Phố phường thông thoáng
Sau một thời gian ra quân lập lại trật tự vỉa hè, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị, nhiều tuyến đường trung tâm tại TP Đà Nẵng đã trở nên thông thoáng, ngăn nắp hơn. Tại các tuyến Núi Thành, Trưng Nữ Vương, 2/9, 30/4 (phường Hòa Cường), Bạch Đằng, Trần Phú, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh (phường Hải Châu), không còn tình trạng lấn chiếm vỉa hè để buôn bán, đậu xe trái quy định. Người dân chủ động thu dọn vật dụng, biển hiệu, chậu cây sau khi được tuyên truyền, nhắc nhở.
Ông Hoàng Minh Hòa (71 tuổi, phường Hải Châu) cho biết, đây không phải lần đầu thành phố ra quân xử lý lấn chiếm vỉa hè, nhưng đợt triển khai lần này mang lại hiệu quả rõ rệt. Vỉa hè giờ thông thoáng, người dân rất ủng hộ. Việc lập lại trật tự đô thị là cần thiết đối với một đô thị hiện đại và du lịch như TP Đà Nẵng.
Tuy nhiên, theo ông Hòa, bên cạnh mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, sạch đẹp, chính quyền cũng cần tính đến sinh kế của những hộ dân mưu sinh bằng buôn bán nhỏ trên vỉa hè. Vì vậy, có thể nghiên cứu tổ chức kinh doanh theo khung giờ và từng tuyến đường cụ thể. Các tuyến trung tâm, tuyến du lịch thì cần quản lý chặt chẽ, nhưng với những tuyến đường nhỏ, đường nội bộ có thể linh hoạt tạo điều kiện cho người dân buôn bán.
Cần quy hoạch, kẻ vạch rõ ràng trên vỉa hè để phân chia không gian cho người đi bộ, khu vực đậu xe và phần diện tích kinh doanh có kiểm soát. Cùng quan điểm, bà Đặng Thị Kim Hoàng (59 tuổi, trú phường Hải Châu) cho rằng, nhiều khu dân cư tại trung tâm TP Đà Nẵng có đông lao động phổ thông, hộ buôn bán nhỏ nên việc tạo sinh kế mới không hề dễ dàng.
Do đó, các giải pháp cần đặt trong sự hài hòa hơn thay vì cấm tuyệt đối. Chính quyền có thể nghiên cứu tận dụng một số khu đất công, trụ sở cũ hoặc không gian chưa khai thác hiệu quả để bố trí tạm thời cho người dân buôn bán, kết hợp yêu cầu giữ gìn vệ sinh môi trường và trật tự đô thị. “Nếu được sắp xếp hợp lý, người dân vừa có chỗ mưu sinh ổn định vừa bảo đảm vệ sinh, mỹ quan đô thị. Khi buôn bán ổn định, họ cũng yên tâm làm ăn, thực hiện nghĩa vụ với nhà nước, còn người dân cũng thuận tiện hơn khi sử dụng các dịch vụ ăn uống”, bà Hoàng chia sẻ.
Bài toán an sinh đô thị
Nhiều đề xuất từ người dân hiện đang được các địa phương nghiên cứu theo hướng hài hòa giữa yêu cầu quản lý đô thị và nhu cầu mưu sinh. Theo UBND phường Hải Châu, địa phương hiện quản lý 137 tuyến đường, gần 700 hẻm và khoảng 30 điểm thường xuyên phát sinh vi phạm trật tự đô thị. Toàn phường có khoảng 6.000 hộ kinh doanh trên vỉa hè, trong đó 594 hộ không có mặt bằng cố định, chủ yếu là hộ buôn bán nhỏ, hoàn cảnh khó khăn.
Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch UBND phường Hải Châu, cho rằng, việc lập lại trật tự vỉa hè không phải vấn đề mới. Trước đây, thành phố từng cho phép tổ chức một phần hoạt động kinh doanh trên vỉa hè theo quy hoạch, phân tuyến và khung giờ cụ thể. Nhiều tuyến đường được kẻ vạch phân chia khu vực đi bộ, đậu xe và buôn bán.
Tuy nhiên, sau khi Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ cùng nghị định hướng dẫn có hiệu lực, quy định về sử dụng vỉa hè thay đổi, không còn diện tích dành cho hoạt động buôn bán như trước. Vì vậy, địa phương phải điều chỉnh phương án quản lý phù hợp quy định mới nhưng cố gắng hài hòa với nhu cầu mưu sinh của người dân.
Theo ông Duy, phường ưu tiên xử lý nghiêm tại tuyến trung tâm, khu vực đã cấm buôn bán trước đây; đồng thời thống kê, phân loại các hộ kinh doanh để có giải pháp phù hợp. “Trong gần 600 hộ không có mặt bằng cố định, có trường hợp sống hoàn toàn nhờ buôn bán nhỏ trên vỉa hè. Phường đang rà soát để có hướng hỗ trợ, tránh đứt gãy sinh kế”, ông Duy nói.
Trước mắt, địa phương đã bố trí tạm cho 10 trường hợp buôn bán tại một số khu đất trống phù hợp, gần khu vực kinh doanh cũ để duy trì thu nhập. Đồng thời, phường phối hợp doanh nghiệp tổ chức phiên giao dịch việc làm, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho các hộ bị ảnh hưởng.
Địa phương cũng kiến nghị thành phố nghiên cứu khai thác một số không gian công cộng, khu vực chợ để tổ chức khu ẩm thực, kinh doanh tập trung theo khung giờ. Tương tự, ông Trương Thanh Dũng, Chủ tịch UBND phường Hòa Cường, cho hay, địa phương hiện có 198 hộ không có mặt bằng kinh doanh cố định. Phường đang rà soát, phân loại từng trường hợp để có giải pháp phù hợp, tinh thần vừa bảo đảm trật tự đô thị vừa hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống.
Theo PGS-TS Bùi Quang Bình, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, chủ trương lập lại trật tự vỉa hè là đúng, bởi về nguyên tắc, vỉa hè phải dành cho người đi bộ. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở cách triển khai. Muốn chấn chỉnh triệt để cần có giải pháp tổng thể, bao gồm quy hoạch lại không gian kinh doanh, xây dựng các khu buôn bán tập trung, chợ đêm, điểm kinh doanh cho hộ buôn bán nhỏ thay vì dùng biện pháp hành chính.
PGS-TS Bùi Quang Bình cũng cho rằng cần nhìn nhận đúng vai trò của khu vực kinh tế không chính thức trong bối cảnh Việt Nam vẫn còn nhiều lao động thu nhập thấp. Khu vực này không chỉ tạo việc làm, giúp lưu thông hàng hóa mà còn góp phần giải quyết an sinh xã hội.
