Lúng túng do tiếp cận thông tin không trọn vẹn
Những ngày gần đây, sau khi Nghị định số 174/2026/NĐ-CP được ban hành, trên nhiều diễn đàn mạng xã hội xuất hiện không ít thắc mắc liên quan đến quy định xử phạt đối với việc chia sẻ bài báo.
Chị Huỳnh Ngọc Yến (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM) tham gia rất nhiều nhóm Zalo từ gia đình cho đến bạn bè, mỗi khi có thông tin về cảnh báo lừa đảo hay các chính sách mới của Nhà nước, quy định mới của pháp luật từ các cơ quan báo chí, chị thường chia sẻ để mọi người cùng cập nhật.
“Từ khi nghe nói hành vi chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng xã hội có thể bị xử phạt, tôi phân vân không biết sau này còn nên gửi đường dẫn (link) chia sẻ hay không”, chị Yến băn khoăn.
Trong khi đó, anh Trần Hữu Văn (phường Tân Hưng, TPHCM) cũng phân vân là nếu chỉ bấm nút chia sẻ để mọi người đọc bài gốc thì có khác với việc chép cả bài lên Facebook hay fanpage. Người dùng mạng xã hội rất khó nhận biết đâu là ranh giới giữa hai hành vi này nếu không tìm hiểu quy định.
Theo các chuyên gia pháp lý, để hiểu đúng quy định, cần nhìn vào phạm vi điều chỉnh của điểm d, khoản 1 Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP. Cụ thể, Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định “Phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc chưa được phép lưu hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu”. Như vậy, đối tượng mà quy định hướng tới không phải là mọi hành vi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, mà là việc sử dụng tác phẩm báo chí trái quy định về quyền sở hữu trí tuệ.
Nguồn phải chính thức, hợp pháp
ThS Nguyễn Đức Hiếu, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM, cho biết, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không quy định việc người dân chia sẻ mọi thông tin, mọi bài báo trên mạng xã hội đều sẽ bị xử phạt. Quy định tập trung vào hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm khi không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc đối với các tác phẩm chưa được phép lưu hành, đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu. Đối với hành vi này, mức xử phạt được quy định từ 20-30 triệu đồng và có thể kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Theo ThS Nguyễn Đức Hiếu, người sử dụng mạng xã hội cần phân biệt giữa việc chia sẻ thông tin báo chí và việc sử dụng lại trái phép nội dung báo chí. Việc đăng tải một đường dẫn bài viết của cơ quan báo chí nhằm giới thiệu hoặc dẫn người đọc đến nguồn thông tin gốc, về bản chất không phải là hành vi sao chép hay đăng lại tác phẩm báo chí. Tuy nhiên, việc chia sẻ vẫn cần bảo đảm rằng nguồn thông tin được dẫn đến là hợp pháp và không thuộc trường hợp nội dung bị pháp luật cấm.
Website đăng lại bài báo trái phép sẽ bị xử phạt
Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không chỉ điều chỉnh hành vi chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng xã hội mà còn quy định chế tài riêng đối với trang thông tin điện tử. Theo điểm d, khoản 3 Điều 93, hành vi đăng, phát tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc đối với tác phẩm chưa được phép lưu hành, đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu sẽ bị phạt từ 30-40 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, khoản 4 Điều 93 còn quy định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Điều 5 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP cho phép cơ quan có thẩm quyền tạm giữ tên miền “.vn” hoặc tên miền quốc tế của tổ chức, cá nhân tại Việt Nam để phục vụ việc xử lý vi phạm theo quy định.
Ngược lại, hành vi sao chép toàn bộ bài viết, đăng lại nội dung báo chí trên trang cá nhân, website hoặc nền tảng khác mà không được phép của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ; hoặc khai thác lại nội dung báo chí nhằm thu hút lượt xem, tạo tương tác, phục vụ mục đích kinh doanh, quảng cáo, tạo nguồn thu trực tiếp hoặc gián tiếp có thể làm phát sinh vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và trách nhiệm pháp lý là vi phạm. Quy định này nhằm bảo vệ quyền của cơ quan báo chí, tác giả và chủ thể quyền liên quan.
Để chia sẻ thông tin báo chí một cách an toàn, mọi người nên ưu tiên chia sẻ đường dẫn từ nguồn chính thức, ghi rõ nguồn khi trích dẫn. Khi chia sẻ thì chỉ sử dụng phần nội dung cần thiết cho mục đích bình luận và tránh đăng lại toàn bộ tác phẩm khi chưa có sự cho phép của chủ thể quyền đối với tác phẩm.
