịp sống hiện đại, những hiểu biết của các bạn nhỏ về chiến tranh chủ yếu qua sách giáo khoa. “Có đến đây, những khái niệm tưởng chừng khô khan trở nên cụ thể hơn qua từng ánh mắt, cử chỉ trong ảnh. Nhìn vào những bức ảnh này, em mới thực sự cảm nhận được cuộc sống thời chiến gian khổ thế nào”, Giang chia sẻ.
Không chỉ với người trẻ, triển lãm còn đánh thức ký ức của những người từng đi qua một giai đoạn lịch sử. Bà Đỗ Kim Oanh (51 tuổi, trú phường An Hải, TP Đà Nẵng) cho biết, những bức ảnh về Hà Nội khiến bà xúc động hơn cả vì nó gắn với tuổi thơ của mình. Những hình ảnh tàu điện leng keng chạy qua cuối đường Thụy Khuê (gần chợ Bưởi) đến chợ Đồng Xuân, hay cảnh những đứa trẻ nhảy tàu đi chơi… khiến ký ức bà như sống lại. Hồi nhỏ, anh bà cũng hay nhảy tàu như vậy. Rồi những chuyện rất đời thường như bơm mực bút bi…, những ký ức nhỏ bé nhưng rất ấm áp. Không chỉ vậy, bà còn bắt gặp hình ảnh của chính mình trong những bức ảnh học sinh cuối thập niên 1980. “Những bức ảnh chụp học sinh năm 1987, đeo khăn quàng đỏ, tôi có cảm giác như thấy mình trong đó. Khi ấy tôi cũng hơn 10 tuổi, mọi thứ rất gần gũi”, bà Oanh chia sẻ.
Sợi dây gắn kết văn hóa
Triển lãm Giao điểm Việt Nam quy tụ tác phẩm của 3 nhiếp ảnh gia Pháp là Daniel Roussel, Gilbert Bertrand và Lily Franey, những người đã gắn bó sâu sắc với Việt Nam qua nhiều giai đoạn lịch sử. Từ những lát cắt đời thường đến từng thời khắc chuyển mình của đất nước, mỗi bộ ảnh mang đến một góc nhìn riêng, góp phần tạo nên bức tranh đa chiều về Việt Nam trong quá khứ. Trong đó, các tác phẩm đen trắng của Gilbert Bertrand, được thực hiện giai đoạn 1970-1975 khi ông công tác tại Trung tâm Văn hóa Pháp ở Đà Lạt và Sài Gòn, đã ghi lại nhiều khoảnh khắc đời sống giữa thời kỳ biến động. Dù không phải nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, ông đã để lại gần 900 bức ảnh giàu giá trị, dù chưa từng công bố khi còn sống.
Vượt ra ngoài khuôn khổ một triển lãm, Giao điểm Việt Nam còn là minh chứng cho sự gắn kết bền chặt giữa Việt Nam và Pháp. Theo ông Eric Soulier, Tham tán Văn hóa Đại sứ quán Pháp, Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam, triển lãm là kết quả hợp tác giữa các đối tác hai nước, đồng thời phản ánh những góc nhìn đa dạng của các nghệ sĩ Pháp về Việt Nam - từ những trải nghiệm ngắn hạn đến quá trình gắn bó lâu dài... Nhiều tác phẩm được thực hiện trong bối cảnh tư liệu hình ảnh còn hạn chế, ghi lại một giai đoạn nhiều khó khăn nhưng vẫn toát lên niềm tin và sức sống. Những bức ảnh mang lại cảm xúc mạnh mẽ, giúp người xem như được sống lại một giai đoạn lịch sử đặc biệt.
Từ những khuôn hình của Gilbert Bertrand giai đoạn 1970-1975, đến góc nhìn về thời kỳ tái thiết của Daniel Roussel trong thập niên 1980, và những hình ảnh giàu tính nhân văn của Lily Franey từ năm 1987, triển lãm tạo nên một dòng chảy xuyên suốt về một Việt Nam kiên cường, đổi mới và hướng tới tương lai. Triển lãm không đơn thuần là không gian trưng bày, mà còn như một “cuốn ký ức chung”, nơi lịch sử và cảm xúc tiếp tục được nối dài qua các thế hệ.
“Chúng tôi kỳ vọng triển lãm Giao điểm Việt Nam không chỉ là cơ hội đưa những tư liệu quý đến gần hơn với công chúng, mà còn giúp người xem, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thêm một cách tiếp cận trực quan và giàu cảm xúc về lịch sử”, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, nhấn mạnh.
