Giữ việc làm trong thời công nghệ

Người lao động nâng cao năng lực

Theo nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), có khoảng 11,5 triệu người lao động tại Việt Nam, tức 1/5 số người lao động có khả năng chịu tác động từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI). Trong đó, khoảng 1 triệu người lao động đang làm những công việc có tính chuẩn hóa cao và dễ bị AI thay thế hoàn toàn. Về mặt địa lý, người lao động tại Hà Nội, TPHCM và Đà Nẵng chiếm hơn 1/3 tổng số việc làm có khả năng bị ảnh hưởng trên toàn quốc.

Những con số trên tạo ra nhiều áp lực, buộc người lao động phải không ngừng nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng. Tại TPHCM, nhiều người lao động đã chủ động học thêm kỹ năng số, cập nhật công nghệ để thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Làm việc tại bộ phận hệ thống thông tin của Công ty TNHH Nidec Việt Nam (Khu Công nghệ cao TPHCM), anh Nguyễn Đức Tùng luôn tự nhắc mình phải liên tục “nâng cấp” năng lực, bởi chỉ cần chậm thích ứng, AI và tự động hóa có thể thay thế những công việc mang tính lặp lại. Chính vì vậy, ngoài việc tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn, anh Tùng chủ động nghiên cứu, đề xuất nhiều sáng kiến cải tiến quy trình làm việc. Trong đó, hệ thống quản lý thiết bị sản xuất (AMS) do anh xây dựng giúp rút ngắn thời gian kiểm kê từ 3 tháng xuống còn 1 tháng, giảm 8 công lao động mỗi kỳ và tiết kiệm khoảng 200 triệu đồng chi phí thuê ngoài phát triển phần mềm.

Trước nỗi lo ảnh hưởng công việc bởi AI, từ hơn 1 năm qua, chị Nguyễn Thanh Loan, nhân viên phòng hành chính tại một công ty ở phường Phú Nhuận (TPHCM) đã tự đăng ký các khóa học ngắn hạn để nâng cao kỹ năng công nghệ cho bản thân. “Sau nhiều khóa học, tôi nhận ra không thể xem AI là “kẻ thù” mà hai bên cần trở thành “đồng nghiệp” với nhau”, chị Loan chia sẻ.

Doanh nghiệp cùng thích ứng

Không chỉ người lao động, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động thay đổi để thích ứng với chuyển đổi số. Thay vì chờ tuyển được người lao động đáp ứng ngay yêu cầu, nhiều đơn vị tăng cường đào tạo tại chỗ cho người lao động về kỹ năng số, vận hành máy móc. Chẳng hạn, Công ty TNHH Juki Việt Nam (phường Tân Thuận, TPHCM) đã tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn để giúp người lao động nâng cao tay nghề và trình độ công nghệ.

Tại Công ty cổ phần In số 7 (phường Tân Tạo, TPHCM), khi chuẩn bị nhập một máy in thế hệ mới từ Nhật Bản, công ty đã lên kế hoạch cử những nhân viên thạo việc, có tay nghề cao sang nước sở tại để học cách vận hành và kỹ năng quản lý máy, vận hành máy. Đó là một trong rất nhiều cách, công ty đầu tư nâng cao tay nghề cho lao động tại đơn vị.

Cùng với việc đưa người lao động trao đổi kinh nghiệm ở nước ngoài, hàng năm công ty mở 6-8 khóa học, mời giảng viên từ các trường nghề có uy tín đến giảng dạy. Công ty cũng tạo điều kiện để người đi trước đào tạo người đi sau, trưởng máy đào tạo nhân viên thành trưởng máy... Không chỉ công nhân vận hành máy, mà cả nhân viên văn phòng cũng được đào tạo để sử dụng các ứng dụng AI hỗ trợ văn phòng.

Cùng với nỗ lực của người lao động và doanh nghiệp, Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM cũng tăng cường phân tích, cung cấp thông tin thị trường lao động theo ngành nghề, trình độ… nhằm nâng cao chất lượng kết nối việc làm. Trọng tâm trong thời gian tới là nâng cao chất lượng kết nối cung - cầu, hỗ trợ người lao động đáp ứng tốt hơn yêu cầu tuyển dụng và đồng hành với doanh nghiệp trong quá trình tuyển dụng nguồn nhân lực phù hợp.