Những năm qua, làng văn học thế giới chứng kiến sự xuất hiện của những nhà văn triệu phú, tỷ phú. Sự thành công của các nhà văn về mặt doanh thu đã biến thị trường văn học trở thành mảnh đất màu mỡ cho các nhà đầu tư, kinh doanh sách. Và trong mảnh đất đó, những nhà văn ăn khách nhất luôn được xem là “con gà đẻ trứng vàng” cho các nhà đầu tư.
- Từ những “con gà đẻ trứng vàng” thuần túy
Có một sự đánh đồng là những nhà văn đoạt doanh số lớn, có sách bán chạy, được miêu tả là “những con gà đẻ trứng vàng”, thường bị cho là có giá trị văn học không cao nếu không muốn nói là thấp.
Tiêu biểu nhất trong số này phải kể đến nhà văn Pháp Marc Levy, người liên tiếp nhiều năm đứng đầu danh sách những nhà văn ăn khách nhất nước Pháp. Trung bình từ năm 2007 đến nay, mỗi đầu sách của ông được xuất bản đều có số lượng bản phát hành trên dưới 1,5 triệu bản. Sách của Marc Levy còn được dịch ra 39 ngôn ngữ và tiêu thụ được hơn 17 triệu bản trên toàn thế giới. Việc chuyển thể thành phim các tác phẩm văn học cũng đã đem lại cho Marc Levy những khoản thu đáng kể và dĩ nhiên những NXB, phát hành sách của ông cũng thu lợi không ít.
Tuy nhiên, đánh giá sách của Marc Levy, các nhà phê bình nghiêm khắc gói gọn trong hai từ “rác rưởi”, còn với những nhà phê bình hiền lành hơn gọi những tác phẩm đó là “thuần túy giải trí”. Nhưng mặc kệ những lời chê bai, Marc Levy vẫn yên ổn tồn tại ở ngôi vị nhà văn số một của nước Pháp, ít nhất là về mặt kiếm tiền.
Ở phía bên kia đại dương, nhà văn Mỹ Nicholas Sparks được xem là một Marc Levy thứ hai. Tác phẩm đầu tay của ông có nhan đề The Notebook đã được hãng Time Warner Book Group mua lại với giá 1 triệu USD. Đến nay, 15 tác phẩm của ông đều được xếp trong bảng những tác phẩm ăn khách ở Mỹ, đồng thời được dịch ra 35 ngôn ngữ. Có đến 14 tác phẩm của ông được chuyển thể thành phim và trung bình mỗi phim thu về 56 triệu USD, chưa kể thêm khoảng 100 triệu USD mỗi phim khi phát hành dưới dạng DVD. Và cũng như Marc Levy, thành công về doanh thu của ông hoàn toàn không tỷ lệ thuận với những đánh giá tích cực về nghệ thuật, giá trị văn học.
Nối tiếp vào danh sách những nhà văn “gà đẻ trứng vàng” là một tên tuổi đang rất nổi tiếng, nhà văn Anh Stephenie Meyer, tác giả của bộ sách Chạng vạng. Đây là bộ sách được đánh giá là hấp dẫn bạn đọc trẻ nhất trên thế giới hiện nay, với hơn 40 triệu bản trên toàn thế giới được dịch bằng 37 ngôn ngữ. Bộ sách gồm 4 cuốn này liên tục đứng đầu danh sách bán chạy nhất trên thế giới. Nhưng về mặt phê bình, bộ sách này cũng nhận được không ít lời chê trách, mỗi tập sách luôn được xem là bản sao chép một tác phẩm nổi tiếng khác nhau như Chạng vạng nhái Kiêu hãnh và định kiến của nhà văn Jane Austen, Trăng non giống Romeo và Juliet của Shakespeare, Nhật thực y như Đồi gió hú của Emily Bronte, còn Hừng đông là phiên bản của Giấc mộng đêm hè cũng của Shakespeare. Đánh giá chung nhất của giới phê bình dành cho bộ sách Chạng vạng gói gọn trong hai từ “dễ đọc”.
- Đến những con gà “nghệ thuật”
Nhà văn Dan Brown, dù được xem là “con gà đẻ trứng vàng” của làng văn học thế giới, nhưng ông vẫn được đánh giá cao hơn những nhà văn kiếm tiền khác. Sự khác biệt này nằm ở vấn đề thông tin trong các tác phẩm. Đến nay ông đã có 5 tác phẩm được xuất bản và mỗi tác phẩm trong đó đều chứa đựng những tư liệu, thông tin gây ấn tượng mạnh với bạn đọc.
Ở Pháo đài số là cuộc chiến công nghệ thông tin hiện đại; ở Điểm dối lừa là những tri thức cực kỳ hấp dẫn về cổ sinh vật; đỉnh cao của ông hiện nay là bộ ba cuốn sách về lịch sử văn hóa tôn giáo gồm Thiên thần và Ác quỷ, Mật mã Da Vinci, Biểu tượng bị mất. Những tư liệu do ông tìm kiếm và tập hợp tuy đôi lúc không phải là một vấn đề bí mật, nhưng với cách kể chuyện khéo léo, những tư liệu đó đã sống lại đầy hấp dẫn trong mắt bạn đọc.
Trong số những tác giả đem lại thành công lớn nhất về doanh thu thập kỷ qua, cái tên J.K.Rowling không thể vắng bóng. Bộ sách Harry Potter của bà được xem là đã làm thay đổi cả văn học thế giới, ít nhất là văn học dành cho giới trẻ. Không cần phải nói nhiều về mặt doanh thu từ các tác phẩm văn học, tác phẩm điện ảnh, các loại sản phẩm ăn theo…
Bản thân giá trị văn học của những tác phẩm của bà cũng gây tranh cãi lớn. Một bên cho rằng, đó chỉ là những tác phẩm giải trí và một bên lại nhận định, đó là những tác phẩm văn học có giá trị cao. Giá trị cao nhất mà theo những người ủng hộ là tác phẩm Harry Potter xuất hiện trong bối cảnh thế giới chìm trong sự lo lắng về khủng bố. Và Harry Potter đã phản ánh được sự lo lắng đó, đồng thời mang đến cả hy vọng về tương lai, ít nhất cũng là cho các bạn đọc trẻ
TƯỜNG VY
