Khi cung lệch cầu
Ngày cuối tuần, chị Khánh Tâm (ngụ phường Đức Nhuận, TPHCM) ghé nhà sách Fahasa Tân Định, tìm mua những đầu sách mới để tặng cho ba mẹ. Tuy nhiên, dù đã rất nỗ lực, chị Tâm vẫn không tìm được những đầu sách phù hợp.
Theo chị, sách cho người cao tuổi do các tác giả trong nước viết, quanh đi quẩn lại vẫn chỉ là những đầu sách của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, đã xuất bản từ nhiều năm nay như: Già sao cho sướng?; Già ơi… chào bạn!; Gió heo may đã về; Về thu xếp lại… “Sách của các tác giả nước ngoài thì có nhiều nhưng khá mang tính khoa học, rất khó để ứng dụng với người già trong nước. Tôi muốn tìm những đầu sách giống như người già viết cho người già với những tâm sự, những câu chuyện đời thường để ba mẹ dễ dàng có sự đồng cảm”, chị Khánh Tâm chia sẻ.
Chị Đào Mai Ly, Trưởng phòng Truyền thông NXB Trẻ, cho biết, đọc sách có nhiều lợi ích với tuổi già, giúp yêu đời, bình tâm và minh mẫn hơn, tránh cảm giác “bên lề”. Tuy nhiên, hiện các tác giả Việt Nam viết sách hướng đến tuổi xế chiều rất hiếm hoi, sách có hình thức thân thiện với người già cũng chưa phải nhiều. “Đây sẽ là dư địa rất lớn cho người sáng tác và người làm sách, để đáp ứng nhu cầu nhóm độc giả đặc biệt này”, chị Mai Ly nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, tác giả Trần Ngọc Châu cho rằng, việc đọc sách có giá trị rất lớn đối với người cao tuổi, cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi đối mặt với tuổi già, nhiều người có tâm lý hoang mang, sợ hãi, nhất là lúc cảm nhận được nhiều thay đổi trong cuộc sống. Vì thế, những cuốn sách dành riêng cho người già sẽ là hành trang để mỗi người tự chuẩn bị tốt hơn. Sách như người bạn đồng hành với người già, sẻ chia và đồng cảm với những âu lo, bối rối khi đã sang bên kia sườn dốc của cuộc đời.
Tuy nhiên, tác giả Trần Ngọc Châu cũng lưu ý thêm: “Mỗi quyển sách nên là hành trình cảm xúc và kết nối giữa người với người, giữa tác giả và độc giả, giữa người trẻ và người già, giữa các thành viên trong gia đình. Sách hướng về người già thì người trẻ vẫn có thể đọc để biết mình rồi cũng sẽ già, để tự tin hơn”.
Thị trường tiềm năng
Hiện tại, Việt Nam đang là một trong các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Theo số liệu của năm 2023, cứ 100 người Việt Nam thì có đến 17 người trên 60 tuổi. Theo TS xã hội học Phạm Thị Thúy, người già ngày càng đông không chỉ về số lượng mà chất lượng cũng ngày càng tăng. Họ có trình độ, có kinh nghiệm sống và còn muốn cống hiến, cho nên nhu cầu kết nối với xã hội vẫn còn cao, thậm chí nhiều hơn trước. Xét ở góc độ tâm lý lẫn xã hội học, dòng sách cho người già đang là một thị trường rất tiềm năng.
Theo TS Phạm Thị Thúy, không chỉ người già mà người thân của người già hiện nay cũng đang rất bối rối. Vậy nên, dòng sách cho người già nên là những ấn phẩm ngắn gọn, dễ hiểu, mang tính thực hành cho cả người già lẫn người chăm người già. Ngay cả con cái có bố mẹ lớn tuổi cũng cảm thấy rất khó khăn trong việc hiểu bố mẹ mình, làm thế nào để chăm bố mẹ đúng cách để không cảm thấy áy náy, không cảm thấy mình là người con bất hiếu. Do đó, cần có những đầu sách có thể đáp ứng nhu cầu cho hai bên.
“Nếu khuyến khích người già đọc sách, có thể bằng nhiều hình thức như sách giấy, đọc trên điện thoại hay nghe sách nói. Khi người già chịu khó đọc sách, sẽ giúp họ chống lại bệnh suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ. Ngoài ra, niềm vui đọc sách của người già cũng sẽ giúp họ có một thế giới tinh thần rộng lớn, giống như được ai đó tâm tình, giúp đỡ, hay cầm tay chỉ những việc mà về già họ cảm thấy lúng túng thông qua những kỹ năng cần thiết trong sách”, TS Phạm Thị Thúy cho biết thêm.
Từ quan sát của mình, chị Đào Mai Ly cho rằng, dòng sách cho tuổi già cũng cần không ngừng nghiên cứu và điều chỉnh để bắt kịp nhu cầu, không khác gì sách cho người trẻ. Ví dụ thế hệ 6X, 7X đang tiến đến tuổi xế chiều, thì nhu cầu lẫn hoàn cảnh sống đều sẽ khác hẳn thế hệ 4X, 5X. Xã hội càng phát triển thì người lớn tuổi càng tham gia nhiều vào các hoạt động xã hội, độ tuổi làm việc kéo dài, vì vậy người già đọc sách không chỉ để thư giãn, giải trí, mà còn để học hỏi những điều mới, đáp ứng những nhu cầu phát sinh ở độ tuổi này.
