Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm thay thế các quy định cũ từ năm 2014. Những thay đổi quan trọng bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục, cho phép đăng ký trực tuyến toàn trình và không phụ thuộc vào địa giới hành chính để tạo thuận lợi tối đa cho người dân. Bên cạnh đó, dự thảo còn bổ sung các quy định bảo vệ quyền lợi cho người gốc Việt chưa xác định quốc tịch và trẻ em có yếu tố nước ngoài.
Cụ thể, dự thảo giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện hộ tịch. Việc đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú. Trên nguyên tắc ưu tiên dữ liệu điện tử, giấy tờ hộ tịch bằng giấy chỉ còn sử dụng chủ yếu đối với đăng ký kết hôn để đảm bảo tính truyền thống và sự tự nguyện. Dự thảo cũng bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch chủ động thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử dựa trên thông tin được kết nối, chia sẻ từ cơ sở dữ liệu y tế mà không đợi người dân đi khai báo.
Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành sửa đổi Luật Hộ tịch năm 2014 để thể chế hóa chủ trương của Đảng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách hành chính. Cơ quan chủ trì thẩm tra cũng tán thành việc tăng cường thẩm quyền cho cấp xã và thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú; đồng thời nhìn nhận việc quy định đăng ký chủ động là bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính.
Tuy vậy, cơ quan thẩm tra lo ngại về hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin theo thời gian thực tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, có thể chưa đáp ứng được quy định này. Cùng với đó, việc đăng ký chủ động cũng có thể gặp vướng mắc, vì chưa có cơ sở xác định UBND cấp xã nào có trách nhiệm thực hiện đăng ký khi thông tin từ cơ sở y tế đổ về hệ thống.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan khi có sự thay đổi thông tin hộ tịch; đồng thời cần làm rõ quy trình lưu trữ dữ liệu lịch sử để phục vụ khôi phục khi hệ thống gặp sự cố.
