Quá tải hồ sơ cấp chứng nhận xuất xứ: Doanh nghiệp lo trễ đơn hàng

Đội thêm chi phí

Với doanh nghiệp có lượng hàng xuất khẩu lớn, C/O không đơn thuần là thủ tục hành chính mà gắn trực tiếp với tiến độ giao hàng, thanh toán và khả năng hưởng ưu đãi thuế quan tại thị trường nhập khẩu. Chỉ cần một thủ tục chậm giải quyết có thể kéo theo cả chuỗi chi phí.

Đại diện Công ty TNHH Worldon (Việt Nam) cho biết, trung bình mỗi tháng doanh nghiệp nộp gần 1.000 hồ sơ C/O với nhiều loại (form) khác nhau. Mỗi bộ gồm hàng chục chứng từ, trong khi nhiều tài liệu hiện phải khai, ký riêng từng tờ thay vì xử lý theo lô như trước. Khối lượng thao tác tăng mạnh khiến thời gian hoàn thiện hồ sơ kéo dài, bộ phận xuất nhập khẩu không đủ nhân lực đáp ứng. Doanh nghiệp kiến nghị hệ thống cho phép khai báo, ký số hàng loạt đối với những chứng từ phù hợp để rút ngắn thời gian xử lý.

Phản ánh về thời gian chờ cấp C/O kéo dài, đại diện Công ty CP Mascopex "kêu trời" khi có hồ sơ mất 10 ngày mới được giải quyết, thay vì 3 ngày như trước. C/O chậm khiến bộ chứng từ xuất khẩu chưa thể hoàn chỉnh, ảnh hưởng tiến độ giao hàng, thanh toán và cam kết với khách hàng. Nhiều doanh nghiệp logistics cũng bày tỏ lo lắng khi chờ C/O kéo theo chi phí lưu kho, lưu bãi, điều chỉnh kế hoạch vận chuyển và nguy cơ trễ giao hàng. Với hợp đồng quy định chặt về tiến độ, chứng từ, doanh nghiệp có thể chịu phạt hoặc phải thương lượng lại với đối tác.

Bên cạnh thời gian xử lý, doanh nghiệp còn vướng mắc khi Việt Nam và một số thị trường nhập khẩu áp dụng các phiên bản khác nhau của Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa (HS), có thể dẫn đến khác biệt mã HS với cùng một mặt hàng.

Doanh nghiệp đề nghị có hướng dẫn cụ thể cách xử lý trong trường hợp này, nhất là khi khác biệt mã HS ảnh hưởng đến việc xác định tiêu chí xuất xứ.

Khuyến khích nộp hồ sơ tại địa phương nơi doanh nghiệp hoạt động

Theo ông Trần Ngọc Bình, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực TPHCM, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), một trong những lỗi phổ biến khi doanh nghiệp nộp hồ sơ C/O liên quan đến chữ ký số. Có hồ sơ đầy đủ nội dung nhưng tài liệu chưa được ký số, chữ ký không hợp lệ hoặc hệ thống không xác thực được nên phải bổ sung, nộp lại. Do đó, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ hồ sơ và chữ ký số trước khi gửi để tránh kéo dài thời gian xử lý.

Bà Nguyễn Thị Trọng Nghĩa, Phó trưởng Phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực TPHCM, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), cũng lưu ý doanh nghiệp cập nhật, thực hiện đúng quy tắc xuất xứ của từng hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia. Hồ sơ đầy đủ, chính xác ngay từ đầu sẽ giảm thời gian chỉnh sửa, đồng thời hạn chế rủi ro khi hàng hóa đến thị trường nhập khẩu.

Ngoài yêu cầu về quy chuẩn hồ sơ, ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM, cho biết, áp lực lớn hiện nay đến từ số lượng hồ sơ tăng đột biến. Chỉ hơn 1 tháng sau khi tiếp nhận nhiệm vụ cấp C/O, thành phố đã nhận khoảng 17.000 hồ sơ; trong đó khoảng 12.000 hồ sơ đã được giải quyết, khoảng 5.000 hồ sơ đang xử lý. Sở Công thương đã tăng nhân sự và dự kiến tiếp tục bổ sung, song lượng hồ sơ quá lớn cùng áp lực lên hệ thống điện tử khiến tiến độ xử lý chưa thể đáp ứng ngay kỳ vọng của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, hơn 50% hồ sơ tiếp nhận đến từ doanh nghiệp ngoài TPHCM. Theo cơ chế liên thông, doanh nghiệp có thể lựa chọn cơ quan được phân quyền để nộp hồ sơ. Khi hồ sơ đã chuyển về TPHCM, cơ quan tiếp nhận không thể từ chối chỉ vì doanh nghiệp đặt trụ sở tại địa phương khác. Việc hồ sơ từ nhiều tỉnh, thành cùng dồn về TPHCM càng gia tăng áp lực xử lý.

Theo ông Lê Văn Danh, Sở Công thương TPHCM đang tập trung giải quyết khoảng 5.000 hồ sơ tồn, trong khi lượng hồ sơ mới dự kiến tiếp tục tăng. Sở khuyến khích doanh nghiệp lựa chọn nộp hồ sơ tại địa phương nơi doanh nghiệp hoạt động nhằm phân bổ khối lượng xử lý hợp lý hơn, giảm áp lực cho TPHCM. Với kiến nghị áp dụng “luồng xanh, luồng vàng”, "cấp trước - kiểm tra sau" đối với C/O Form B, cơ quan quản lý cho rằng đây là hướng có thể nghiên cứu. Tuy nhiên, quy định hiện hành vẫn yêu cầu cơ quan cấp C/O kiểm tra hồ sơ nên địa phương chưa thể tự áp dụng cơ chế hậu kiểm. Kiến nghị này sẽ được tổng hợp, báo cáo Bộ Công thương và cấp có thẩm quyền xem xét.

Về lâu dài, để giải quyết căn cơ tình trạng quá tải, bên cạnh phân bổ hồ sơ hợp lý giữa các địa phương, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống điện tử, giảm thao tác khai báo và nghiên cứu áp dụng quản lý rủi ro đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt.