Cơ hội để bứt phá
Theo Nghị định 179, chính sách học bổng được áp dụng từ ngày 1-9-2026 đối với người học trúng tuyển từ năm 2025 trở đi. Đối tượng thụ hưởng là người học theo hình thức đào tạo chính quy ở các bậc cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ và tiến sĩ thuộc các ngành khoa học cơ bản (KHCB), kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Cụ thể, sinh viên chương trình đào tạo tài năng được nhận học bổng 5,5 triệu đồng/tháng (10 tháng/năm học); sinh viên các ngành vi mạch bán dẫn và KHCB được nhận 4,2 triệu đồng/tháng; sinh viên các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được nhận 3,7 triệu đồng/tháng. Đối với học viên cao học, mức học bổng từ 6,3-7,4 triệu đồng/tháng; nghiên cứu sinh tiến sĩ được nhận từ 7,4-8,4 triệu đồng/tháng.
Nhìn từ cơ sở đào tạo, PGS-TS Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, cho rằng, Nghị định 179 là hành lang pháp lý rất quan trọng nhằm thu hút người học tài năng tham gia học tập các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Hiện tại, đối chiếu với nghị định, nhà trường có 16 ngành ở trình độ đại học, 9 ngành ở trình độ thạc sĩ và 7 ngành ở trình độ tiến sĩ thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ này. Khi chính sách này được thực thi, nhà trường tin tưởng sẽ thu hút nhiều người học tài năng, góp phần tạo nguồn lực quan trọng để thực hiện chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học.
Theo PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TPHCM), để trở thành một đại học nghiên cứu mạnh, điều quan trọng không chỉ là có đội ngũ giảng viên giỏi mà còn phải có một lực lượng người học xuất sắc tham gia nghiên cứu ở tất cả các bậc đào tạo.
Nghị định 179 tạo điều kiện rất thuận lợi để hình thành nguồn lực này. Đây không chỉ là chính sách học bổng dành cho người học mà còn là sự đầu tư cho tương lai của các trường đại học. Với Trường ĐH Bách khoa, Nghị định 179 sẽ tạo thêm động lực để đẩy nhanh quá trình phát triển thành đại học nghiên cứu hàng đầu khu vực, có năng lực dẫn dắt nghiên cứu và làm chủ các công nghệ chiến lược của đất nước.
Phát triển năng lực khoa học công nghệ nội sinh
Nghị định 179 là chiến lược rất quan trọng trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là động lực tăng trưởng then chốt. Nhiều năm qua, các ngành như Toán, Vật lý, Hóa học dù được khẳng định là nền tảng, nhưng trên thực tế lại gặp khó khăn trong thu hút người học.
"Nghị định 179 không nhìn KHCB như một lĩnh vực tách biệt, mà đặt nó trong mối liên hệ hữu cơ với khoa học công nghệ và các công nghệ chiến lược. Không có Toán học mạnh thì khó có năng lực phát triển AI ở trình độ cao; không có Vật lý chất rắn và Khoa học vật liệu mạnh thì bán dẫn hay công nghệ lượng tử khó có thể phát triển bền vững", PGS-TS Phan Thanh Bình, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, nhìn nhận.
Theo PGS-TS Phan Thanh Bình, Nghị định 179 sẽ khuyến khích các trường đầu tư mạnh hơn cho các ngành cốt lõi, phát triển chương trình liên ngành và xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, thay vì chỉ chạy theo nhu cầu nhân lực trước mắt của thị trường. Để chính sách phát huy hiệu quả, học bổng cần đi cùng đội ngũ giảng viên giỏi, phòng thí nghiệm hiện đại và môi trường học thuật chất lượng. Đây cũng là động lực để các trường nâng cao năng lực khoa học công nghệ nội sinh một cách căn cơ, bền vững.
Đại diện các trường có thế mạnh về đào tạo các ngành KHCB, công nghệ và kỹ thuật như Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TPHCM), Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TPHCM)…
Nghị định 179 tạo ra hiệu quả trong công tác tuyển sinh và điều tiết nhân lực cho các ngành kỹ thuật, khoa học tự nhiên. Nghị định là giải pháp để giải quyết nghịch lý: nhiều ngành kỹ thuật, công nghệ rất khát nhân lực nhưng lại khó tuyển sinh. Chính sách này sẽ chủ động điều hướng những nhân tài trẻ vào các lĩnh vực mũi nhọn, cân bằng lại nguồn nhân lực ở các ngành chiến lược.
