Châu Âu phụ thuộc nặng vào Mỹ

Báo Le Monde (Pháp) vừa đăng bài viết đáng chú ý, trong đó nêu bật nhiều lĩnh vực kinh tế chiến lược (công nghiệp quốc phòng, không gian, viễn thông, các dịch vụ kỹ thuật số, năng lượng và mạng lưới thanh toán) của châu Âu đang phụ thuộc Mỹ.

Một tàu chở khí hóa lỏng từ Mỹ dỡ hàng tại một cảng ở Hy Lạp. Ảnh: GETTY IMAGES
Một tàu chở khí hóa lỏng từ Mỹ dỡ hàng tại một cảng ở Hy Lạp. Ảnh: GETTY IMAGES

Theo Báo Le Monde, trong lúc Washington đe dọa giành quyền kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch, quốc gia châu Âu này thực tế đang bảo vệ không phận của mình bằng chiến đấu cơ F-35 do tập đoàn Mỹ Lockheed Martin sản xuất. Giới chuyên gia cho biết, Mỹ có thể chi phối, vô hiệu hóa từ xa loại chiến đấu cơ này, ví dụ như thông qua các phần mềm cài đặt trên phi cơ. Đan Mạch chỉ là một trong 13 quốc gia châu Âu sử dụng chiến đấu cơ F-35. Theo Le Monde, F-35 là một biểu tượng của sự phụ thuộc nguy hiểm vào Mỹ.

Trong khi đó, cuộc xung đột tại Ukraine khiến châu Âu càng phụ thuộc nặng nề hơn vào vũ khí Mỹ. Theo dữ liệu của Viện Quốc tế nghiên cứu về hòa bình ở Stockholm (Thụy Điển), trong giai đoạn 2020-2024, số lượng vũ khí châu Âu nhập khẩu tăng 155%, với hơn một nửa từ Mỹ, chủ yếu để cung cấp cho Kiev.

Không chỉ bán vũ khí, Mỹ còn đặt công nghiệp quân sự của châu Âu vào thế phụ thuộc lâu dài. Ví dụ, phần thân máy bay F-35 bán cho châu Âu do tập đoàn Đức Rheinmetall sản xuất và tập đoàn Italy Leonardo lắp ráp tại Italy. Phó Giám đốc Viện Quan hệ quốc tế và Chiến lược Pháp (IRIS) Jean-Pierre Maulny chỉ trích việc các công ty Đức ký kết hợp đồng sản xuất máy bay không người lái và tên lửa hành trình với startup quân sự Mỹ Anduril. Theo đó, các hợp tác công nghiệp quân sự với Mỹ mang những lợi ích trước mắt, nhưng cản trở sự trỗi dậy của ngành quân sự châu Âu.

Với thông tin vệ tinh, 90% dữ liệu cho phép giám sát từ không gian (cả dân sự, quân sự) của châu Âu phụ thuộc vào các hệ thống của Mỹ. Trong lĩnh vực viễn thông cũng vậy. Theo trang mạng chuyên về viễn thông qua mạng dưới biển TeleGeography, 11/21 đường cáp ngầm qua đại dương, nối Mỹ với châu Âu, do các tập đoàn Mỹ kiểm soát. Những dịch vụ kỹ thuật số cũng bị nhóm GAFAM (Google, Apple, Facebook, Amazon và Microsoft) chi phối áp đảo. Theo kết quả một nghiên cứu của Cigref (Câu lạc bộ Tin học của các doanh nghiệp Pháp), GAFAM thu hút đến 83% chi phí của châu Âu cho các dịch vụ từ phần mềm đến điện toán đám mây, với tổng số tiền 265 tỷ USD/năm. Một người phụ trách của Cigref đã cảnh báo nguy cơ nhãn tiền: Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể ra lệnh các công ty Mỹ ngừng cung cấp dịch vụ kỹ thuật số cho Đan Mạch. Kịch bản này cũng có thể mở rộng cho châu Âu nói chung.

Hai lĩnh vực kinh tế chiến lược khác mà châu Âu phụ thuộc nặng nề vào Mỹ là năng lượng và các dịch vụ thanh toán. Về mặt năng lượng, thay vì khí đốt của Nga, châu Âu giờ đây đang phụ thuộc vào khí hóa lỏng của Mỹ (ước tính đến 80% vào năm 2030). Về mặt dịch vụ thanh toán, hai công ty Mỹ VISA và MasterCard quản lý đến hơn 60% các thanh toán bằng thẻ tín dụng của châu Âu.

Tin cùng chuyên mục