Nói đến hoa, người ta nghĩ ngay đến Đà Lạt. Đà Lạt đã trở thành thương hiệu hoa, bởi đây là vùng khí hậu cực kỳ ưu đãi cho việc trồng hoa. Thực tế cho thấy Đà Lạt đã phát huy được thế mạnh của mình. Tuy vậy, địa phương cần có định hướng phát triển ngành sản xuất hoa một cách bền vững.
- Sản xuất hoa theo phong trào
Hiện Đà Lạt là một trong những trung tâm cung cấp hoa cho thị trường trong nước và xuất khẩu. Tại Đà Lạt, sản xuất hoa mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn hẳn các ngành sản xuất nông nghiệp khác.
Ông Trần Huy Đường, Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt, Giám đốc doanh nghiệp Langbian farm cho rằng, ngành hoa là một ngành siêu lợi nhuận. Trong khi hiệu quả của các loại cây trồng thông thường được tính trên hécta thì hoa được tính trên mét vuông. Ví dụ, đối với cây hoa lyly, bình quân mỗi mét vuông trồng 27 cây, sản phẩm thu hoạch sau khi đã trừ các khoản chi phí đầu tư, cho lãi bình quân 1.500 đồng/cây. Mỗi năm trồng 3 vụ, có thể thu lãi trên 1 tỷ đồng/ha.
Tương tự, với cây hoa cát tường, mỗi mét vuông cũng trồng 27 cây, mức lãi 1.000 đồng/cây; mỗi năm 2,5 vụ, 1ha cho lãi 0,7 tỷ đồng. Cây cúc mỗi năm 3,5 vụ, 1m2 trồng 50 cây, lãi 400 đồng/cây, mỗi năm cũng lãi trên 0,6 tỷ đồng/ha. Nếu so với mục tiêu phấn đấu 50 triệu đồng/ha thì ngành trồng hoa cắt cành của Đà Lạt đã vượt xa.
Trong những năm gần đây, nghề trồng hoa Đà Lạt đã phát triển với tốc độ rất nhanh, khoảng 30%/năm. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học, doanh nghiệp đang lo lắng nghề hoa Đà Lạt đang phát triển một cách thiếu bền vững.
Theo ông Trần Huy Đường, sản xuất hoa ở Đà Lạt thời gian qua hầu như là tự phát, chạy theo phong trào. Ví dụ, thấy hoa lyly cho lãi cao thì đổ xô vào trồng loại này. Những con số thống kê của hiệp hội hoa cho thấy: năm 2007, Đà Lạt nhập khoảng 12 triệu củ giống hoa lyly, năm 2008 tăng lên 15 triệu củ giống, năm 2009 lên tới 20 triệu củ. Thậm chí, các công ty Hà Lan không đủ cung cấp, chỉ có thể đáp ứng 70%-80% nhu cầu…
Điều này kéo theo tình trạng khan hiếm giống và đẩy giá củ giống lên cao. Giá củ giống lyly vụ tết năm 2008 khoảng 7.000-8.000 đồng/củ thì vụ tết năm 2009 tăng lên 12.000-14.000 đồng/củ. Tuy nhiên, hoa lyly lại chủ yếu là tiêu thụ nội địa, xuất khẩu rất ít, do đó, nếu cứ tiếp tục thì nguy cơ cung vượt cầu rất có thể xảy ra.
Cần quy hoạch, liên kết phát triển
Theo ông Trần Huy Đường, Đà Lạt trước hết cần có quy hoạch ngành sản xuất hoa một cách bài bản, xác định nên trồng loại hoa nào, mùa nào, bán ở đâu.
Tại Đà Lạt – Lâm Đồng có đến 16 công ty nước ngoài chuyên trồng hoa và họ rất thành công. Mỗi công ty đều xác định rõ đối tác, thị trường. Hoa của họ sản xuất ra hầu như đều theo đơn đặt hàng, chủ yếu là xuất khẩu. Họ tổ chức sản xuất ở nhiều vùng khí hậu khác nhau (các huyện thị trong tỉnh) tùy thuộc vào từng loại sản phẩm.
Dalat Hasfarm ở Đà Lạt thì chủ yếu trồng các loài hoa ôn đới như cúc, hồng, cẩm chướng, lyly, tulip, lá trang trí… Sản lượng mỗi năm khoảng 70 triệu cành các loại, trong đó 80% xuất khẩu sang các thị trường của họ là Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Australia, Indonesia, Singapore, Thái Lan, Campuchia…
Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng thăm Công ty Dalat Hasfarm.
Công ty Apollo ở Đơn Dương thì chủ yếu là các loại hoa lan hồ điệp Phalaenopsis và cát tường; Công ty Lâm Thăng ở Di Linh là các loại lan hồ điệp Phalaenopsis, Dendrobium; Công ty Thành Công ở Bảo Lộc thì sản phẩm chính là lá trang trí; Công ty Trường Xuân ở Bảo Lâm với sản phẩm hoa vũ nữ Oncidium, hoa hồng môn Anthrium…
Nông dân ta thì khác. Hầu như rất ít hợp đồng tiêu thụ sản phẩm, cứ thấy hoa nào bán chạy thì đổ xô vào trồng.
Thứ hai là vốn đầu tư. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi phải có nhà xưởng, máy móc, thiết bị chuyên dùng, quy trình sản xuất tiêu chuẩn. Tại Công ty Dalat Hasfarm, mỗi hécta nhà kính có giá trị đầu tư 5-7 tỷ đồng; nhà kính của nông dân hay các công ty Việt Nam nhập khẩu, có chất lượng tương đối cũng không dưới 3 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện tại, người dân rất khó vay vốn ngân hàng để đầu tư. Nếu có vay được thì số tiền cũng ít, thời hạn ngắn (không quá 3 năm). Theo Hiệp hội Hoa Đà Lạt thì gói kích cầu của nhà nước trong thời gian qua chưa tới tay người dân, hoặc có cũng chỉ là tỷ lệ rất nhỏ, chưa tạo được sự chuyển biến trong sản xuất.
Công ty Dalat Hasfarm (100% vốn nước ngoài) có đầy đủ điều kiện áp dụng công nghệ sản xuất hoa tiến tiến: nhà kính, có hệ thống tự động điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm, hệ thống tưới nhỏ giọt bằng nguồn nước sạch, kết hợp phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Quy trình được thực hiện khép kín từ khâu gieo trồng đến thu hoạch, kể cả công nghệ sau thu hoạch như xử lý dung dịch dưỡng hoa, đóng gói, bảo quản và vận chuyển đến nơi tiêu thụ.
Trong khi đó, mỗi hộ nông dân trồng hoa chỉ vài ba sào, nhiều là 1-2ha. Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu sự hợp tác, thiếu liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ nên sản phẩm làm ra lúc thừa, lúc thiếu, không tiếp cận được thị trường xuất khẩu, hoặc chất lượng không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu… Và đối với nhà nông, hoa vẫn là loại hàng hóa mang tính rủi ro cao.
Từ thực tế nêu trên, vấn đề đặt ra là Đà Lạt cần có định hướng phát triển ngành sản xuất hoa. Cần xác định sản xuất hoa là một ngành kinh tế trọng điểm của địa phương. Đồng thời, Nhà nước cần có sự ưu tiên hỗ trợ nông dân về vốn đầu tư, về công nghệ và tiếp cận thị trường tiêu thụ
BÍCH HIỀN
