“Cánh én” báo tin xuân

Hơn 1 thế kỷ đậm dấu ấn văn hóa Việt

Đã thành thông lệ, những ngày cuối năm, một trong những điều mong đợi của không ít độc giả chính là những tờ báo xuân. Mọi người mua đọc lai rai mấy ngày tết hay để tặng bạn bè, người thân như một món quà tinh thần cho năm mới. Theo nghiên cứu của cụ Vương Hồng Sển, tờ Nam Phong số ra Tết năm 1918 được xem là “thủy tổ” của báo xuân Việt Nam. Tờ báo ra đời như một món quà cho độc giả của Nam Phong, đồng thời tạo một ấn phẩm, một lối riêng cho độc giả trong dịp tết.

“Trong quá trình chúng tôi tiếp cận các tờ báo xưa, có một số tờ tuy chưa phải là báo xuân nhưng đã có những tuyến bài về xuân và mang hơi hướng xuân như Gia Định Báo năm 1869, Thông loại khóa trình năm 1889, Nam Kỳ năm 1898… Nhưng nếu để gọi là khởi đầu của báo xuân, đúng như cụ Vương Hồng Sển nhận định, chính là tờ Nam Phong số Tết Mậu Ngọ 1918. Như vậy, báo xuân của chúng ta đã trải qua hơn 100 năm, trở thành món ăn tinh thần đầy ý nghĩa để công chúng vui xuân thưởng tết”, ông Trần Đình Ba, Phó Giám đốc - Phó Tổng Biên tập NXB Tổng hợp TPHCM, thông tin.

Theo ThS Đoàn Thị Thoa, Phó Trưởng khoa Báo chí - Truyền thông, Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II, báo xuân là một đặc san rất đặc biệt đối với công chúng yêu thích sách báo nói chung, như một sự ghi nhận những sự kiện đã qua của đất nước, hay những giá trị về văn hóa tinh thần của dân tộc, tiếp tục được lưu truyền và gìn giữ, cũng như được tiếp biến với văn hóa thế giới để tạo ra những tinh hoa trong đời sống mới. Báo xuân của Việt Nam mang đậm văn hóa Việt qua mỗi năm. Đó là điều mà mỗi người, trong mỗi dịp tết đến xuân về đều rất háo hức, tìm mua những tờ báo xuân yêu thích như một món quà về mặt tinh thần, đón chào năm mới với nhiều ước mong cho sự bình an và phát triển.

Đón xuân online

Ý tưởng tổ chức bàn tròn và triển lãm “Báo xuân tiến bước thời đại số” đến từ nhà báo Trung Nghĩa, Đại sứ Văn hóa đọc TPHCM nhiệm kỳ 2023-2024. Gần đây, anh thường sưu tầm bìa báo xuân và tải lên mạng xã hội, như một cách “triển lãm online”. Theo anh, nét văn hóa thưởng thức báo xuân đang được tiếp nối bằng những giai phẩm xuân vẫn được các tòa soạn báo thực hiện công phu, tâm huyết, phong phú và đa dạng. Sức sống bền bỉ và sự tiến hóa không ngừng của báo xuân còn thể hiện ở báo điện tử với các thông tin liên tục cập nhật trong suốt các ngày tết, như một hành trình bảo tồn giá trị văn hóa cốt lõi, hội nhập cùng thời đại số - kỷ nguyên mới để tiếp cận độc giả hôm nay.

Nhà báo Trung Nghĩa lý giải: Vài năm trở lại đây, những giai phẩm xuân bản giấy truyền thống được số hóa hữu hiệu, trở thành e-paper lưu trữ trên nền tảng mạng và bất cứ ai cũng có thể đọc online mọi lúc mọi nơi, kể cả kiều bào ở nước ngoài. Điều này góp phần bảo tồn giá trị văn hóa và lợi ích tri thức hàm chứa trong báo xuân, đồng thời giúp báo xuân thời đại số dễ dàng hơn trong hành trình tiếp cận thế hệ độc giả trẻ, sinh viên học sinh hôm nay.

ThS Đoàn Thị Thoa đồng tình, bên cạnh lưu giữ một giai phẩm xuân trong nhà giống như một món quà tinh thần, việc những tờ báo xuân được số hóa hay những trang báo điện tử tập trung cập nhật tin tức trong những ngày tết khi báo in tạm nghỉ, là một xu thế phù hợp với thời đại ngày nay. Từ kinh nghiệm giảng dạy và quan sát cá nhân, ThS Đoàn Thị Thoa đánh giá cao công tác tổ chức và thực hiện của những tờ báo điện tử, đã tạo nên không khí “xuân online” rất vui vẻ, nhiều thông tin hữu ích và tích cực cho bạn đọc trong và ngoài nước.