“Bạn em ai cũng thành đạt chị ạ. Giỏi giang, sang, xịn, mịn”, em thở dài rồi chìm vào giấc ngủ chập chờn. Câu chuyện này không phải cá biệt. Nhiều người trẻ đang phải đối mặt với áp lực đồng trang lứa, nhất là ở thế hệ gen Z (nhóm người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1997-2012).
Đó là cảm giác lo lắng, tự ti khi bạn bè hoặc đồng nghiệp có những thành tựu mà bản thân chưa đạt được. Và sự hồ nghi năng lực bản thân là điều khó tránh khỏi.
Mạng xã hội là tác nhân quan trọng làm gia tăng cảm giác ấy. Chỉ vài phút lướt điện thoại, cuộc sống của bạn bè và đồng nghiệp lại khiến người trẻ tò mò. Một chiếc ô tô đời mới, một chuyến công tác nước ngoài, một căn hộ cao cấp, thậm chí một chiếc túi xách được ai đó đăng lên cũng khiến người trẻ có tâm trạng bất ổn.
Với sức ảnh hưởng khó kiểm soát của mạng xã hội, những tiêu chuẩn về thành công dần định hình trong nhận thức của một bộ phận giới trẻ. Đặc biệt, những tiêu chuẩn ấy thường đi với hình thức hào nhoáng hoặc hình tượng sang chảnh.
Áp lực đồng trang lứa cũng bắt nguồn từ nhu cầu được công nhận và được thuộc về một cộng đồng. Ở tuổi thanh thiếu niên, việc so sánh bản thân với những người xung quanh gần như là phản ứng tự nhiên.
Nhưng khi sự so sánh trở thành thói quen, người trẻ dễ đánh mất khả năng nhìn nhận đúng giá trị của chính mình. Kỳ vọng của gia đình cũng là một nguyên nhân ẩn sâu gây ra áp lực. Nếu không đủ vững vàng và tự tin, người trẻ sẽ luôn sống bằng tiêu chuẩn của người khác, thậm chí có thể đánh mất mình.
Thực tế, áp lực đồng trang lứa không hoàn toàn tiêu cực. Với “liều lượng” phù hợp, nó có thể trở thành động lực để người trẻ nỗ lực, phấn đấu. Nhưng nếu luôn lấy thành công của người khác làm thước đo cho giá trị bản thân, áp lực ấy sẽ trở thành con dao hai lưỡi: người trẻ bị tự ti, căng thẳng, mất phương hướng, thu mình khỏi các mối quan hệ xã hội - giống như em gái của tôi.
Khái niệm thành công của mỗi người rất khác nhau và đường đời mỗi người cũng hoàn toàn khác biệt. Trong hành trình đó, người trẻ có thể va vấp, sai lầm, đứng dậy và trưởng thành. Để rồi, người trẻ sẽ trở thành một phiên bản hoàn toàn khác biệt, với giá trị riêng biệt của bản thân, thay vì bị bủa vây trong áp lực đồng trang lứa.
