Nhiều vụ cướp tàu đáng lo
Theo CNN, các chuyên gia an ninh hàng hải cảnh báo hoạt động cướp biển ngoài khơi Somalia đang có dấu hiệu quay trở lại, sau nhiều năm bị kiểm soát nhờ sự hiện diện của lực lượng hải quân quốc tế. Những báo cáo an ninh biển cho thấy từ cuối năm 2025 đến nay đã ghi nhận hàng loạt vụ tàu cá, tàu thương mại và phương tiện nhỏ bị tấn công, cướp hoặc bắt giữ trái phép tại vùng biển ngoài khơi Somalia, Yemen và vịnh Aden. Nhiều nhóm tội phạm biển vẫn duy trì khả năng hoạt động xa bờ với sự hỗ trợ của các “tàu mẹ”.
Theo Cơ quan Điều phối thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), cướp biển Somalia đang giữ ít nhất 3 tàu, gồm 2 tàu chở dầu và 1 tàu hàng vận chuyển xi măng. Những tàu này bị giữ từ ngày 21-4 đến 2-5, trong đó có một tàu bị cướp ngoài khơi Yemen, đưa về Somalia. UKMTO đánh giá mức độ đe dọa cướp biển tại vùng biển Somalia vẫn ở mức “nghiêm trọng”.
Giới chuyên gia cho rằng một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng tái xuất hiện cướp biển là tình trạng khó khăn kinh tế kéo dài tại Somalia. Giá lương thực, nhiên liệu và phân bón tăng mạnh, trong khi nguồn viện trợ quốc tế bị cắt giảm, khiến nhiều cộng đồng ven biển mất sinh kế và khó tiếp cận các chương trình hỗ trợ. Khó khăn khiến một bộ phận thanh niên địa phương tham gia vào những hoạt động tội phạm trên biển.
Tác động của xung đột Trung Đông
Nhiều chuyên gia cho rằng xung đột leo thang tại Trung Đông, nhất là các diễn biến liên quan Iran và các cuộc tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ, đã làm thay đổi đáng kể luồng vận tải hàng hải quốc tế. Nhiều hãng vận tải phải điều chỉnh hải trình, tránh các khu vực rủi ro như eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và nhiều nguyên liệu quan trọng của thế giới. Nhiều tàu hàng lựa chọn đi vòng qua mũi phía Nam châu Phi, khiến hành trình tăng thêm nhiều tuần, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và vận hành tăng thêm khoảng 1 triệu USD mỗi tàu. Việc đổi tuyến cũng làm lưu lượng tàu qua vùng biển gần Somalia tăng mạnh, vô tình đưa nhiều tàu thương mại vào khu vực hoạt động của những nhóm cướp biển.
Theo giảng viên quan hệ quốc tế Manu Lekunze thuộc Đại học Aberdeen (Scotland), chiến sự tại Iran đã tạo ra khoảng trống an ninh mới khi một số lực lượng hải quân quốc tế phải ưu tiên nhiệm vụ hộ tống tàu hàng qua eo biển Hormuz, thay vì tập trung chống cướp biển tại Tây Ấn Độ Dương. Việc này đã tạo cơ hội cho các mạng lưới cướp biển tái hoạt động.
Lực lượng hải quân Liên minh châu Âu (EU) trong Chiến dịch Atalanta cũng xác nhận số vụ cướp biển gần đây có xu hướng gia tăng, đồng thời cho biết lực lượng này từng giải cứu thành công một tàu treo cờ Iran bị cướp ngoài khơi Somalia. EU khẳng định vẫn duy trì lực lượng chống cướp biển như trước và tiếp tục phối hợp với các đối tác quốc tế cùng chính quyền Somalia để ngăn chặn các mối đe dọa trên biển.
Năm 2011, nạn cướp biển Somalia từng lên tới đỉnh điểm với 237 vụ việc, gây thiệt hại khoảng 7 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu và khiến hơn 3.800 thuyền viên trở thành nạn nhân của các cuộc tấn công bằng súng trường, súng chống tăng.
