Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa bác bỏ đề xuất của Thái Lan về việc thành lập nhóm 5 nước xuất khẩu gạo gồm Thái Lan, Việt Nam, Myanmar, Campuchia, Lào theo kiểu các nước xuất khẩu dầu OPEC. Phát biểu với Hãng tin AFP bên lề hội nghị của ADB tại Madrid, Chủ tịch ADB, ông Haruhiko Kuroda cho rằng: “Các thị trường nông nghiệp nên theo định hướng thị trường. Sẽ không tốt cho cả những nhà xuất khẩu lẫn các nhà nhập khẩu nếu thành lập nhóm nước như vậy”. Cũng theo ông, điều quan trọng nhất hiện nay là gia tăng năng suất nông nghiệp trung hạn và dài hạn.
Thực ra, đề nghị thành lập nhóm nước xuất khẩu gạo nói trên đã được Thái Lan đưa ra cách đây 7 năm. Ý tưởng này vào lúc đó không được hưởng ứng nói chi đến thời điểm hiện nay khi giá gạo đang tăng ở mức cao kỷ lục. Vấn đề khó khăn nhất, theo các nhà phân tích, đó là các chính phủ trong nhóm 5 nước này khó có khả năng kiểm soát giá lúa do nông dân bán và xa hơn là họ khó có thể hợp tác chặt chẽ với nhau.
Chuyên gia kinh tế Graham Catterwell, người có kinh nghiệm 30 năm về Thái Lan và các nước trong khu vực nói với hãng tin Reuters: “Tôi không nghĩ rằng nhóm nước xuất khẩu gạo sẽ có thể hoạt động. Tất cả những gì họ có thể làm là đồng ý về một mức giá, nhưng họ không thể kiểm soát nguồn gạo như kiểu OPEC kiểm soát nguồn dầu”.
Chủ tịch Hiệp hội gạo Thái Lan Chookiat Ophaswongse thừa nhận: “Không giống như Việt Nam và Lào, chúng tôi không thể kiểm soát giá gạo như OPEC kiểm soát giá dầu vì chúng tôi không thể kiểm soát sản lượng gạo. Người nông dân sẽ đổ xô trồng lúa khi giá gạo tăng và sẽ chuyển sang các loại cây khác khi giá gạo giảm”.
Thậm chí nếu như nhóm này có thể kiểm soát được giá gạo, khách hàng vẫn có thể đi nơi khác, chẳng hạn như Ấn Độ để mua với giá thấp hơn. Xét về quy mô, 5 nước nói trên hiện với tổng sản lượng gạo là 60 triệu tấn mỗi năm, chiếm 14% tổng sản lượng gạo của thế giới. Còn ở khối OPEC, trữ lượng dầu của khối này chiếm 2/3 trữ lượng dầu thế giới và lượng dầu khai thác chiếm 30%-40% tổng sản lượng của thế giới.
Hơn nữa, nhiều quốc gia vốn không có ấn tượng tốt với khối OPEC trong bối cảnh giá dầu leo thang. Vì vậy, một nhóm các nước xuất khẩu gạo cho dù mới chỉ ở giai đoạn manh nha cũng không thể là tin vui, nhất là trong thời buổi giá cả lương thực leo thang từng ngày. Vì nhiều vấn đề như vậy nên bộ trưởng nông nghiệp các nước ASEAN sẽ có một cuộc thảo luận về đề xuất của Thái Lan trong cuộc họp vào tháng 9 tới. Xin mượn lời chuyên gia kinh tế Catterwell để kết thúc bài viết này khi ông cho rằng công việc của OPEC đơn giản hơn khi kiểm soát giá dầu vì “họ chỉ tắt hay mở máy bơm đã có thể kiểm soát được quota, còn đối với người nông dân trồng lúa thì làm thế nào để kiểm soát họ ở tất cả các nước?”
VŨ MINH
