Lý tưởng sống
Điều đầu tiên cần nhắc đến khi nói về tuổi trẻ vẫn là lý tưởng sống. Người trẻ bây giờ có nhiều cơ hội hơn các thế hệ trước. Tri thức ở ngay trong tầm tay. Công nghệ mở ra những không gian mới để học tập, sáng tạo, kết nối, khởi nghiệp. Nhưng đi cùng cơ hội cũng là vô số thử thách.
Thông tin giả, lối sống thực dụng, tâm lý chạy theo hào nhoáng, thói quen hưởng thụ và những giá trị ảo len rất nhanh vào đời sống thường ngày. Nếu thiếu bản lĩnh, người trẻ rất dễ bị cuốn đi mà không nhận ra. Trong bối cảnh ấy, lý tưởng sống vẫn là điều không thể xem nhẹ. Nó giúp người trẻ biết mình đi về đâu, vì sao phải nỗ lực và điều gì thật sự xứng đáng để theo đuổi.
Khi đã có nền tảng của lý tưởng, người trẻ mới có thể nuôi dưỡng một hoài bão đúng hướng. Có người chọn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Có người gắn bó với nhà máy, công trường, doanh nghiệp, trường học, bệnh viện. Có người lặng lẽ làm việc ở cơ sở, ở vùng khó, ở những nơi ít được nhắc tên. Dù đi trên con đường nào, nếu giữ được tinh thần trách nhiệm và ý thức cống hiến, mỗi người trẻ đều đang góp phần bồi đắp hình ảnh đẹp cho tuổi trẻ Việt Nam.
Từ đây, câu chuyện lối sống của thanh niên không chỉ hiện lên trong những lựa chọn lớn, mà còn được thử thách ngay trong những không gian rất gần gũi của đời sống hiện đại. Không gian số là một ví dụ rõ nét. Chưa bao giờ con người có nhiều công cụ để bày tỏ, kết nối và tạo ảnh hưởng như bây giờ. Điều quan trọng hơn là biết dùng nó đúng cách. Người trẻ cần học cách kiểm chứng thông tin, giữ chừng mực khi phát ngôn, tranh luận bằng lý lẽ, tôn trọng sự thật và không tiếp tay cho cái xấu, cái lệch chuẩn. Nói cho cùng, văn hóa số không nằm ở vài thao tác thành thạo mà nằm ở bản lĩnh, ở sự tỉnh táo và ở trách nhiệm đối với cộng đồng.
Khó đi đường dài nếu nền tảng văn hóa mỏng
Tuy nhiên, càng đi sâu vào đời sống hiện đại, người ta càng nhận ra rằng công nghệ không thể thay thế nền tảng văn hóa. Một quốc gia khó có thể phát triển bền vững nếu đánh mất phần gốc của mình. Nó hiện diện trong tiếng Việt hàng ngày; trong cách cư xử với cha mẹ, thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè; trong việc giữ chữ tín, quý trọng lao động, biết sống có tình có nghĩa. Người trẻ có thể đi nhanh, tiếp cận sớm với cái mới, nhưng nếu nền tảng văn hóa mỏng thì khó đi đường dài.
Chính vì thế, tinh thần của Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam càng gợi mở rõ hơn trách nhiệm của lớp trẻ trong giai đoạn mới. Văn hóa không đứng ngoài phát triển, mà thấm vào chất lượng tăng trưởng, vào sức chống chịu của xã hội và vào khả năng tự điều chỉnh trước những biến động lớn.
Một thế hệ biết làm việc nghiêm túc, biết sống có mục tiêu, biết tự đặt ra chuẩn mực cho bản thân sẽ là nền tảng quan trọng cho chặng đường phát triển mới của đất nước.
Nếu chuyển đổi số đặt ra bài toán về tri thức và bản lĩnh, thì chuyển đổi xanh lại đặt ra bài toán về trách nhiệm và tầm nhìn. Không thể nói đến tương lai nếu vẫn giữ thói quen phung phí tài nguyên, tiêu dùng vô độ và thờ ơ với những tổn thương của môi trường. Những gì đang diễn ra với khí hậu, nguồn nước, rác thải và chất lượng không gian sống cho thấy phát triển không thể đi theo lối cũ. Trong thay đổi ấy, thanh niên cần là lực lượng đi trước. Không chỉ bằng lời kêu gọi, mà bằng việc làm cụ thể, từ tiết kiệm điện, nước, giảm rác thải nhựa, sử dụng hợp lý nguồn lực, cho đến dấn thân vào những lĩnh vực của tương lai như năng lượng tái tạo, công nghệ sạch, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp thông minh hay giao thông bền vững.
Điều đáng mừng là trong đời sống hiện nay đã có rất nhiều hình ảnh đẹp của thanh niên đang lặng lẽ khẳng định điều đó. Đó là những bạn trẻ miệt mài trong phòng thí nghiệm, trong xưởng sản xuất, ngoài đồng ruộng, trong các dự án khởi nghiệp, trong hoạt động cộng đồng, trong các chiến dịch tình nguyện, trong lực lượng vũ trang, trong từng vị trí công tác thầm lặng nhưng cần thiết. Không phải ai cũng được biết đến rộng rãi. Nhưng chính sự bền bỉ ấy đang góp phần tạo nên hình ảnh đẹp cho tuổi trẻ Việt Nam.
