Con số hàng chục ngàn fan hâm mộ đến với Liên hoan fan truyện tranh trẻ 2005 do NXB Trẻ tổ chức tại NVH Thanh niên vào ngày 31-7 vừa qua cho thấy thị trường truyện tranh tại Việt Nam đã có một lượng độc giả đông đảo và dĩ nhiên đi kèm đó là một thị trường ổn định. Thế nhưng, trong thị trường đó, truyện tranh Việt Nam vẫn còn chiếm một vị trí quá nhỏ bé.
- Đằng sau một sự thành công
Mạc Can và những bạn nhỏ hâm mộ Kiến Tí Nị trong buổi giao lưu.
Nhìn lại sự thành công của bộ truyện tranh Thần đồng Đất Việt, không cần phải là họa sĩ hay người trong giới mỹ thuật cũng thấy được sự ảnh hưởng của kiểu truyện tranh Manga của Nhật trong bộ truyện này. Nhân vật được vẽ không cần theo bất cứ nguyên tắc hình thể nào, miệng lớn bằng nửa mặt, mắt to tròn, to tới nỗi mà nếu là ngoài đời thì phải gọi là quái vật, và các nhân vật hầu như không cần mũi.
Kiểu vẽ này giúp họa sĩ dễ thể hiện tính cách, tình cảm vui buồn, yêu ghét của nhân vật qua các bộ phận được phóng đại lên như vậy. Ưu thế với cách vẽ theo phong cách đang được nhiều bạn đọc ưa thích cộng với một nội dung gắn liền với các câu truyện truyền kỳ về các nhân vật lịch sử vốn dĩ nhiều quen thuộc đã giúp Thần đồng đất Việt giành được thành công rực rỡ lúc đó.
Thế nhưng, khi làn sóng hâm mộ đã lắng xuống, những người trong cuộc, nhất là giới họa sĩ và cả những người có tâm huyết với truyện tranh Việt Nam đều nhận thấy có điều không ổn. Ngoài các tên nhân vật, hình vẽ cảnh làng xóm thì cả bộ truyện hầu như chỉ mang đến cho người đọc cái cảm giác “kiểu Nhật” vốn dĩ rất quen thuộc qua các loại truyện tranh Nhật đang có đầy rẫy.
Trên diễn đàn truyện tranh của trang web ttvnol.com, một bạn đã nhận xét “Thần đồng đất Việt giống như món cơm giấm, cũng là cơm nhưng không phải là cơm của người Việt Nam”. Một bạn đọc khác thẳng thắn hơn: “Nếu che các tên riêng đi thì chẳng thể nào phân biệt bộ truyện này với các bộ truyện tranh Nhật khác”. Nhu cầu có những tác phẩm truyện tranh Việt đã bùng lên từ đó.
- Chọn một hướng đi mới...
Công ty Mỹ thuật ứng dụng Kiến Vàng có nhã ý tặng bạn đọc Báo SGGP 200 cuốn truyện tranh “Kiến Tí Nị. “Mời bạn đọc cắt 2 phiếu tặng vé bên dưới (không nhận bản photocopy) để đổi sách tại Báo SGGP, số 438 Nguyễn Thị Minh Khai, Q.3 (Mỗi bạn đọc không đổi quá 2 quyển). Thời gian bắt đầu từ 7 giờ sáng từ thứ tư 31-8-2005, ưu tiên bạn đọc tới sớm. |
Liên hoan fan truyện tranh trẻ 2005 đã cho thấy sự đắn đo của giới sáng tác truyện tranh Việt Nam trong việc lựa chọn một phong cách sáng tác riêng. Một số ngả về kiểu sáng tác truyện tranh theo phong cách Manga đang ăn khách. Nhưng nhược điểm lớn nhất của thể loại này là nó được xây dựng, phát triển, hoàn thiện hoàn toàn do các họa sĩ Nhật. Manga đã trở thành một phần của văn hóa Nhật Bản, một biểu tượng nổi bật trên thế giới của văn hóa Nhật trong thời kỳ hiện đại.
Chính vì thế, khi sáng tác truyện tranh trên nền tảng Manga dù tác giả có cố gắng lồng vào đó con người, sự kiện, thậm chí cả một số nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình thì cũng không thể xóa nhòa được nét văn hóa Nhật. Vì lý do đó, những tác giả truyện tranh của Trung Quốc, Hàn Quốc dù đã tiếp xúc rất sớm với Manga cũng đã từ bỏ con đường này để tự tìm cho mình một phong cách sáng tác khác, có thể truyền tải tốt hơn bản sắc văn hóa dân tộc. Và hơn thế nữa lòng tự hào dân tộc không cho phép phải lệ thuộc vào một sản phẩm văn hóa nước ngoài.
Nung nấu trong mình mong muốn có một bộ truyện tranh thuần Việt, nhóm họa sĩ của Công ty Mỹ thuật Kiến Vàng đã rút kinh nghiệm từ các thất bại của các bộ truyện tranh trong nước từ trước tới nay và học lấy cái hay của Manga để cho ra đời tác phẩm Kiến Tí Nị. Một bộ truyện tranh muốn thành công trước hết phải có nội dung hấp dẫn.
Tác giả của Kiến Tí Nị là nhà văn Mạc Can, một nhân vật vốn có sự nghiệp gắn liền với các em nhỏ khi từng rong ruổi biểu diễn xiếc, ảo thuật, tấu hài cho biết bao lứa thiếu nhi. Ông cũng là người có vốn sống đầy phong phú qua những năm tháng lang bạt theo chân các đoàn hát. Những vốn sống đó được thổi vào nhân vật Kiến Tí Nị tạo cho nhân vật một sức sống đặc biệt, vừa gần gũi với cuộc sống vừa lãng mạn bay bổng theo trí tưởng tượng của nhà văn. Có nội dung hay mới chỉ chiếm một phần trong sự thành công, đã là truyện tranh thì phần tranh vẽ có một vai trò to lớn.
Khẳng định ngay từ đầu là không để bộ truyện đi theo phong cách Manga, họa sĩ Nguyễn Vũ Phước, Giám đốc Công ty Kiến Vàng, đã cùng với các họa sĩ của mình đưa nhân vật của mình qua góc nhìn của điện ảnh với các phối cảnh và nhất là những góc nhìn lạ tạo nên một sức sống mới cho nhân vật truyện tranh Việt Nam. Không những thế, việc phối hợp tốt giữa họa sĩ và tác giả đã góp phần đưa lời thoại và góc nhìn hòa hợp với nhau hơn, tạo nên những hình ảnh hội họa sống động. Công tác quảng bá cũng được quan tâm, bộ Kiến Tí Nị đã được đầu tư khá chuyên nghiệp, hình ảnh chú kiến có cái bụng to và hai cái râu cong cong đang dần trở nên quen thuộc với các bạn nhỏ Việt Nam. Trên các quầy sách, bộ Kiến Tí Nị đã dần dần tìm được cho mình một lượng độc giả ổn định.
Từ bỏ con đường dễ dàng mang lại lợi nhuận để tìm một con đường mới thể hiện phong cách Việt Nam, các họa sĩ của Công ty Kiến Vàng đã mang lại một luồng gió mới cho thị trường tranh truyện Việt Nam, một thị trường rộng lớn nhưng vẫn bị bỏ quên cho các sản phẩm nước ngoài thao túng lâu nay.
Lê Tường Vân
