Nâng chất dạy học ngoại ngữ và tăng cường năng lực hội nhập

Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học trên địa bàn TPHCM” được xác lập với tầm nhìn định vị TPHCM là trung tâm giáo dục chất lượng cao của khu vực, nơi tiếng Anh không chỉ là một môn học mà trở thành công cụ giao tiếp và học thuật chủ đạo.

Nhấn mạnh trên được Sở GD-ĐT TPHCM nêu rõ trong báo cáo về tăng cường hội nhập quốc tế, nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ và đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai.

Theo Sở GD-ĐT TPHCM, việc thiết lập hành lang pháp lý khi xây dựng đề án được thực hiện dựa trên trục dọc từ các chỉ đạo chiến lược của Bộ Chính trị đến các quyết sách đặc thù và sự thống nhất trong vận hành. Đề án tập trung vào việc kiến tạo một hệ sinh thái ngôn ngữ toàn diện, nơi tiếng Anh hiện diện tự nhiên trong quản lý và học thuật.

Trong điều kiện thực tế, TPHCM xác lập 3 cấp độ hoàn thành, gồm: nền tảng, tích hợp và hệ sinh thái song ngữ. Trong đó, nền tảng là hình thành môi trường tiếp xúc và sử dụng cơ bản; Tích hợp là sử dụng tiếng Anh một phần trong giảng dạy chuyên môn và giao tiếp thường xuyên; Hệ sinh thái song ngữ là tiếng Anh trở thành ngôn ngữ làm việc và giảng dạy chủ đạo bên cạnh tiếng Việt.

Để từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, Sở GD-ĐT TPHCM thông tin, ngành giáo dục tập trung vào 8 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, nhằm tối ưu hóa nguồn lực công và tư. Cụ thể:

Thay đổi nhận thức: Định vị tiếng Anh là công cụ sinh tồn và hội nhập thay vì một môn học tính điểm trong trường học.

Hoàn thiện thể chế, chính sách: Xây dựng định mức lao động và chế độ đãi ngộ đặc thù cho giáo viên dạy các môn bằng tiếng Anh.

Phát triển đội ngũ: Khảo sát năng lực toàn diện, bồi dưỡng theo lộ trình cá nhân; khai thác nguồn giáo viên tại các trung tâm ngoại ngữ ngoài công lập có uy tín để bổ trợ cho các khu vực thiếu nhân lực có chất lượng.

Xây dựng chương trình và học liệu bằng tiếng Anh: Triển khai mô hình "Thư viện chia sẻ" và "Đại học chia sẻ" để dùng chung học liệu số, giảm chi phí đầu tư đơn lẻ.

Đổi mới khảo thí: Chuyển dịch từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực ngôn ngữ tích hợp, tiệm cận chuẩn quốc tế.

Đột phá Công nghệ/AI: Ứng dụng AI để cá nhân hóa lộ trình học tập, đặc biệt hỗ trợ học sinh tại vùng ngoại thành khắc phục tình trạng thiếu giáo viên trực tiếp.

Hợp tác quốc tế và thực hiện xã hội hóa: Thu hút chuyên gia/giáo viên bản ngữ và các dự án viện trợ không hoàn lại để chuẩn hóa môi trường ngôn ngữ.

Tối ưu hóa nguồn lực: Vinh danh các mô hình "Trường học song ngữ" điển hình tại các khu vực khó khăn để tạo sức lan tỏa. Việc kế thừa trực tiếp từ Đề án 5695 cho phép thành phố tận dụng kho dữ liệu và đội ngũ nòng cốt sẵn có, tạo tính liên tục và tiết kiệm đáng kể thời gian chuyển đổi hệ thống.

Song song đó, theo Sở GD-ĐT, đề án được hướng tới theo lộ trình 3 giai đoạn, với những mục tiêu cụ thể ở từng giai đoạn:

Giai đoạn 1 (từ năm 2027-2030): Tập trung bồi dưỡng nguồn nhân lực nòng cốt. Phấn đấu 40% giáo viên tham gia bồi dưỡng chuẩn hóa; ít nhất 20% cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố tổ chức dạy môn học bằng tiếng Anh.

Giai đoạn 2 (từ năm 2031-2035): Chuẩn hóa 100% đội ngũ cán bộ, giáo viên về năng lực tiếng Anh, bậc 4 trở lên. Thiết kế và hoàn thiện chương trình dạy học bằng tiếng Anh đặc thù cho mỗi môn tại mỗi cơ sở giáo dục.

Giai đoạn 3 (từ năm 2036-2045): Hiện đại hóa môi trường ngôn ngữ toàn diện. Đội ngũ tự chủ bồi dưỡng thường xuyên, vận hành hệ sinh thái song ngữ bền vững.