Kiểm soát nội dung độc hại
Từ ngày 1-6, Malaysia chính thức triển khai 2 bộ quy định mới theo Luật An toàn Trực tuyến (ONSA) là Quy định Bảo vệ Trẻ em (CPC) và Quy định Giảm thiểu Rủi ro (RMC). Đây được đánh giá là biện pháp mạnh tay nhất từ trước đến nay của Kuala Lumpur nhằm kiểm soát nội dung độc hại trên môi trường số.
Theo quy định mới, người dưới 16 tuổi sẽ bị hạn chế mở và sở hữu tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội có trên 8 triệu người dùng tại Malaysia. Chính phủ yêu cầu xác minh độ tuổi nghiêm ngặt bằng các giấy tờ như căn cước công dân, hộ chiếu hoặc tài khoản định danh điện tử. Giới chức Malaysia cho biết, quy định này xuất phát từ thực trạng lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng gia tăng mạnh. Chỉ trong 4 tháng đầu năm nay, Malaysia ghi nhận hơn 23.300 vụ lừa đảo trực tuyến, với tổng thiệt hại lên tới 680,3 triệu ringgit (khoảng 170 triệu USD).
Trước đó, Indonesia đã trở thành quốc gia đầu tiên trong khu vực thực thi lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng các mạng xã hội lớn như TikTok, YouTube, Facebook hay Instagram. Bộ quy định PP Tunas của Indonesia áp dụng mô hình dựa trên rủi ro, phạt nặng hoặc thậm chí chặn truy cập đối với các nền tảng cố tình lách luật để thu thập dữ liệu trẻ em.
Tại Philippines, các nhà lập pháp cũng liên tục thúc đẩy các dự luật tương tự nhằm cấm hoặc hạn chế tối đa độ tuổi vị thành niên tiếp cận không gian số thiếu kiểm soát.
Nhiều thách thức
Dù nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các bậc phụ huynh Malaysia với tỷ lệ đồng thuận lên tới 77% theo khảo sát toàn cầu của Quỹ Varkey (Anh) vào tháng 4-2026, làn sóng siết chặt quản lý này vấp phải những rào cản lớn về cả kỹ thuật lẫn pháp lý. Trong đó, thách thức lớn nhất nằm ở công nghệ xác thực độ tuổi tại Malaysia.
Theo trang Tech Policy Press (Mỹ), việc buộc người dùng phải cung cấp các giấy tờ tùy thân như căn cước hay hộ chiếu làm dấy lên những lo ngại về bảo mật dữ liệu, nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân và quyền giám sát của nhà nước. Nếu muốn sử dụng Facebook hay TikTok, người dùng có thể phải tải lên giấy tờ tùy thân để xác minh tuổi. Điều đó dẫn tới nguy cơ rò rỉ dữ liệu và việc thu thập thông tin cá nhân trên diện rộng. Giới chuyên gia Malaysia còn tranh luận liệu nguyên nhân nằm ở độ tuổi sử dụng mạng xã hội hay nằm ở chính thuật toán và mô hình vận hành của các nền tảng. Hiện các biện pháp kỹ thuật như thay đổi IP (VPN) hay mượn tài khoản của người lớn vẫn là những kẽ hở giúp trẻ em dễ dàng “lách luật”. Việc các nền tảng công nghệ chậm chạp hoặc tìm cách trì hoãn thay đổi các thuật toán điều hướng giữ chân người dùng vì mục đích lợi nhuận cũng khiến cuộc chiến này trở nên dai dẳng.
Chính phủ Singapore đã trình lên Quốc hội Dự luật An toàn trực tuyến, với điểm nhấn là thành lập ủy ban chuyên trách có quyền chặn các nội dung độc hại trên các nền tảng như Facebook hay TikTok. Dự luật này trao cho nạn nhân quyền bồi thường dân sự nhanh hơn đối với các tác hại trực tuyến như quấy rối, truy cập trái phép thông tin cá nhân, theo dõi, lạm dụng hình ảnh nhạy cảm và hình ảnh khiêu dâm trẻ em.
