Sáng 11-4, sau khi nghe các đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận về 3 dự án luật: Luật Hộ tịch (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã giải trình, làm rõ một số nội dung.
Liên quan tới quy định về phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng thông tin, theo các luật và nghị định hiện hành, về nguyên tắc Luật Công chứng không quy định cụ thể loại giao dịch nào phải công chứng, mà thực hiện theo quy định của luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và một số luật khác có quy định về những giao dịch phải công chứng.
Theo phương án đề xuất của dự thảo luật, Chính phủ đề nghị giảm từ 22 loại giao dịch phải công chứng xuống còn 16 loại và thu hẹp lại theo hướng chỉ được quy định trong luật. Quy định theo hướng này sẽ cắt giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân.
Hiện nay, Bộ Tư pháp đang tổng hợp các quy định từ các luật chuyên ngành để công bố công khai danh mục này trên cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp.
Giải trình về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản theo địa hạt tỉnh, thành phố (điều 44), Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định, quy định này hiện vẫn cần thiết. Trong bối cảnh cơ sở dữ liệu công chứng tập trung toàn quốc đang trong quá trình xây dựng, chưa được liên thông hoàn toàn, việc duy trì địa hạt giúp công chứng viên kiểm tra thực tế tài sản và xác thực nhân thân tốt nhất, từ đó ngăn chặn gian lận, lừa đảo đối với loại tài sản có giá trị lớn này.
Cùng với đó, dự thảo luật đã đưa ra bước cải cách quan trọng là thu hẹp phạm vi địa hạt. Thẩm quyền địa hạt sẽ chỉ áp dụng với các giao dịch trực tiếp có đối tượng là bất động sản. Các giao dịch gián tiếp như hợp đồng ủy quyền, chuyển nhượng hợp đồng mua bán bất động sản sẽ không còn bị bó buộc theo địa giới hành chính mà có thể thực hiện tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào trên toàn quốc.
Khi hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông quốc gia hoàn thiện, Chính phủ sẽ xem xét bãi bỏ hoàn toàn quy định về địa hạt.
Liên quan đến các ý kiến về giao dịch đặt cọc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng làm rõ: Đây không phải là loại giao dịch bắt buộc phải công chứng mà chỉ thuộc diện phải thực hiện theo địa hạt nếu các bên có nhu cầu công chứng.
Về công chứng ngoài trụ sở, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành. Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, quy định hiện tại đã bao quát đầy đủ các đối tượng đặc thù như người già yếu, người đang điều trị nội trú, người bị tạm giữ, tạm giam. Việc duy trì quy định này giúp đảm bảo sự cân bằng giữa tính chặt chẽ của quy trình công chứng và sự thuận tiện cho người dân.
Trước đó, ĐB Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề xuất có thể áp dụng công chứng từ xa, giúp tiết kiệm công sức, thời gian của người dân. Thông tin vấn đề này, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, kinh nghiệm thế giới cho thấy khi áp dụng công chứng từ xa nên thận trọng, làm từng bước và làm phù hợp với khả năng, hoàn thiện về mặt công nghệ.
"Chúng tôi ghi nhận ý kiến này và sẽ báo cáo Chính phủ tiếp tục chỉ đạo thực hiện trong thời gian tới khi điều kiện cho phép và sẽ thực hiện từng bước", Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nói.
