Từ Nghị viện châu Âu ở Brussels, Bỉ, nữ diễn viên Hollywood Cate Blanchett vừa kết hợp cùng tổ chức phi lợi nhuận RSL Media ra mắt công cụ trực tuyến miễn phí Human Consent Registry (tạm dịch: Hệ thống đăng ký quyền đồng thuận), cho phép nghệ sĩ và mọi cá nhân chủ động quyết định AI có được phép sử dụng hình ảnh, giọng nói, chuyển động hay các đặc điểm nhận diện của mình.
Không phải ngẫu nhiên một minh tinh từng hai lần đoạt giải Oscar lại dành nhiều thời gian cho một dự án công nghệ. Theo Cate Blanchett, trong kỷ nguyên AI, danh tính của mỗi người cũng là một dạng tài sản trí tuệ và quyền đồng ý phải trở thành nguyên tắc đầu tiên trước khi bất kỳ hệ thống AI nào khai thác dữ liệu.
Thay vì phản đối AI, dự án hướng tới xây dựng một “hạ tầng của sự đồng thuận”, nơi mọi người có thể công khai lựa chọn ba mức độ: cho phép sử dụng, cho phép có điều kiện (chẳng hạn phải được trả phí hoặc ghi nhận tác quyền), hoặc từ chối hoàn toàn. Thông tin này sẽ hình thành một cơ sở dữ liệu minh bạch để các nhà phát triển AI và các nền tảng số có thể tham chiếu khi sử dụng dữ liệu.
Đặc biệt, từ các ngôi sao điện ảnh và bất kỳ ai, họa sĩ, nhạc sĩ, nhà văn, nhà sáng tạo nội dung đến người dùng Internet thông thường đều có thể đăng ký. Trong tương lai, nền tảng còn hướng tới bảo vệ cả các tác phẩm nghệ thuật, nhân vật hư cấu và thương hiệu. Đây là cách tiếp cận mới, thay vì chỉ dựa vào kiện tụng sau khi quyền lợi bị xâm phạm, con người có thể thiết lập ranh giới ngay từ đầu. Sáng kiến nhận được sự đồng hành của nhiều tên tuổi lớn như Javier Bardem, Tom Hanks, Meryl Streep, Helen Mirren, Viola Davis và đạo diễn Steven Soderbergh.
Sự xuất hiện của Human Consent Registry cho thấy cuộc tranh luận về AI đang bước sang một giai đoạn mới. Nếu trước đây thế giới tập trung vào việc AI mạnh đến đâu, thì nay trọng tâm dần chuyển sang việc AI cần được vận hành với những nguyên tắc nào. Công nghệ càng phát triển, giá trị của sự đồng thuận càng trở nên quan trọng, bởi sáng tạo được tạo nên từ dữ liệu, và cả từ cá tính, cảm xúc và dấu ấn riêng của mỗi con người.
Việc một ngôi sao hàng đầu Hollywood lựa chọn đứng về phía quyền của từng cá nhân đã gửi đi một thông điệp đáng suy ngẫm. Tương lai của AI sẽ không chỉ được quyết định bởi những thuật toán ngày càng thông minh, mà còn bởi việc con người có đủ dũng khí để bảo vệ quyền làm chủ danh tính của mình hay không. Trong cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra từng ngày, quyền được nói “đồng ý” hoặc “không đồng ý” sẽ trở thành nền tảng quan trọng nhất để đổi mới và sáng tạo song hành.
Tại cuộc đối thoại ở Nghị viện châu Âu, đạo diễn Soderbergh nhấn mạnh, đây không phải là một đạo luật hay rào cản đối với AI, mà là một cơ chế thuyết phục để công nghệ phát triển theo hướng tôn trọng con người. Thông điệp ấy cũng phù hợp với định hướng của Liên minh châu Âu sau khi ban hành Đạo luật AI - khuôn khổ pháp lý toàn diện đầu tiên trên thế giới về trí tuệ nhân tạo.
