Theo đó, Quy hoạch tổng thể Thủ đô được xây dựng trên triết lý "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại". Khác với các bản quy hoạch trước đây, quy hoạch lần này xác lập một tầm nhìn xuyên suốt một thế kỷ, đặt Hà Nội trong vị thế là cực tăng trưởng chủ đạo của vùng Đồng bằng sông Hồng và là thành phố kết nối toàn cầu. Mục tiêu cốt lõi là giải quyết triệt để các vấn đề nội tại như quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, đồng thời mở ra không gian phát triển mới dựa trên nền tảng kinh tế số và kinh tế xanh.
Về mô hình phát triển đô thị, quy hoạch xác lập cấu trúc phát triển Hà Nội theo mô hình chùm đô thị, đa trung tâm. Trọng tâm là việc hình thành các khu vực phát triển đô thị động lực tại phía Bắc (Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn), phía Tây (Hòa Lạc, Xuân Mai) và phía Nam (Phú Xuyên). Các khu vực này được quy hoạch trở thành các trung tâm dịch vụ, hội nhập quốc tế và khoa học công nghệ, giáo dục, logistics... đóng vai trò là "đòn bẩy" kinh tế cho toàn bộ vùng Thủ đô nhưng vẫn nằm trong hệ thống quản lý hành chính thống nhất của thành phố.
Đặc biệt, quy hoạch xác định 9 trục phát triển không gian chủ đạo, trong đó trục cảnh quan sông Hồng được lựa chọn là "trục xương sống", trung tâm hội tụ của các hoạt động văn hóa, kinh tế và giải trí; việc phát triển hài hòa hai bên bờ sông sẽ tạo ra diện mạo đô thị văn minh, hiện đại, đồng thời kết nối chặt chẽ các khu vực đô thị mới với lõi di sản ngàn năm. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, TP Hà Nội dự kiến huy động nguồn lực lên tới 11 triệu tỷ đồng cho giai đoạn đến năm 2045, ưu tiên hoàn thiện khung hạ tầng giao thông chiến lược gồm các đường vành đai và hệ thống đường sắt đô thị (Metro) xuyên tâm.
Theo UBND TP Hà Nội, gắn liền với quy hoạch trên là việc triển khai các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là đòn bẩy pháp lý quan trọng cho phép Hà Nội chủ động hơn trong việc quản lý đất đai, đầu tư công và thu hút nhân tài. Đặc biệt, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ được áp dụng mạnh mẽ tại các nhà ga Metro, tạo ra các khu đô thị nén hiện đại, giúp giảm áp lực dân cư cho khu vực nội đô lịch sử. Hà Nội cũng khẳng định quy hoạch không chỉ là những con số về xây dựng mà là cam kết về chất lượng sống; tầm nhìn 100 năm hướng tới một Hà Nội "Xanh - Thông minh", nơi các giá trị di sản được bảo tồn song hành cùng các trung tâm tài chính, khu công nghiệp công nghệ cao. Quy mô dân số được dự báo đạt mức 17-19 triệu người vào năm 2065, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội.
