Thời gian gần đây, tâm thế chuẩn bị ra khơi nhiều ngư dân ở các phường xã như Long Hải, Phước Hải, Vũng Tàu… đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây tàu cá hoạt động gần như liên tục, thì nay chỉ xuất bến khi đã “tính toán chắc tay” về thời tiết, ngư trường và chi phí nhiên liệu.
Sáng 26-3, tại cảng cá Incomap (phường Vũng Tàu), tàu cá SG-68143-TS đang lấy hơn 2.000 cây đá chuẩn bị ra khơi. Cách đó không xa, từng mẻ cá ngừ, cá thu được băng chuyền đưa từ tàu thu mua SG-66144-TS xuống cảng, cho thấy hoạt động hậu cần nghề cá vẫn diễn ra nhộn nhịp nhưng đã có nhiều thay đổi thích ứng.
Bà Nguyễn Thị Hạnh, chủ tàu thu mua, cho biết: “Chi phí dầu hiện chiếm hơn một nửa chuyến biển, nên đi biển bây giờ phải tính kỹ, không thể “đánh cược” như trước”.
Cùng chung tâm lý, ông Lê Minh Tuấn, chủ tàu lưới vây tại phường Vũng Tàu, chia sẻ: “Trước đây thấy thời tiết ổn là đi, giờ phải xem kỹ luồng cá, hỏi anh em ngoài biển trước. Đi mà không trúng thì coi như lỗ nặng vì tiền dầu quá cao”.
Tối ưu hành trình, tiết kiệm nhiên liệu
Một trong những cách thích ứng rõ nét là giảm tần suất chuyến biển nhưng nâng cao hiệu quả từng chuyến. Ngư dân theo dõi sát thông tin thời tiết, ngư trường; đồng thời duy trì liên lạc với các tàu bạn để cập nhật luồng cá. Chỉ khi xác định khu vực có khả năng khai thác tốt, tàu mới rời bến, hạn chế rủi ro và tiết kiệm nhiên liệu.
Nhiều tàu còn áp dụng cách “neo chờ thời” ngay trên biển. Thay vì di chuyển liên tục tốn dầu, tàu thả neo tại các điểm trung chuyển, chờ tín hiệu từ tàu bạn rồi mới tiếp cận ngư trường.
Ông Nguyễn Hữu Trường, chủ ghe lưới đổng ở xã Phước Hải, cho biết: “Có khi neo chờ cả ngày ngoài biển, nhưng bù lại đỡ tốn dầu chạy lòng vòng. Khi có tin trúng cá thì chạy thẳng tới, hiệu quả hơn nhiều”.
Song song đó, nhiều chủ tàu đầu tư bảo dưỡng máy móc định kỳ, chuyển sang dùng đèn LED, cải tiến hầm bảo quản, điều chỉnh chân vịt… nhằm tiết giảm nhiên liệu, chi phí vận hành.
Ông Võ Văn Nhơn, chủ đội tàu tại cảng cá Incomap, cho biết: “Máy móc mà không bảo dưỡng tốt thì hao dầu lắm. Bây giờ tiết kiệm được chút nào hay chút đó, vì chi phí nhiên liệu đang quá cao”.
Đáng chú ý, xu hướng bán thủy sản trực tiếp cho tàu thu mua trên biển đang trở thành giải pháp quan trọng giúp ngư dân giảm chi phí và duy trì hiệu quả chuyến biển.
Theo ông Phạm Văn Trọng, chủ tàu thu mua, việc tổ chức thu mua giữa biển giúp giảm đáng kể chi phí cho toàn chuỗi. Không chỉ tiết kiệm nhiên liệu, cách làm này còn giúp tàu khai thác kéo dài thời gian bám biển, tận dụng ngư trường đang có sản lượng cao.
Ngư dân Nguyễn Văn Tài, chủ tàu công suất 770CV tại xã Long Hải, cho biết: “Bán được cá ngoài biển là nhẹ tàu, có thể tiếp tục đánh bắt. Nếu cứ chạy về bờ hoài thì tiền dầu không kham nổi”.
Áp lực lớn nhưng vẫn giữ nghề
Thực tế, chi phí mỗi chuyến biển đang tăng mạnh. Với tàu công suất lớn, chi phí nhiên liệu có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, chiếm hơn một nửa tổng chi phí. Không ít tàu phải nằm bờ hoặc hoạt động cầm chừng.
Ông Nguyễn Thành Lộc, Chủ tịch Hội Thủy sản TPHCM, nhận định: “Giá nhiên liệu tăng khiến nhiều tàu cá giảm tần suất hoạt động. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm cần tổ chức lại sản xuất theo hướng tiết kiệm chi phí, tăng liên kết để nâng hiệu quả”.
Ở góc độ quản lý, bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho rằng, việc giảm cường độ khai thác trong một số thời điểm không chỉ giúp ngư dân giảm chi phí mà còn tạo điều kiện cho nguồn lợi thủy sản phục hồi.
Dù đối mặt nhiều khó khăn, phần lớn ngư dân vẫn lựa chọn bám biển. Như cách nói quen thuộc của nhiều người: “Tàu là nhà, biển cả là quê hương”.
Trong “cơn sóng” giá nhiên liệu, mỗi chuyến biển giờ đây là kết quả của sự tính toán kỹ lưỡng, liên kết và thích ứng. Chính sự chủ động này đang giúp ngư dân TPHCM tiếp tục vươn khơi, giữ nghề và ổn định sinh kế trong điều kiện nhiều thách thức.
