Mỗi lần đi viện, một lần gian nan
Trong số 745 người thuộc diện bảo trợ xã hội đang được Trung tâm Bảo trợ và Công tác xã hội TPHCM quản lý, chăm sóc, có đến 550 người mắc bệnh tâm thần.
Mỗi ngày, trung tâm phải thuê một ô tô 29 chỗ để đưa hàng chục người bệnh đến bệnh viện thăm khám. Quãng đường không dài nhưng mỗi chuyến đi đều căng thẳng do người bệnh khó kiểm soát hành vi, nhân viên đi cùng luôn trong trạng thái áp lực.
Theo bà Lê Thị Hồng Chín, Giám đốc Trung tâm Bảo trợ và Công tác xã hội TPHCM, dù trung tâm có đội ngũ y, bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu, nhiều trường hợp vẫn phải đến bệnh viện điều trị hoặc cấp cứu. Trung tâm còn chăm sóc gần 200 trẻ em khuyết tật, người khuyết tật đặc biệt nặng và người cao tuổi mắc nhiều bệnh nền, nhưng chỉ có một xe cấp cứu. Đây là những người có nhu cầu chăm sóc sức khỏe thường xuyên, liên tục, song cũng gặp nhiều rào cản nhất khi tiếp cận dịch vụ y tế.
Tình trạng tương tự đã kéo dài nhiều năm tại Trung tâm Bảo trợ người tàn tật Hiệp Bình Chánh (TPHCM). Trong số 234 người khuyết tật đang được chăm sóc tại đây, nhiều người mắc kèm các bệnh lý từ đơn giản đến phức tạp.
Nhân lực thiếu, phương tiện hạn chế, việc di chuyển khó khăn khiến mỗi lần đến bệnh viện là một lần gian nan. Chất lượng chăm sóc y tế vì thế cũng chưa đáp ứng kỳ vọng, dù người bệnh được BHYT chi trả 100%.
Theo bà Phạm Thị Hồng Phượng, Giám đốc Trung tâm Bảo trợ người tàn tật Hiệp Bình Chánh, tình hình đã thay đổi rõ rệt từ tháng 3-2025, khi Sở Y tế TPHCM phân công Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, Bệnh viện Phục hồi chức năng và Điều trị bệnh nghề nghiệp, Bệnh viện Y học cổ truyền hỗ trợ trung tâm.
Đặc biệt, ngay sau đó, thay vì đưa người khuyết tật đến bệnh viện, 3 đơn vị đã thành lập các đội y tế lưu động, định kỳ đưa bác sĩ, điều dưỡng, thuốc và trang thiết bị đến khám, điều trị tại trung tâm. Nhờ đó, khó khăn của người bệnh và cơ sở bảo trợ từng bước được tháo gỡ.
“Mô hình của ngành y tế thành phố đã giúp giải quyết những khó khăn mà chúng tôi phải đối mặt trong thời gian dài. Quan trọng nhất là những người thuộc diện bảo trợ xã hội được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi, hiệu quả hơn”, bà Phạm Thị Hồng Phượng chia sẻ.
Mô hình nhân văn cần được nhân rộng
Sở Y tế TPHCM đã triển khai mô hình phối hợp giữa các bệnh viện trực thuộc với 14 trung tâm bảo trợ xã hội, tăng cường chăm sóc sức khỏe cho hơn 7.000 người đang được chăm sóc, nuôi dưỡng.
Đầu tháng 7, mô hình tiếp tục được triển khai tại 4 cơ sở bảo trợ xã hội thuộc Lực lượng Thanh niên xung phong TPHCM. Tuy nhiên, hoạt động khám chữa bệnh lưu động tại các trung tâm bảo trợ đang gặp vướng mắc về cơ chế. Bảo hiểm xã hội Việt Nam chưa thống nhất thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT do địa điểm khám chữa bệnh không nằm trong giấy phép hoạt động của cơ sở y tế.
Việc yêu cầu người khuyết tật, người mắc bệnh tâm thần phải đến cơ sở khám chữa bệnh để được hưởng quyền lợi BHYT là đúng quy định, nhưng chưa phù hợp thực tế. Yêu cầu này thậm chí có thể làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của những người yếu thế đang sống tại các trung tâm bảo trợ.
Trên thực tế, việc bệnh viện tổ chức đội khám bệnh tại trung tâm bảo trợ không làm thay đổi bản chất chuyên môn của hoạt động khám chữa bệnh. Bác sĩ thực hiện đúng phạm vi hành nghề; hồ sơ bệnh án, chỉ định cận lâm sàng, kê đơn và theo dõi điều trị vẫn do bệnh viện quản lý.
Chi phí đi lại, vận chuyển trang thiết bị do cơ sở y tế tự chi trả, không tính vào quỹ BHYT. “Chúng tôi tin rằng, khi những khó khăn về cơ chế được tháo gỡ, việc các bệnh viện tổ chức khám chữa bệnh tại trung tâm bảo trợ xã hội sẽ trở thành mô hình nhân văn cần được nhân rộng”, bà Phạm Thị Hồng Phượng bày tỏ.
Theo lãnh đạo Sở Y tế TPHCM, nếu các vướng mắc không sớm được giải quyết, người chịu thiệt thòi nhiều nhất sẽ là người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh tâm thần, người thuộc diện bảo trợ xã hội và những trường hợp không còn khả năng tự đến cơ sở khám chữa bệnh.
Ngày 16-7, UBND TPHCM có văn bản kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bảo hiểm xã hội Việt Nam hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT tại các trung tâm bảo trợ xã hội.
Việc tháo gỡ nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các nhóm đối tượng yếu thế, đồng thời tạo điều kiện để TPHCM trở thành địa phương tiên phong, hình mẫu cho các địa phương trên cả nước triển khai hiệu quả các mô hình khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe liên tục theo chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.
