Công nghệ Mỹ hiện diện ở Trung Đông
Những năm gần đây, các quốc gia Trung Đông nỗ lực giảm phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ, bằng cách đa dạng hóa nền kinh tế, hướng tới các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong chuyến công du của Tổng thống Donald Trump tới Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đầu tháng 5-2025, các bên đã công bố hàng loạt thỏa thuận và khoản đầu tư công nghệ. Nvidia và AMD có thỏa thuận lớn với Humain - công ty AI do quỹ đầu tư quốc gia Saudi Arabia thành lập. Khi đó, Nvidia cho biết sẽ cung cấp 18.000 chip Blackwell tiên tiến, còn AMD thông báo dự án hợp tác trị giá 10 tỷ USD với Humain.
Tại UAE, Tổng thống Donald Trump tuyên bố kế hoạch xây dựng một khu phức hợp trung tâm dữ liệu quy mô lớn ở Abu Dhabi. Sau đó, OpenAI cho biết sẽ hợp tác với công ty AI G42 của UAE, cùng Nvidia, Oracle, Cisco và SoftBank để xây dựng cụm hạ tầng công suất 1 gigawatt mang tên Stargate UAE.
Khi Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman thăm Washington vào tháng 11-2025, các lãnh đạo trong giới công nghệ tiếp tục ban hành thêm nhiều thỏa thuận. Humain mở rộng hợp tác cùng Nvidia bằng kế hoạch triển khai tới 600.000 chip, đồng thời ký thỏa thuận mới với công ty AI của Elon Musk để xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu. Công ty nghiên cứu Gartner ước tính chi tiêu công nghệ thông tin tại khu vực vượt 155 tỷ USD trong năm 2025.
Liên đới nhiều dịch vụ
Tuy nhiên, theo báo The Hill (Mỹ), cuộc chiến đang lan rộng khắp Trung Đông hiện nay đặt hạ tầng AI vào tình thế rủi ro và ngày càng làm dấy lên câu hỏi về các khoản đầu tư quy mô lớn của các tập đoàn công nghệ Mỹ tại khu vực. Vẫn theo The Hill, ông Daniel Silverberg, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm an ninh Mỹ mới, nhận định: “Cuộc chiến này là lời nhắc nhở rõ ràng rằng, họ (các công ty công nghệ và các chủ thể AI trong vùng) đang ở trong một khu vực đầy rủi ro”.
Theo TASS, những cuộc tấn công hạ tầng không phải là hành động tuyệt vọng hay “khủng bố”, mà là một động thái được tính toán kỹ lưỡng trong khuôn khổ học thuyết “chiến tranh tiêu hao hỗn hợp”. Cả UAE và Saudi Arabia đều đã đầu tư hàng tỷ USD để trở thành trung tâm toàn cầu về phát triển và ứng dụng công nghệ AI, coi ngành công nghiệp này là "dầu mỏ mới" để hỗ trợ sự phát triển kinh tế bất kể sự biến động giá nhiên liệu hóa thạch.
Cho tới nay, Iran đã tiến hành ít nhất 3 vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào các cơ sở dữ liệu của các nước vùng Vịnh, gồm: 2 trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services tại UAE, 1 cơ sở dữ liệu tại Bahrain. Theo hãng thông tấn Fars của Iran, mục đích của các cuộc tấn công là vạch trần vai trò của các trung tâm này trong việc hỗ trợ hoạt động quân sự và tình báo của đối phương, chứ không đơn thuần là nhà cung cấp dịch vụ thương mại dân sự.
Nền kinh tế kỹ thuật số hiện đại dựa trên cấu trúc dịch vụ đám mây kết nối liên tục, điều đó có nghĩa là bất kỳ sự cố nào cũng có thể nhanh chóng lan rộng đến nhiều dịch vụ cùng một lúc. Hậu quả của các cuộc tấn công trả đũa của Iran khá rõ rệt. Theo The Guardian, các cuộc tấn công đã khiến hàng triệu người tại Dubai (Qatar) và Abu Dhabi (UAE) sau một đêm thức dậy mà không thể thanh toán taxi, đặt đồ ăn hay kiểm tra số dư ngân hàng trên ứng dụng di động.
Các chuyên gia ước tính sự cố mất điện trung tâm dữ liệu đã gây thiệt hại khoảng 6.000USD mỗi phút. Amazon đã khuyên khách hàng chuyển hoạt động từ Trung Đông sang các khu vực khác. Quyết định này của ban lãnh đạo Amazon cũng đặt ra một thách thức nghiêm trọng đối với tham vọng công nghệ của các quốc gia Arab vùng Vịnh. Bahrain, UAE và Saudi Arabia đang định vị họ là những lựa chọn thay thế so với các thị trường toàn cầu khác nhờ điện giá rẻ, sự có mặt của các quỹ đầu tư quốc gia lớn, vị trí địa lý chiến lược giữa châu Âu và châu Á, sự ổn định chính trị và an ninh. Tuy nhiên, an ninh giờ đây đã không còn nữa.
