* TS NGUYỄN ĐỨC KIÊN, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế cho Thủ tướng Chính phủ:
Xây dựng cơ chế hấp dẫn để thu hút đầu tư vào khoa học công nghệ
Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, quán triệt sâu sắc phương châm “TPHCM vì cả nước, cả nước vì TPHCM” là bước đi quan trọng, vạch ra tầm nhìn chiến lược để TPHCM trở thành một đô thị toàn cầu, phát triển toàn diện.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, TPHCM cần thay đổi mô hình tăng trưởng để khai thác tốt nhất tiềm năng, cụ thể là phải chuyển sang mô hình phát triển mới, lấy công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, dịch vụ kỹ thuật cao và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng thay vì tiếp tục phát triển theo mô hình công nghiệp truyền thống, dựa vào gia công, lao động giá rẻ và các ngành sử dụng nhiều đất đai.
TPHCM có quy mô thị trường lớn, vị trí trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, hệ thống cảng biển - logistics phát triển và khả năng thu hút đầu tư mạnh. TPHCM cũng đang sở hữu lợi thế rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ trí thức, chuyên gia công nghệ và lực lượng lao động trẻ. Nếu biết cách khai thác, đó chính là những động lực quan trọng nhất để thành phố bứt phá trong giai đoạn tới.
* PGS-TS BÙI HOÀI SƠN, Đại biểu Quốc hội khóa XVI:
Văn hóa làm nên tầm vóc thành phố mang tên Bác
Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới không chỉ mở ra tầm nhìn về một đô thị toàn cầu, mà còn đặt ra yêu cầu rất sâu sắc: phát triển toàn diện văn hóa và con người thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, xứng đáng với Thành phố mang tên Bác.
Nghị quyết 09 nhấn mạnh yêu cầu xây dựng văn hóa và con người TPHCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình, chúng ta thấy ở đó không chỉ là một nhiệm vụ của ngành văn hóa, mà là định hướng căn cốt cho toàn bộ mô hình phát triển.
Một đô thị toàn cầu không thể chỉ đo bằng những tòa nhà cao tầng, tuyến metro, những trung tâm tài chính, khu công nghệ cao hay tốc độ tăng trưởng GRDP. Một đô thị toàn cầu phải được đo bằng chất lượng sống của người dân, bằng không gian công cộng, bằng sự an toàn, tử tế, sáng tạo, bao dung, bằng cách thành phố gìn giữ ký ức và mở ra cơ hội cho mỗi con người.
TPHCM càng hiện đại bao nhiêu, càng cần giữ gìn chiều sâu văn hóa bấy nhiêu. Đô thị hóa không được làm đứt gãy ký ức cộng đồng. Toàn cầu hóa không được làm phai nhạt bản sắc. Tăng trưởng kinh tế không được khiến những giá trị nghĩa tình bị lùi lại phía sau. Hai chữ “nghĩa tình” cần được xem là tài sản văn hóa đặc biệt của TPHCM. Chính nghĩa tình đã làm nên sức hấp dẫn của thành phố này, khiến bao người đến rồi ở lại, lao động rồi gắn bó, xa rồi vẫn nhớ.
* PGS-TS ĐINH TRỌNG THỊNH, Chuyên gia kinh tế, Học viện Tài chính:
Tầm nhìn xa về phát triển thành phố
Nghị quyết 09 đã đặt ra một lộ trình toàn diện và đột phá để xây dựng, phát triển TPHCM với các nhóm giải pháp lớn, từ đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, quy hoạch hạ tầng đến phát triển văn hóa, con người. Đầu tiên, Nghị quyết 09 thể hiện rõ sự đột phá mạnh mẽ về thể chế.
Quyền hạn được phân cấp, phân quyền triệt để cho từng chủ thể, từng cấp cũng như được chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn địa phương, kể cả khi chưa có quy định của các cơ quan Trung ương.
Nghị quyết cũng cho phép TPHCM chủ động thí điểm các cơ chế, chính sách mới theo hình thức thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), tự xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng vượt trội hơn quy chuẩn quốc gia và triển khai xã hội hóa có kiểm soát một số khâu chuyên môn trong giải quyết thủ tục hành chính.
Tiếp đó, Nghị quyết 09 đã xác định TPHCM phải tiên phong chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên nền tảng kinh tế tri thức, chuyển đổi số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Đáng chú ý, kinh tế tư nhân được xác định là “một động lực quan trọng nhất”, được đặt vào cấu trúc tăng trưởng mới, với mục tiêu đến năm 2030 chiếm khoảng 40% GRDP của thành phố. Điều này cũng có nghĩa trong mô hình tăng trưởng mới, kinh tế tư nhân không phải là “đứng bên lề” chính sách, mà trở thành lực lượng đồng kiến tạo tăng trưởng, đổi mới và sức cạnh tranh của siêu đô thị.
* TS HỒ NGỌC ĐĂNG, Học viện Cán bộ TPHCM:
Chuyển mạnh sang lãnh đạo theo chiến lược
TPHCM cần sớm cụ thể hóa Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, trong đó trọng tâm đầu tiên là đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng tăng cường vai trò hoạch định chiến lược, hoàn thiện thể chế.
Theo đó, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị không thể tiếp tục vận hành theo mô hình “quản lý theo tầng nấc”, mà phải chuyển mạnh sang “lãnh đạo theo chiến lược - quản trị theo dữ liệu - phục vụ theo kết quả”.
Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu quản trị siêu đô thị. Cán bộ cơ sở không chỉ làm công việc hành chính đơn thuần mà phải có năng lực “quản trị đô thị tại hiện trường”.
Một nghị quyết mới mang tầm chiến lược cần kiến tạo mô hình Đảng lãnh đạo đủ tầm, chính quyền đủ quyền hành động, cán bộ đủ năng lực thực thi, nhân dân đủ điều kiện giám sát, nguồn lực đủ mạnh để TPHCM phát triển đúng vị thế đầu tàu kinh tế và siêu đô thị lớn nhất cả nước.
* ThS VŨ SƠN, Viện Nghiên cứu và tư vấn phát triển vùng, Đại học Kinh tế TPHCM:
Phát triển không gian đô thị theo tư duy vùng
Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị cho thấy tầm nhìn dài hạn, đặt TPHCM vào vị trí trung tâm tăng trưởng của cả vùng Đông Nam bộ và cả nước, thay vì phát triển theo tư duy địa giới hành chính như trước đây. Tôi cho rằng tinh thần của Nghị quyết 09 rất đúng và trúng ở chỗ xem hạ tầng liên kết vùng là động lực dẫn dắt phát triển.
Khi các tuyến vành đai, cao tốc, đường sắt đô thị, logistics cảng biển được kết nối đồng bộ, TPHCM sẽ giảm áp lực khu vực trung tâm, đồng thời hình thành các cực tăng trưởng mới về công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo.
Ở góc độ quy hoạch, điều quan trọng hiện nay là thành phố cần nhanh chóng chuyển tư duy từ “quy hoạch nội đô” sang “quy hoạch tích hợp vùng đô thị”. Điều này đòi hỏi cơ chế phối hợp thực chất giữa các địa phương trong vùng, đặc biệt ở các lĩnh vực giao thông, sử dụng đất, phát triển công nghiệp và phân bổ dân cư. Bởi nếu mỗi địa phương vẫn phát triển theo cách riêng thì rất khó tạo ra sức mạnh tổng thể.
Bên cạnh đó, TPHCM cũng cần ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch dùng chung, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đô thị và nâng cao chất lượng dự báo phát triển dân số, hạ tầng. Quy hoạch phải đi trước một bước và có tính ổn định dài hạn để tạo niềm tin cho nhà đầu tư.
* ThS NGUYỄN BẢO MINH, Bí thư Đoàn Cơ quan Đại học Quốc gia TPHCM:
Lực lượng tiên phong đưa TPHCM trở thành trung tâm tri thức
Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị mở ra rất nhiều kỳ vọng và cơ hội cho thanh niên, sinh viên TPHCM trong giai đoạn tới. Khi TPHCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của khu vực, thanh niên và sinh viên sẽ có cơ hội tiếp cận với các chương trình đào tạo tiên tiến, môi trường học tập hiện đại, chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam.
Việc TPHCM thúc đẩy liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và viện nghiên cứu cũng sẽ giúp sinh viên được tham gia nhiều hơn vào các dự án thực tiễn, nghiên cứu ứng dụng và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, chủ trương có cơ chế đột phá để thu hút, đào tạo và sử dụng nhân tài sẽ tạo thêm động lực để người trẻ dám theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học, sáng tạo và cống hiến lâu dài. Thế hệ thanh niên hôm nay hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong đưa TPHCM trở thành trung tâm tri thức, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực hàng đầu khu vực trong tương lai.
