Bản nhạc hay nhất trong rừng

Tháng 9-1971, tôi mới về Ban Tổ chức Thành ủy Sài Gòn - Gia Định, thì bảo vệ dẫn khách vào:

- Cô Ba có bạn!

Tôi ngẩng đầu nhìn lên thì thấy nhạc sĩ Diệp Minh Tuyền, gương mặt anh buồn buồn, nhưng giọng nói vẫn sôi nổi.

- Các em đi mấy bữa, anh xin xuống Y4 liền mà không gặp…

Anh cũng bảo anh biết nhà thơ Hà Phương đã về quận 3 làm công tác Phụ vận. Tôi cười và trêu:

- Anh lại về quận 3 công tác Phụ vận luôn.

- Em giỡn anh hoài, là con trai ai về nổi Phụ vận. Xin xuống Y4 mà anh phải khó nhọc mới được đi, còn nói về quận… Chà… khó dữ!

Nhà thơ Hà Phương (bên trái) lúc ở chiến khu.

Quả vậy, khi nhận lệnh về công tác ở Y4 (khu Sài Gòn - Gia Định), bao người ái ngại vì chúng tôi về vùng ác liệt. Anh Trịnh Mai Diêm sang gặp hai chị em và đề nghị chúng tôi ở lại công tác tại Cục Điện ảnh trên R. Anh còn khen Hà Phương xinh và ăn ảnh, đóng phim rất tốt. Cả hai chúng tôi đều từ chối vì học nghề gì thì làm nghề đó, còn điện ảnh là nghề mà chúng tôi chưa từng nghĩ tới. Mới từ miền Bắc vào, chiều chiều khí rừng vẫn “tặng” chúng tôi những cơn sốt rét. Anh em trong B2 thi thoảng vẫn ra thăm, chỉ cho chúng tôi cách phòng tránh rắn cắn, hoặc gặp máy bay trinh sát thì ở đâu ngồi đó đừng bỏ chạy, khi chúng phát hiện mục tiêu sẽ gọi A37 lên thả bom. Trong số anh em vào miền Nam trước đến thăm chúng tôi có nhạc sĩ Lư Nhất Vũ, Diệp Minh Tuyền. Hai anh thường nhắc nhiều về Hà Nội, Hải Phòng, nơi các anh dày công học tập tại đó. Khi chưa quen với hoàn cảnh sống ở R, chúng tôi lại nhận lệnh về Y4 công tác. Đoàn có tất cả 8 anh em: Phan An, Phan Xuân Biên, Khuynh Diệp, Nguyễn Văn Sơn, Hà Công Tài, Nguyễn Khắc Thuần cùng hai chị em. Mỗi người lên xe Honda đi từ R về Ban Tổ chức Thành ủy lúc đó đóng ở Chor 9. Về đến Ban tổ chức Thành ủy Sài Gòn - Gia Định, chúng tôi được phân công: Tôi ở lại Ban Tổ chức công tác tại phòng: các nhà tù phía Nam. Nguyễn Văn Sơn công tác tổ chức lo hậu cần nội bộ. Phan An về công tác Thành đoàn. Phan Xuân Biên làm thư ký cho ông Ba Đặng (Trần Hải Phụng), Hà Công Tài làm thư ký cho ông Năm Xuân (Mai Chí Thọ). Hà Phương công tác ở Phụ vận Sài Gòn - Chợ Lớn. Khuynh Diệp làm thư ký cho ông Mười Thơ, Nguyễn Khắc Thuần về Hội Văn nghệ Sài Gòn - Gia Định. Cả 8 anh em chúng tôi đều trưởng thành từ mảnh đất Sài Gòn - Gia Định, nhiều người là giáo sư, là nhà báo, nhà văn, có người là cán bộ Thành ủy Sài Gòn - Gia Định, phụ trách tuyên giáo.

Anh Diệp Minh Tuyền là con trai thầy Diệp Minh Châu - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội - nơi ấy 8 anh em chúng tôi từng học tập. Gặp con của thầy, chúng tôi rất quý anh.

Gặp tôi, anh lục trong cặp lôi ra một bản nhạc:

- Bao giờ gặp Hà Phương, nói anh tặng bản nhạc mới!

- Tôi cầm bản nhạc có tựa đề: Ngày mai em về hướng bom rơi, bên dưới có đề tặng HP. Tôi nói đùa: - Nhìn bản nhạc rối rít thế này làm sao mà biết hát!

Gương mặt anh thoáng đỏ bừng, nhưng anh vội hát ngay: Ngày mai em về hướng bom rơi. Nơi B-52 cày nát bầu trời. Nơi pháo nổ lắc lư cánh võng. Mìn claymore rắc cả lối mòn. Ngày mai em về hướng bom rơi...

Anh hát, tôi nhìn bản nhạc cũng hát theo. Sau này hát mãi bài hát trên, tôi thấy bài hát càng hay. Hát xong, anh tâm sự: Khi các em lên xe về Y4, anh ghé qua hầm thì các em vừa đi. Anh buồn lắm, đêm ấy không ngủ được, anh dậy làm một mạch xong bản nhạc. Anh hát thử lần đầu thì trời sắp sáng. Bỗng B-52 ồ ạt đến dội bom. Thường theo thói quen, anh lên hầm xem bom bỏ nơi nào. Đang đi, bỗng giật mình, căn hầm hôm qua hai em ở đã trúng bom B-52. Rồi anh tự an ủi: hai em đi về nơi ác liệt lại không bị chết, nếu ở lại thì anh đã phải đi chôn các em rồi.

… Tiếng giao liên hỏi thăm anh Tuyền ngoài ngõ, anh tạm biệt tôi để giao liên đưa anh bằng xe Honda về R. Đây là bài hát tôi hát trong rừng thấy hay nhất. Sau này, tôi và Hà Phương hay hát bài này. Khi mở hộp thư Thư viện về nhạc sĩ Diệp Minh Tuyền, tôi vẫn thấy bài hát Ngày mai em về hướng bom rơi đứng thứ 5 trong những bản nhạc anh sáng tác. Còn tôi mãi mãi thấy bài hát Ngày mai em về hướng bom rơi là bài hay nhất thuở ở rừng.

TRẦN THỊ THẮNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

 Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng

Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng: Luôn cảm thấy mình “sinh ra để làm nhà văn”

Cùng với Chang hoang dã - Gấu, cuốn sách Súng, vi trùng và thép (Omega Plus và NXB Thế giới) của tác giả Jared Diamond đã vinh dự nhận được giải A Giải thưởng Sách quốc gia năm 2021. Phóng viên Báo SGGP có cuộc trò chuyện với dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng, người đã chuyển ngữ cuốn sách trên sang tiếng Việt cách đây 14 năm. 

Phim

Nữ đạo diễn 9X thắng giải phim tài liệu quốc tế

Hà Lệ Diễm là đại diện duy nhất của Việt Nam vừa được vinh danh giải thưởng cao quý tại LHP tài liệu quốc tế Amsterdam (IDFA) - LHP tài liệu lớn nhất thế giới được tổ chức từ năm 1998.

Âm nhạc

Sân khấu

Cuộc thi viết hát ru, hò, lý Gió đưa gió đẩy

Đây là hoạt động văn hóa được Hội đồng Anh hỗ trợ nhóm Cultura Fish (Hiếu Văn Ngư) thực hiện, nằm trong khuôn khổ dự án Di sản kết nối, nhằm bảo tồn và phát triển các loại hình di sản nhạc và phim của Việt Nam, đặc biệt chú trọng đến các giá trị văn hóa nghệ thuật không được nhiều người biết đến và có nguy cơ mai một. 

Sách và cuộc sống

Những cuốn sách cuối cùng của nhà văn Lê Văn Nghĩa

Cùng với Sài Gòn những mảnh ghép rời ký ức (NXB Trẻ), 2 tập truyện trào phúng Điệp viên Không Không Thấy và Đại Văn Mỗ và Điệp viên Không Không Thấy và nhà thơ Thần Giáng (NXB Tổng hợp TPHCM), là những cuốn sách cuối cùng của nhà văn Lê Văn Nghĩa (1953 - 2021).

Sáng tác

Làm dâu

Ngày mẹ theo cha về làm dâu
Đồng trước nhà cạn khô
Nắng tháng sáu rát mặt 
Cồn cột vét chum, gạo còn một nhúm
Thả lá khoai lang nấu loãng cầm lòng.

Mỹ thuật

Giọt nước mắt rơi vào trong tranh

Thành phố vượt qua những ngày “mưa bão” từ cuộc chiến chống dịch, các hoạt động dần được nới lỏng…, nhưng nỗi buồn cứ len lỏi, tưởng chừng như mới hôm qua. Đó là dòng nước mắt từ những cuộc đời có thật rơi vào từng đường cọ, nét vẽ của họa sĩ Lê Sa Long.