Người bệnh là bà Dương Thị Cúc (54 tuổi, quê Lâm Đồng) bị hoại tử hoàn toàn chỏm xương đùi khi mới 3 tuổi. Người bệnh sống trong tình trạng chân trái ngắn hơn chân phải từ 5–6 cm, biên độ vận động ngày càng giảm, đau tăng theo thời gian. Gần đây, cơn đau trở nên dữ dội khiến người bệnh mất dần khả năng đi lại và tìm đến Bệnh viện Quân y 175 để thăm khám.
Qua khám lâm sàng, làm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ nhận định đây là một trường hợp loạn sản khớp háng, hay còn gọi là Developmental Dysplasia of the Hip (DDH) - tình trạng khớp háng phát triển bất thường, trong đó ổ cối và chỏm xương đùi không tương hợp giải phẫu, dẫn đến trật hoặc bán trật khớp, biến dạng dần theo thời gian, hạn chế vận động và gây đau mạn tính. Trường hợp này ở mức độ loạn sản nặng, kèm theo biến dạng kéo dài gần 50 năm, khiến phẫu thuật thay khớp háng trở nên đặc biệt khó khăn.
Theo Đại tá, TS-BS Phan Đình Mừng, Giám đốc Viện Chấn thương Chỉnh hình, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, trong suốt 50 năm, biến dạng khớp háng đã làm thay đổi cấu trúc vùng ổ cối. Xương vùng ổ cối bị thoái triển, rất mỏng, xương mềm, dễ nguy cơ vỡ nếu can thiệp không đúng kỹ thuật. Phần mềm quanh khớp, bao khớp và các gân cơ bị co rút nhiều, khiến chi bên trái ngắn hơn bên phải khoảng 5–6 cm.
Về phía xương đùi, đầu trên xương đùi rất nhỏ, ống tủy hẹp, khiến nếu sử dụng các loại chuôi khớp háng thông thường thì rất khó có thể đưa vào được.
Ê-kíp phải tính toán phương án cắt xương đùi để giảm sức căng lên thần kinh tọa, đồng thời vẫn tái lập được tương đối chiều dài chi và chức năng khớp háng sau phẫu thuật. Để đối mặt với những thách thức lớn, ê-kíp quyết định ứng dụng công nghệ in 3D – giải pháp hiện đại được sử dụng rộng rãi trong chấn thương chỉnh hình.
Cụ thể, ê-kíp in ra một mô hình nhựa với kích thước tương ứng với xương chậu và đầu trên xương đùi của người bệnh. Dựa vào mô hình này, các bác sĩ đo đạc, ước lượng vị trí ổ cối tự nhiên, kích thước thật của ổ cối, cũng như kích thước ống tủy đầu trên xương đùi.
“Nhờ mô hình in 3D, chúng tôi xác định được loại khớp nhỏ nhất phù hợp với ống tủy hẹp của người bệnh. Đồng thời, lên kế hoạch tái tạo gờ ổ cối đã bị tiêu mất – cấu trúc cực kỳ quan trọng để ổ cối nhân tạo sau thay khớp chịu lực tốt nhất”, Đại tá, TS-BS Phan Đình Mừng thông tin.
Ca mổ kéo dài khoảng 4,5 giờ, ngắn hơn so với dự kiến. Đến ngày thứ sáu sau mổ, người bệnh hoàn toàn không có dấu hiệu tổn thương thần kinh tọa – biến chứng được xem là nặng nề nhất trong loại phẫu thuật này.
Do ổ cối được tái tạo bằng mảnh ghép xương, bệnh nhân được chỉ định chịu lực rất nhẹ trong 3–6 tháng để xương ghép liền tốt, trước khi có thể đi lại bình thường trên khớp háng nhân tạo.
