Số hóa việc làm: Mở rộng cơ hội, rút ngắn khoảng cách

Tìm việc bằng những “cú click”

Buổi sáng cuối tháng 4, muốn tham dự Ngày hội việc làm do Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM tổ chức, chị Phạm Thúy Ngân (ngụ xã Xuân Thới Sơn, TPHCM) không còn phải đến trực tiếp như trước. Ngồi trước màn hình máy tính tại nhà, chị kết nối trực tuyến với nhà tuyển dụng. Chỉ sau 20 phút trao đổi qua video, chị Ngân đã nhận được lời mời thử việc.

Câu chuyện như trên đang ngày càng nhiều. Tại các phiên, sàn giao dịch việc làm gần đây, khu vực kết nối trực tuyến luôn thu hút đông đảo người lao động (NLĐ), đặc biệt là lao động trẻ. Điều này cho thấy sự dịch chuyển rõ nét từ mô hình giao dịch truyền thống sang môi trường số. Bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM, cho biết, ứng dụng công nghệ thông tin giúp mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thông tin thị trường lao động. NLĐ có thể tiếp cận hàng trăm vị trí tuyển dụng cùng lúc, trong khi doanh nghiệp cũng rút ngắn quy trình tuyển dụng.

Không dừng ở các sàn giao dịch do nhà nước tổ chức, khu vực tư nhân cũng tham gia mạnh mẽ vào quá trình số hóa. Một ví dụ điển hình là ứng dụng “Vua Thợ”, sau hơn một năm hoạt động đã kết nối hàng trăm ngàn lao động với khách hàng cả nước. Theo nhà sáng lập Công ty Công nghệ Vua Thợ (phường An Khánh, TPHCM), hiện ứng dụng “Vua Thợ” có khoảng 200 việc làm thuộc các ngành nghề để NLĐ lựa chọn, với sự tham gia của hơn 100.000 lao động cùng 600.000 khách hàng từ nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. NLĐ nhận việc trực tiếp qua ứng dụng, đồng thời được tiếp cận các chế độ bảo hiểm, đào tạo tay nghề.

Ở quy mô quốc gia, sàn giao dịch việc làm quốc gia (vieclam.gov.vn) - nền tảng số kết nối NLĐ, doanh nghiệp, tổ chức dịch vụ việc làm và cơ quan quản lý nhà nước - cũng chính thức hoạt động từ ngày 14-4, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa lĩnh vực lao động - việc làm. Chỉ sau khoảng nửa tháng đi vào hoạt động, sàn giao dịch việc làm quốc gia đã là “cầu nối” cho hàng ngàn lao động có nhu cầu tìm việc với các đơn vị tuyển dụng. Hiện nay, trên hệ thống sàn có hơn 60.000 vị trí việc làm đang tuyển dụng với lượng hồ sơ tìm việc đạt hơn 5.000.

Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương, với khoảng 53,6 triệu người trong lực lượng lao động, cùng với gần 1 triệu doanh nghiệp, hàng chục ngàn hợp tác xã và hơn 6 triệu hộ kinh doanh, thị trường lao động Việt Nam có quy mô lớn và nhu cầu tuyển dụng liên tục. Việc hình thành nền tảng số thống nhất được kỳ vọng giảm tình trạng phân tán, giúp các bên tiếp cận nhanh hơn.

Nâng chất lượng kết nối

Theo Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), một trong những điểm nghẽn lớn nhất của thị trường lao động hiện nay là thiếu đồng bộ thông tin. Dữ liệu về NLĐ, doanh nghiệp và nhu cầu tuyển dụng còn phân tán khiến việc kết nối chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Việc xây dựng sàn giao dịch việc làm quốc gia với cơ sở dữ liệu tập trung được xem là giải pháp mang tính nền tảng. Hệ thống này hướng đến tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”, cho phép cập nhật và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực giữa các cơ quan, tổ chức.

Đối với các doanh nghiệp trong ngành thủy sản, dệt may hay chế biến, tình hình thiếu hụt lao động có tay nghề đang ngày càng rõ nét. Bà Lê Hằng, Phó Chủ tịch Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thông tin, ngành này hiện tạo sinh kế cho hơn 4 triệu lao động trực tiếp, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và phân bổ lao động hợp lý giữa các vùng. Khi dữ liệu liên thông, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc tiếp cận nguồn nhân lực, đồng thời hỗ trợ điều tiết lao động giữa các vùng hiệu quả hơn.

Ở góc độ quản lý, việc số hóa dữ liệu thị trường lao động giúp cơ quan chức năng theo dõi sát diễn biến cung - cầu, từ đó xây dựng chính sách phù hợp. Đây cũng là cơ sở để triển khai các chương trình an sinh xã hội đúng đối tượng, nhu cầu. Thị trường lao động đang chuyển động theo hướng số hóa và kết nối sâu hơn. Để các nền tảng phát huy hiệu quả, cần sự đồng hành của Nhà nước - doanh nghiệp - NLĐ. Khi dữ liệu được liên thông, kỹ năng được nâng cao và chính sách được thiết kế phù hợp, thị trường lao động sẽ vận hành hiệu quả hơn, trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tuy nhiên, chuyển đổi số trong lĩnh vực lao động không chỉ là câu chuyện công nghệ. Các chuyên gia cho rằng, yếu tố quyết định vẫn nằm ở khả năng thích ứng của NLĐ. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là thiếu việc làm mà là khoảng cách giữa kỹ năng của NLĐ và yêu cầu của thị trường. Tại nhiều nền kinh tế đang phát triển, khu vực phi chính thức còn lớn, đào tạo chưa theo kịp nhu cầu thực tế. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng số, cần đẩy mạnh đào tạo lại và nâng cao kỹ năng. Các kỹ năng số, kỹ năng mềm và khả năng thích ứng với môi trường làm việc linh hoạt sẽ trở thành yếu tố quyết định trong giai đoạn tới.